Madde Detay

Mecid Hoşbaht, 1363/1984 yılında Hemedan vilayetinin Dergezin ilçesine bağlı Kerefs bölgesinde doğmuştur. Babasının adı Kamber, annesinin adı Gültac’tır. İlkokulu tamamlamış olması nedeniyle okuma yazma bilmekte, âşıklık mesleğinin yanında tarımsal faaliyetlerle de uğraşmaktadır.

Âşık Mecid’in sanat hayatı, 1376/1997 yılında hem âşıklık mesleğine yönelmesi hem de çöğür çalmaya başlamasıyla birlikte şekillenmiştir. Bu yola girmesinde en önemli dönüm noktalarından biri, damatlarından olan ve 1383/2004 yılında vefat eden Âşık Kasım Ali Temettün’ün kendisine bir çöğür hediye etmesidir. Enstrümanı büyük ölçüde kendi çabasıyla öğrenmiş, yetkinliğini artırmak için toy meclislerinde sahne alan âşıkları dikkatle izlemiş ve bölgenin önde gelen ustalarından Âşık Erşed Celalî’den doğrudan ders almıştır. Küçük yaşlardan itibaren babası Kamber’den dinlediği hikâye ve şiirler de onun âşıklığa yönelmesinde belirleyici bir etki yaratmıştır.

Mecid Hoşbaht’ın sanatsal formasyonunda Kerefsli Âşık Budak Ali Reşidî ve 1395/2016 yılında vefat eden Âşık Mesiyollah’ın da önemli payı vardır. Özellikle Mesiyollah’la tanışması, 1383/2004 yılında bu ustanın Kerefs’teki bir toyda icra yapmasıyla başlamıştır. Bu tarihten sonra Mecid Hoşbaht defalarca onun yanına giderek bilgi ve tecrübesinden yararlanmış, zaman içinde amatör bir hevesten profesyonel icracılığa evrilen bir çizgiye ulaşmıştır. Buna ek olarak kitaplardan ve âşık kasetlerinden faydalanarak hikâye ve şiir repertuvarını genişletmiş, teorik bilgisini pratikle desteklemiştir.

Usta-çırak silsilesi içinde yer alan Mecid Hoşbaht, yalnızca öğrenen değil, öğreten konuma da geçmiş; Asker Gültepe ve Behruz Gülşenî isimli iki çırağın yetişmesinde doğrudan rol oynamıştır. Bu çıraklara âşıklık geleneğinin temel ilkeleri, makam yapıları ve çöğür icrasına ilişkin hem teorik hem de uygulamalı bilgiler aktarmıştır.

1380/2001 yılından bu yana toylara düzenli biçimde katılmakta olan âşık, bunun yanında sünnet merasimleri, İmam Zaman temalı etkinlikler, dost meclisleri ve çeşitli resmî programlarda da icralarda bulunmaktadır. Çoğu zaman balaban ve tef icracılarıyla birlikte sahne almakta, grup hâlindeki icralarda elde edilen gelir üç kişi arasında eşit şekilde paylaşılmaktadır. Tek başına katıldığı toy meclislerinden ortalama beş yüz bin tümen kazandığını, bazı durumlarda bu miktarın bir milyon tümene kadar yükseldiğini dile getirmektedir. Kum vilayetinde faaliyet gösteren İsteriyo Şebaheng ve İsteriyo Heyyam müzikevlerince hikâye ve şiir icralarını içeren kaset ve CD kayıtları yayımlanmıştır.

Âşık Mecid, meclislerde dinleyicilerin çoğunlukla aynı hikâyeleri talep etmesi nedeniyle bazı anlatıların unutulma tehlikesiyle karşı karşıya kaldığını belirtmekte, bu duruma karşı bir tür koruma refleksi geliştirmiştir. Yaklaşık yirmi halk hikâyesini defterlerine kaydetmiş, anlatıların asli yapısını bozmadan yer yer tashihlerde bulunmuş, özellikle vezin ve kafiye bakımından problemli şiirleri düzenleyerek estetik bütünlüğü güçlendirmeye çalışmıştır. İcralarında yalnızca usta malı eserlere yer vermekte, kendisine ait müstakil bir hikâye veya şiir tasnifi bulunmamaktadır.

Âşığın repertuvarında şu halk hikâyeleri yer almaktadır: Garip ile Şahsenem, Heste Kasım, Hemrah ile Selvinaz, Hesret ile Zöhre, Kelbi ile Huruzat, Kerem ile Aslı, Memmed Beycan Sövdeger, Mesım ile Efruz Peri, Seyidi ile Peri, Şah İsmail, Şirin ile Birçek, Tahir ile Zöhre, Tilim Han, Tufarganlı Abbas ile Gülgez, Vali ve Verege ile Gülşah.

Mecid Hoşbaht’ın hâkim olduğu âşık havaları ise şu şekilde sıralanabilir: Dübeytî, Elyatı, Geraylı, Gurbetî, Hemedanî, Kelekü, Kerem, Kesme Geraylı, Köroğlu, Maran, Şah Hatai, Şahseven, Şikeste, Yarcanlı ve Zergerî.