YÜMNÎ, Ayas Paşa-zâde

(d. ?/? - ö. ?/?)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Kanuni Sultan Süleyman’ın vezir-i azamı olan Ayas Paşa’nın oğludur. Asıl adı Mehmet olup İstanbul’da dünyaya gelmiştir. Bu yüzden Ayas Paşazâde olarak tanınır. Doğum tarihi bilinmemektedir. Ahdî, tezkiresinde onun yüce yaradılışlı ve sarayda kabul görmüş kişilerden olduğunu belirtir. Devlet hizmetinde bulunmuş, sancaktarlık görevi yapmıştır. İyi bir eğitim almış olan Yümnî, Arapçayı ve Farsçayı çok iyi derecede tahsil etmiştir. Ahdî, döneminin önde gelen âlimlerinden ders aldığını nakleder. Fakat kimlerden ders aldığı konusunda bir kayıt bulunmamaktadır. Yümnî ilim sahibi kimselerle sohbet etmeyi seven bir kişidir. Kıvrak bir zekâya sahip olup Ahdî onun gazeldeki ve tarih düşürmedeki ustalığından söz eder.  1562 yılının Ağustos ayında meydana gelen ve İstanbul’u yıkan sel ve fırtınaya dair bir tarih şiiri bulunmaktadır: Şairin bu tarihteki olaya tarih şiiri yazmış olması ve babası Ayas Paşa’nın 1539 yılında vefat etmiş olması münasebetiyle bu dönemlerde otuz veya kırk yaşlarında olduğu tahmin edilmektedir. Nerede ve ne zaman öldüğü, mezar yeri bilinmemektedir. Eserleri hakkında bilgi bulunmamaktadır.

Kaynakça

İpekten, Halûk, M. İsen, R. Toparlı, N. Okçu ve T. Karabey (1998). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KTB Yay.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). Mehmet Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî- Dîvân Şâirlerinin Muhtasar Biyografileri. C. 2. Ankara: Bizim Büro Yay.

Solmaz, Süleyman (hzl.) (2005). Ahdî, Gülşen-i Şu’arâ (İnceleme-Metin). Ankara: AKM Başkanlığı Yay.

 

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: BÜNYAMİN TAN
Yayın Tarihi: 19.05.2014
Güncelleme Tarihi: 22.08.2021

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Leb-i şîrîn ile sen Husrevisün gerdûnun

Zülf-i şebdîzüne koşdukca ruh-ı gülgûnun

Dögünüp taş ile nâle işi ben mahzûnun

Hîç işitmez kulagı katı imiş gerdûnun


xxx

Rahm idüp ol mâh çün meyl itdi benden cânibe

Gam yime ey dil ferah yüz tutdı senden cânibe

Can bulursam n’ola sen geldükde benden cânibe

Haşr olınca can gelür dirler bedenden canibe 

(Solmaz, Süleyman (hzl.) (2005). Ahdî, Gülşen-i Şu’arâ (İnceleme-Metin). Ankara: AKM Başkanlığı Yay. 82.)


xxx

Bir ‘alâmet zâhir oldı şehr-i İstanbûl’da kim

Halkun efgânı zemînde âsumâne çıkdı yâ

Öyle ifrât ile yagmur yagdı kim nîce evi

Seyl alup hâşâk-veş deryâya anı takdı yâ

Vehm-i ra’d ü berk ile Yümnî târihîni

Yıldırımla seyl Konstantin’i yıkdı yakdı yâ

(Solmaz, Süleyman (hzl.) (2005). Ahdî, Gülşen-i Şu’arâ (İnceleme-Metin). Ankara: AKM Başkanlığı Yay. 82.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1ÜLFETÎ, Mehmed Çelebi Ülfetî Efendid. ? - ö. 1645-46Doğum YeriGörüntüle
2Ertuğrul Şevket Avaroğlud. 1909 - ö. 18 Kasım 1987Doğum YeriGörüntüle
3Atila Alpöged. 29 Mayıs 1935 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4ÜLFETÎ, Mehmed Çelebi Ülfetî Efendid. ? - ö. 1645-46Doğum YılıGörüntüle
5Ertuğrul Şevket Avaroğlud. 1909 - ö. 18 Kasım 1987Doğum YılıGörüntüle
6Atila Alpöged. 29 Mayıs 1935 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7ÜLFETÎ, Mehmed Çelebi Ülfetî Efendid. ? - ö. 1645-46Ölüm YılıGörüntüle
8Ertuğrul Şevket Avaroğlud. 1909 - ö. 18 Kasım 1987Ölüm YılıGörüntüle
9Atila Alpöged. 29 Mayıs 1935 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10ÜLFETÎ, Mehmed Çelebi Ülfetî Efendid. ? - ö. 1645-46MeslekGörüntüle
11Ertuğrul Şevket Avaroğlud. 1909 - ö. 18 Kasım 1987MeslekGörüntüle
12Atila Alpöged. 29 Mayıs 1935 - ö. ?MeslekGörüntüle
13ÜLFETÎ, Mehmed Çelebi Ülfetî Efendid. ? - ö. 1645-46Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Ertuğrul Şevket Avaroğlud. 1909 - ö. 18 Kasım 1987Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Atila Alpöged. 29 Mayıs 1935 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16ÜLFETÎ, Mehmed Çelebi Ülfetî Efendid. ? - ö. 1645-46Madde AdıGörüntüle
17Ertuğrul Şevket Avaroğlud. 1909 - ö. 18 Kasım 1987Madde AdıGörüntüle
18Atila Alpöged. 29 Mayıs 1935 - ö. ?Madde AdıGörüntüle