ZİHNÎ, Mumcu-zâde Bâlî Çelebi

(d. ?/? - ö. 982/1574-75)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Bursa’da doğdu. Doğum tarihi bilinmemektedir. Asıl adı Bâlî Çelebi’dir. Mumcu-zâde Bâlî Çelebi olarak tanındı. Şair Haverî’nin damadıdır. Medrese öğrenimi gördü. Danişmendliği sırasında aklî dengesinin bozulması üzerine seyahate çıktı. Dönüşte Seyyid Hasan Efendi’den mülâzım oldu. Bazı medreselerde müderrislik yaptı. Üsküdar ve Galata kadılıklarında bulundu. 982/1574-75 yılında vefat etti. Vefat tarihi Kâtip Çelebi (Rifat Bilge vd. 1941-43’ten aktaran Ünver 2007: 727)’de 987/1579-80, Kaf-zâde (Kayabaşı 1997: 305)’de 997/1588-89, Şemsettin Sami (1996: 2229)’de 983/1575-76 olarak yer almaktadır. Âşık Çelebi (Kılıç 2010: 1598)’ye göre her ilimde bilgi sahibi olup ahlâkı güzel bir kimse idi.

Kaynaklarda şiirlerinden örnekler yer almaktadır. Kaf-zâde (Kayabaşı 1997: 305) ve Kâtip Çelebi (Rifat Bilge vd. 1941-43’ten aktaran Ünver 2007: 727)’ye göre Divan’ı bulunmaktadır. Hasan Çelebi (Sungurhan-Eyduran 2009: 324)’ye göre şiirleri sade idi. 

Kaynakça

İsmail Beliğ Efendi (1287). Güldeste-i Riyâz-ı İrfân ve Vefeyât-ı Dânişverân-ı Nâdirân. Bursa: Hüdâvendigâr Matbaası. 477-478.

Kayabaşı, Bekir (hzl.) (1997). Kâfzâde Fâ’izî’nin Zübdetü’l-Eş‘âr’ı. Doktora Tezi. Malatya: İnönü Üniversitesi. 305-306.

Kılıç, Filiz (hzl.) (2010). Âşık Çelebi Meşâ‘irü’ş-Şu‘arâ, İnceleme-Metin. C. 3. İstanbul: İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Yay. 1598-1599.

Kilisli Rifat Bilge, Şerefeddin Yaltkaya (nşr.) (1941-43). Keşfi'z-Zunûn an Esâmi'l-Kütüb ve'l-Fünûn. Kâtip Çelebi. C. I-II, İstanbul.

Kurnaz, Cemâl, M. Tatçı (hzl.) (2001). Mehmed Nâil Tuman, Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri, C. I-II. Ankara: Bizim Büro Yay. 288-289.

Şemsettin Sami (1996). Kâmûsu’l-‘Alâm. Tıpkıbasım. C. 3. Ankara: Kaşgar Neşriyat Yay. 2229.

Solmaz, Süleyman (hzl.) (2009). Gülşen-i Şu’arâ (Bağdatlı Ahdî). Denizli: http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/10731,agmpdf.pdf?0 [erişim tarihi: 24.06.2014]. 156.

Sungurhan-Eyduran, Aysun (2009). Kınalızâde Hasan Çelebi Tezkiretü’ş-Şu‘arâ. Ankara: http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/10738,tsmetinapdf.pdf?0 [erişim tarihi: 24.06.2014]. 324-325.

Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi (1998). C. 8. “Zihnî Bâlî Çelebi (Mumcuzâde)”. İstanbul: Dergâh Yay. 657. 

Ünver, Niyazi (2007). “Zihnî”. Türk Dünyası Ortak Edebiyatı, Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi. C. 8. Ankara: AKM Yay. 727. 

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. BEYHAN KESİK
Yayın Tarihi: 26.06.2014
Güncelleme Tarihi: 10.12.2020

Eserlerinden Örnekler

Şi‘r

Câm-ı ıyşum yire çaldun hâke yeksân eyledün

N’itdün ey sâkî-i devrân göz göre kan eyledün

Diger

Germ olup bir hôş emişirken senünle yab yab

Başa çıkdun turmadun peymâne bozdun sohbeti

 

Şi‘ri mikdârınca rengîn söyle Zihnî sen ne gam

Sana bir eglencedür bulmazsa bârî ragbeti

Sungurhan-Eyduran, Aysun (2009). Kınalızâde Hasan Çelebi Tezkiretü’ş-Şu‘arâ. Ankara: http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/10738,tsmetinapdf.pdf?0 [erişim tarihi: 24.06.2014]. 324-325.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Pelin Özerd. 17 Haziran 1972 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2BÂKÎ, Derviş Abdülbâkîd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3ÂNÎ/ZEYREKÎ, Zeyrek-zâde Mehmed Ânî Çelebid. ? - ö. 1569-70Doğum YeriGörüntüle
4Pelin Özerd. 17 Haziran 1972 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5BÂKÎ, Derviş Abdülbâkîd. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6ÂNÎ/ZEYREKÎ, Zeyrek-zâde Mehmed Ânî Çelebid. ? - ö. 1569-70Doğum YılıGörüntüle
7Pelin Özerd. 17 Haziran 1972 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8BÂKÎ, Derviş Abdülbâkîd. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9ÂNÎ/ZEYREKÎ, Zeyrek-zâde Mehmed Ânî Çelebid. ? - ö. 1569-70Ölüm YılıGörüntüle
10Pelin Özerd. 17 Haziran 1972 - ö. ?MeslekGörüntüle
11BÂKÎ, Derviş Abdülbâkîd. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
12ÂNÎ/ZEYREKÎ, Zeyrek-zâde Mehmed Ânî Çelebid. ? - ö. 1569-70MeslekGörüntüle
13Pelin Özerd. 17 Haziran 1972 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14BÂKÎ, Derviş Abdülbâkîd. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15ÂNÎ/ZEYREKÎ, Zeyrek-zâde Mehmed Ânî Çelebid. ? - ö. 1569-70Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Pelin Özerd. 17 Haziran 1972 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17BÂKÎ, Derviş Abdülbâkîd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18ÂNÎ/ZEYREKÎ, Zeyrek-zâde Mehmed Ânî Çelebid. ? - ö. 1569-70Madde AdıGörüntüle