Madde Detay

İstanbul’da doğdu. Orta öğrenimini Fatih Rüşdiyesi ile Vefa İdadisi'nde tamamladı. Mekteb-i Hukuk'tan mezun olunca, aynı okulda sonradan sadrazam olan Hakkı Paşa'nın yardımcısı olarak İdare Hukuku derslerini, 1908'den sonra da Devletler Hukuku derslerini verdi. Meclis-i Maarif üyeliği, Tedrisat-ı İbtidaiyye Müdürlüğü, İstanbul Maarif Müdürlüğü, Divan-ı Muhasebat Müdde-i Umumiliği görevlerinde bulundu (Ercilasun, 2004b:143; Uçman, 1989:138)

Ocak 1908 - Ağustos 1910 arasında Türkiye'deki pozitivist hareketin başlıca yayın organlarından biri sayılan Ulum-ı İktisadiyye ve İctimaiyye Mecmuası'nı Rıza Tevfik ve Mehmed Cavid'le birlikte 24 sayı çıkarmıştır. Zamanında müdahale edilemeyen apandisit yüzünden bir bayram günü otuz dört yaşında öldü. Ahmet Şuayip’in ölümünün ardından yayımlanan Musavver Şahika’da yazarın evli ve bir çocuk babası olduğu, genç yaşta ölümüyle ardında küçük bir çocuk bıraktığı belirtilmiştir.

Ahmet Şuayip’in Fransızca mecmuaların birinden defterine aktardığı sorulara verdiği cevaplar Musavver Şahika’da Mehmet Cavit aracılığıyla yayımlanmış olup yazarın kişiliği hakkında önemli bilgiler edinmemizi sağlamıştır. Bu cevaplarda tabiatının esasını "her şeyi öğrenmek arzusunun ve çalışmanın" oluşturduğunu belirten Şuayip, sevdiğin nâsirler sorusuna "hayat-ı muâsırîni doğru ve iyi görenler, güzel yazanlar ve tasvir edenler", sevdiğin şairler sorusuna da Tevfik Fikret ve emsali, beni ağlatanlar (Cavit, Tarihsiz: 6) cevaplarını vermiştir. Bu bilgilerden ve Musavver Şahika’da hakkında çıkan diğer yazılardan hareketle duygusal bir yazar olduğu anlaşılan Şuayip’in, hayatının amacını okumak, öğrenmek ve çalışmak olarak belirlediği, kısa süren ömründe kendisini insanlığa hizmet etmeye adadığı, memleketin yükselmesi uğruna çalıştığı söylenebilir. Yazar çalışkanlığı, zekâsı ve edebiyat, tarih, sosyoloji, hukuk, tenkit, iktisat gibi çeşitli konulardaki titiz inceleme ve araştırmalarıyla çevresinin dikkatini çekmiştir. Şuayip’in genç yaşta ölmesi Cenab Şehabettin, Mehmet Cavit, Mediha Güzin, Halide Salih, Hayriye Melek Hunç, Hüseyin Cahit gibi devrin önemli isimleri tarafından büyük bir kayıp olarak görülmüştür.

Ekrem Işın, toplumu anlamak için edebiyatın araştırılması gerektiğini savunan Ahmet Şuayip’in düşünce hayatının ilk dönemini kapsayan estetik konusundaki çalışmalarında Beşir Fuad’ın izlerinin görüldüğünü belirtmiştir. Işın’a göre 1850’lerden sonra Fransız edebiyatındaki realist ve natüralist akımların ilk farkına varan Beşir Fuad olmasına rağmen bu akımların kapsamlı bir tanıtımını ve eleştirisini gerçekleştiren de Edebiyat-ı Cedîde’nin teorisyeni Ahmet Şuayip’tir (1985: 361-370). Servet-i Fünûn döneminde eleştiri alanının en güçlü temsilcisi kabul edilen Şuayip objektif bir tenkit ve edebiyat anlayışını savunmuş bu nedenle de gerçeklikten uzaklaşan kendi kuşağının, Edebiyat-ı Cedide yazarlarının aşırı içe dönük duygusal sanat anlayışlarını “Son Yazılar” adlı makalesinde eleştirmiştir (Uçman, 1989: 138).

1896’da yazmaya başladığı Servet-i Fünûn dergisinde “Hayat ve Kitaplar” başlığı altındaki makalelerinde Hippolyte Taine, Gustave Flaubert, Ernest Lavisse, Niebuhr, Gabriel Monod, Ranke ve Mommsen gibi Batılı yazar, fikir adamı ve tarihçiler hakkında bilgi vermiştir. Yazar, üzerinde en çok durduğu, görüşlerinden etkilendiği ve kendisine hayranlık duyduğu Taine’ın ırk, muhit, an prensibine çeşitli gerekçelerle itirazda bulunmuştur (Ercilasun, 2004a: 82-92) Bu seri dışında Albert Sorel’den esinlenerek tarihi söyleşiler yazmıştır (Ülken, 2011:150). İsmail Hami yazarın yazmayı planladığı Mufassal Osmanlı Tarihi için biner sayfalık beş altı deftere ince yazılarla not doldurduğunu ancak gerçekleştiremeden vefat ettiğini belirtmiştir. (Tarihsiz: 15)