Ayaz Gıylecev

(d. 1928 / ö. 2002)
hikaye ve dram yazarı
(Yeni Edebiyat / 20. Yüzyıl / Türkiye Dışı)

Tataristan Cumhuriyeti’nin Sarman İlçesi Çukmalı Köyü’nde öğretmen bir babanın çocuğu olarak dünyaya gelmiştir. Ayaz Gıylecev romancı, hikâyeci, dramaturg, eleştirmen, fıkra yazarı ve fikir adamıdır. 1945 yılında kazandığı üniversiteyi politik olayların kaosundan dolayı ilk senesinde bırakarak köyüne dönmüştür. Bir süre sonra da Sovyetler Birliği Kominist Partisinin (Komsomol) gençlik yapılanmasında bölüm şefliği yapmaya başlamıştır. 1948 yılında Kazan Devlet Üniversitesinde Tatar Dili ve Edebiyatı Fakültesini kazanmıştır. Yirmi iki yaşında da Kazakistan’ın Sovyet kamplarında beş yıl kadar cezaya çarptırılmıştır. Stalin’in ölümünden sonra serbest kalan Gıylecev, eğitimine devam ederek üniversiteyi bitirmiştir (Habutdinova, 2012). Üniversite eğitimi bittikten sonra çeşitli yayınlarda çalışan yazar, 1963 yılı itibariyle profesyonel yazarlık hayatına başlamıştır. Romancılığı ile tanınan Gıylecev, aynı zamanda pek çok tiyatro sahnesinde yer alan oyunlar da yazmıştır. Bir süre sonra da Sovyetler Birliği Kominist Partisi’nin (Komsomol) gençlik yapılanmasında bölüm şefliği yapmaya başlamıştır. Yazar çalışmalarından ötürü pek çok ödüle ve unvana layık görülmüştür 2002 yılında vefat etmiştir. (KURBAN, 2016 ).

Ayaz Gıylecev; Tatar edebiyatını, Sovyet edebiyatından ayrı tutmuş ve kendine has kimlik ve sesine kavuşturmayı başarmış bir romancı, hikâyeci, mütefekkir, drama yazarı, güncel, sosyo-politik konular yazarı, deneme yazarı ve güçlü bir eleştirmendir. Yazarın çileli hayatında Tatar Milleti’nin tarihini okumak mümkündür. Nitekim Sovyet rejimine muhalif olarak geçirdiği hayatını, bu muhaliflikten dolayı yaşadığı baskı, sürgün ve Stalin kamplarında sürdürdüğü ömrünü, Tatar edebiyatına kattığı ölümsüz eserlerle taçlandırmıştır. Onun eserleri, milletimizin manevi zenginliği, kendine has milli özellikleri, dönemimizdeki olaylarla irtibatlandırarak yazılmış edebi eserlerdir. O eserlerinde milletin en güzel, en kıymetli özelliklerini toplayıp bu hazineyi dünyadaki tüm halklara ulaştırmış; bu millî hazinelerle dünyanın manevi zenginliğini büyülemiştir. Tatar edebiyatı, onun eserleri ile nesirde yeni bir canlılık dönemine girmiş; aynı zamanda dünya edebiyatı gelişiminin de bir parçası olmuştur ( Habutdinova, 2012).

Aldığı ödül ve unvanları şöyledir:

1964 yılında “Bir Avuç Toprak”(Öç arşın cir/1962) romanı SSCB genelinde Rusça yayınlanıp “Drujba Narodov” dergisinin özel ödülüne layık görülmüştür.

1978/ “Tataristan’ın Emektar Sanat Adamı”

1983/ “Cuma günü, akşam...(Comğa kön, kiç bilen...), Bir Avuç Toprak (Öç arşın cir), Horoz çıkmış çite (Eteç mingen çitenge) eserleri için Tataristan Cumhuriyeti’nin “Ğabdulla Tukay Devlet Ödülü”

1985/ “Rusya Federasyonu’nun “Emektar Sanat Adamı”

1987/ Cuma günü, akşam... eserinin Rusça çevirisiyle (Pri svete zarnits) SSCB’nin “Maksim Gorki Devlet ödülü”

1993/ Tataristan Cumhuriyeti’nin ‘Halk Yazarı” unvanını almıştır.

1995/ Edebiyat ve sanat dalındaki hizmetleri için “Gayaz İshaki Ödülü”

Kaynakça

HABUTDİNOVA, Milevşe. “Hayatın Manasını Millete Hizmette Gören Edip”; 22 Ağustos 2002, Yıl:6 Sayı: 69 (Kardeş Kalemler, http://www.kardeskalemler.com/eylul2012/edip.htm) .

KURBAN, Roza. "Balta Kimin Elinde", Töre Dergisi, Adana, Yıl: 4, Sayı: 44, Aralık 2016, s: 36–39 (http://vatanbirhaber.com/e/roza-kurban).

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. FİDAN UĞUR ÇERİKAN
Yayın Tarihi: 03.07.2019

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Bir Avuç ToprakSütun Yayınları / -2008Tiyatro
Cuma Günü, AkşamBengü Yayınları / -2013Roman
Bir Avuç ToprakBengü Yyaınları / -2013Roman
YaraPalto / -2018Roman

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Dormen, Haldund. 5 Nisan 1928 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
2YAKUP YAZARELd. 1928 - ö. 1985Doğum YılıGörüntüle
3Şemsettin Ünlüd. 1 Eylül 1928 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
4Nüvit Özdoğrud. 5 Mayıs 1925 - ö. 20 Haziran 2002Ölüm YılıGörüntüle
5HASAN TURANd. 1924 - ö. 29.09.2002Ölüm YılıGörüntüle
6İbrahim Cüceoğlud. 1929 - ö. 25 Haziran 2002Ölüm YılıGörüntüle
7Karas, Nursend. 20 Mart 1938 - ö. ?MeslekGörüntüle
8Feridun Ankarad. 1914 - ö. 24 Ocak 1974MeslekGörüntüle
9Tahavi Ahtanovd. 25 Ekim 1923 - ö. 1994MeslekGörüntüle
10Mirze Ali Möcüz Şebisterîd. 29 Mart 1873 - ö. 25 Eylül 1934Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11Ahmet İğcilerd. 1945 - ö. 2010Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12Mina Kösed. 1933 - ö. 1998Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13Mahmut Ayazd. 05 Mayıs 1962 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
14M. Ayaz İshaki İdillid. 23 Şubat 1878 - ö. 22 Temmuz 1954Madde AdıGörüntüle
15AYAZÎ/KURBANOĞLU/MUSTAFA, Mustafa Ayazd. 13.09.1964 - ö. ?Madde AdıGörüntüle