Ayaz Gıylecev

(d. 1928 / ö. 2002)
hikaye ve dram yazarı
(Yeni Edebiyat / 20. Yüzyıl / Türkiye Dışı)

Tataristan Cumhuriyeti’nin Sarman İlçesi Çukmalı Köyü’nde öğretmen bir babanın çocuğu olarak dünyaya gelmiştir. Ayaz Gıylecev romancı, hikâyeci, dramaturg, eleştirmen, fıkra yazarı ve fikir adamıdır. 1945 yılında kazandığı üniversiteyi politik olayların kaosundan dolayı ilk senesinde bırakarak köyüne dönmüştür. Bir süre sonra da Sovyetler Birliği Kominist Partisinin (Komsomol) gençlik yapılanmasında bölüm şefliği yapmaya başlamıştır. 1948 yılında Kazan Devlet Üniversitesinde Tatar Dili ve Edebiyatı Fakültesini kazanmıştır. Yirmi iki yaşında da Kazakistan’ın Sovyet kamplarında beş yıl kadar cezaya çarptırılmıştır. Stalin’in ölümünden sonra serbest kalan Gıylecev, eğitimine devam ederek üniversiteyi bitirmiştir (Habutdinova, 2012). Üniversite eğitimi bittikten sonra çeşitli yayınlarda çalışan yazar, 1963 yılı itibariyle profesyonel yazarlık hayatına başlamıştır. Romancılığı ile tanınan Gıylecev, aynı zamanda pek çok tiyatro sahnesinde yer alan oyunlar da yazmıştır. Bir süre sonra da Sovyetler Birliği Kominist Partisi’nin (Komsomol) gençlik yapılanmasında bölüm şefliği yapmaya başlamıştır. Yazar çalışmalarından ötürü pek çok ödüle ve unvana layık görülmüştür 2002 yılında vefat etmiştir. (KURBAN, 2016 ).

Ayaz Gıylecev; Tatar edebiyatını, Sovyet edebiyatından ayrı tutmuş ve kendine has kimlik ve sesine kavuşturmayı başarmış bir romancı, hikâyeci, mütefekkir, drama yazarı, güncel, sosyo-politik konular yazarı, deneme yazarı ve güçlü bir eleştirmendir. Yazarın çileli hayatında Tatar Milleti’nin tarihini okumak mümkündür. Nitekim Sovyet rejimine muhalif olarak geçirdiği hayatını, bu muhaliflikten dolayı yaşadığı baskı, sürgün ve Stalin kamplarında sürdürdüğü ömrünü, Tatar edebiyatına kattığı ölümsüz eserlerle taçlandırmıştır. Onun eserleri, milletimizin manevi zenginliği, kendine has milli özellikleri, dönemimizdeki olaylarla irtibatlandırarak yazılmış edebi eserlerdir. O eserlerinde milletin en güzel, en kıymetli özelliklerini toplayıp bu hazineyi dünyadaki tüm halklara ulaştırmış; bu millî hazinelerle dünyanın manevi zenginliğini büyülemiştir. Tatar edebiyatı, onun eserleri ile nesirde yeni bir canlılık dönemine girmiş; aynı zamanda dünya edebiyatı gelişiminin de bir parçası olmuştur ( Habutdinova, 2012).

Aldığı ödül ve unvanları şöyledir:

1964 yılında “Bir Avuç Toprak”(Öç arşın cir/1962) romanı SSCB genelinde Rusça yayınlanıp “Drujba Narodov” dergisinin özel ödülüne layık görülmüştür.

1978/ “Tataristan’ın Emektar Sanat Adamı”

1983/ “Cuma günü, akşam...(Comğa kön, kiç bilen...), Bir Avuç Toprak (Öç arşın cir), Horoz çıkmış çite (Eteç mingen çitenge) eserleri için Tataristan Cumhuriyeti’nin “Ğabdulla Tukay Devlet Ödülü”

1985/ “Rusya Federasyonu’nun “Emektar Sanat Adamı”

1987/ Cuma günü, akşam... eserinin Rusça çevirisiyle (Pri svete zarnits) SSCB’nin “Maksim Gorki Devlet ödülü”

1993/ Tataristan Cumhuriyeti’nin ‘Halk Yazarı” unvanını almıştır.

1995/ Edebiyat ve sanat dalındaki hizmetleri için “Gayaz İshaki Ödülü”

Kaynakça

HABUTDİNOVA, Milevşe. “Hayatın Manasını Millete Hizmette Gören Edip”; 22 Ağustos 2002, Yıl:6 Sayı: 69 (Kardeş Kalemler, http://www.kardeskalemler.com/eylul2012/edip.htm) .

KURBAN, Roza. "Balta Kimin Elinde", Töre Dergisi, Adana, Yıl: 4, Sayı: 44, Aralık 2016, s: 36–39 (http://vatanbirhaber.com/e/roza-kurban).

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. FİDAN UĞUR ÇERİKAN
Yayın Tarihi: 03.07.2019

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Bir Avuç ToprakSütun Yayınları / -2008Tiyatro
Cuma Günü, AkşamBengü Yayınları / -2013Roman
Bir Avuç ToprakBengü Yyaınları / -2013Roman
YaraPalto / -2018Roman

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Mahmut Kurud. 1928 - ö. 1976Doğum YılıGörüntüle
2ALİ ABBAS, Ali Abbas Bakırd. 1928 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
3Mustafa Yeşilovad. 1928 - ö. 4 Ekim 1985Doğum YılıGörüntüle
4Salih Mehmet Baklacıev (Baklacı)d. 1924 - ö. 14 Şubat 2002Ölüm YılıGörüntüle
5İbrahim Cüceoğlud. 1929 - ö. 25 Haziran 2002Ölüm YılıGörüntüle
6Fethi Ülküd. 1918 - ö. 10 Ekim 2002Ölüm YılıGörüntüle
7Regü, Şükrü Enisd. 1923 - ö. 19 Mart 1976MeslekGörüntüle
8Anadol, Kemald. 25 Kasım 1941 - ö. ?MeslekGörüntüle
9Özçelik, Remzid. 10 Ekim 1950 - ö. -MeslekGörüntüle
10Mevlüt Süleymanlıd. 18 Mart 1943 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11Süleymanoğlu, Abdülhamidd. 1897 - ö. 1938Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12Ahmet İğcilerd. 1945 - ö. 2010Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13M. Ayaz İshaki İdillid. 23 Şubat 1878 - ö. 22 Temmuz 1954Madde AdıGörüntüle
14AYAZÎ/KURBANOĞLU/MUSTAFA, Mustafa Ayazd. 13.09.1964 - ö. -Madde AdıGörüntüle
15GÜLÜMHAN, Hatice Ayazd. 1962 - ö. ?Madde AdıGörüntüle