AZİZ TOPRAK

?
(d. 1873 / ö. 1946)
âşık
(Âşık ve Tekke / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Asıl adı Aziz Toprak olan âşık, şiirlerinde Aziz Toprak mahlasını kullanır. 1873'te Sivas'ın Divriği ilçesine bağlı Çamşıhı yöresi köylerinden Balova'da dünyaya gelir. Dedesi Balo Ağa, aynı zamanda Balova köyünün kurucularındandır. Babası Haydar Bey, annesi Sultan Hanım'dır. Sultan Hanım, Kangal'ın İğdeli köyündendir. Aziz'in Süleyman adında bir de kardeşi vardır. Çocukluğu sıkıntılar içerisinde geçer. Okuma imkânı bulamamıştır. Askerliğini Yemen'de yedi yıl yapar. Memleketine gazi olarak döner, zira bir gözünü kaybeder. Çevresinde "Kör Aziz" diye de bilinir. Başından iki evlilik geçer. İlk evliliğini Çamoağa köyünden Tamiş Hanım ile gerçekleştirir. İkinci evliliğini ise Baloağalı Süleyman Ağa'nın kızı Gülbahar Hanım ile yapar. Evliliklerinden Haydar, Beset, Mustafa, Süleyman, Hatun, Şerey ve Rabia adlarında yedi çocuğu dünyaya gelir. Hayatı boyunca Çamşıhı çevresinden pek dışarı çıkmayarak dedelik yapmıştır. Çok sayıda cem yönetmiştir. 1946'da Balova köyünde vefat eden Aziz Toprak'ın mezarı Balova köyü eski mezarlığındadır (Kaya 2002: 56; Kaya 2009: 384).

Aziz Toprak'ın edebî kişiliğiyle ilgili çok fazla yorum yapmak mümkün değildir, zira bugün elimizde "Hey Erenler" isimli şiirinin dışında başka şiiri yoktur. Yöredeki sözlü kaynaklardan alınan bilgilere göre iyi derecede saz çalabilen ve pek çok usta malı şiiri ezbere bilen bir âşıktır. Çok sayıda heceli şiiri olduğu ve nazım birimi olarak genellikle dörtlükleri tercih ettiği söylenir, ancak "Hey Erenler", divani nazım şekliyle beyit nazım birimiyle üretilmiştir. Şiirlerinde genellikle Alevi-Bektaşi inanç sistemiyle paralel konuları işlediği de söylenir (Kaya 2002: 56; Kaya 2009: 384).

Kaynakça

Kaya, Doğan (2009). Sivas Halk Şâirleri. C.I. Sivas: Önder Matbaacılık.

Kaya, Doğan (2002). Çamşık Ozanları. Ankara: Çamşık Hüseyin Abdal Derneği Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ UĞUR BAŞARAN
Yayın Tarihi: 07.01.2019

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1SÂDÎ, Seyyid Mehmedd. 1774 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2CEFAKÂR, Recep Ateşd. 03.05.1965 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3BUDALA, İsmaild. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4KURBANÎ, Sivaslıd. 1873 - ö. 1914Doğum YılıGörüntüle
5Faik Esat (ANDELİB)d. 1873 - ö. 1902Doğum YılıGörüntüle
6ZÜLÂLÎ, Yusuf Köktend. 1873 - ö. 18.12.1956Doğum YılıGörüntüle
7ELİMERDANLI, Necefd. 1905 - ö. 1946/1947Ölüm YılıGörüntüle
8NECMİYE BACId. 1890 (?) - ö. 1946'dan sonraÖlüm YılıGörüntüle
9REMZİYE BACId. 1890 - ö. 1946Ölüm YılıGörüntüle
10MÜTELLİBOV KEYFEDDİN EMRULLAH OĞLU DALĞINd. 1932 - ö. ?MeslekGörüntüle
11YANGUNÎ, Gülpaşa Tokdemird. 1918 - ö. 28.04.2002MeslekGörüntüle
12HİCABÎ, Muharrem Erbekd. 15.04.1939 - ö. ?MeslekGörüntüle
13SEFİL MEHMET, Mehmet Uğurd. 1932 - ö. 1999Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14SEYYAD TAĞIYEVd. 1905 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15MUSA EMİNd. 1896 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16AZÎZ, Abdülazîz Bey, İstanbullud. 1850 - ö. 1918Madde AdıGörüntüle
17AZİZ ŞEHNAZÎ, Aziz Ramişd. 1929 - ö. 01.07.1955Madde AdıGörüntüle
18A. Aziz Beşerd. 1919 - ö. ?Madde AdıGörüntüle