AZİZ TOPRAK

(d. 1873 / ö. 1946)
âşık
(Âşık ve Tekke / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Asıl adı Aziz Toprak olan âşık, şiirlerinde Aziz Toprak mahlasını kullanır. 1873'te Sivas'ın Divriği ilçesine bağlı Çamşıhı yöresi köylerinden Balova'da dünyaya gelir. Dedesi Balo Ağa, aynı zamanda Balova köyünün kurucularındandır. Babası Haydar Bey, annesi Sultan Hanım'dır. Sultan Hanım, Kangal'ın İğdeli köyündendir. Aziz'in Süleyman adında bir de kardeşi vardır. Çocukluğu sıkıntılar içerisinde geçer. Okuma imkânı bulamamıştır. Askerliğini Yemen'de yedi yıl yapar. Memleketine gazi olarak döner, zira bir gözünü kaybeder. Çevresinde "Kör Aziz" diye de bilinir. Başından iki evlilik geçer. İlk evliliğini Çamoağa köyünden Tamiş Hanım ile gerçekleştirir. İkinci evliliğini ise Baloağalı Süleyman Ağa'nın kızı Gülbahar Hanım ile yapar. Evliliklerinden Haydar, Beset, Mustafa, Süleyman, Hatun, Şerey ve Rabia adlarında yedi çocuğu dünyaya gelir. Hayatı boyunca Çamşıhı çevresinden pek dışarı çıkmayarak dedelik yapmıştır. Çok sayıda cem yönetmiştir. 1946'da Balova köyünde vefat eden Aziz Toprak'ın mezarı Balova köyü eski mezarlığındadır (Kaya 2002: 56; Kaya 2009: 384).

Aziz Toprak'ın edebî kişiliğiyle ilgili çok fazla yorum yapmak mümkün değildir, zira bugün elimizde "Hey Erenler" isimli şiirinin dışında başka şiiri yoktur. Yöredeki sözlü kaynaklardan alınan bilgilere göre iyi derecede saz çalabilen ve pek çok usta malı şiiri ezbere bilen bir âşıktır. Çok sayıda heceli şiiri olduğu ve nazım birimi olarak genellikle dörtlükleri tercih ettiği söylenir, ancak "Hey Erenler", divani nazım şekliyle beyit nazım birimiyle üretilmiştir. Şiirlerinde genellikle Alevi-Bektaşi inanç sistemiyle paralel konuları işlediği de söylenir (Kaya 2002: 56; Kaya 2009: 384).

Kaynakça

Kaya, Doğan (2009). Sivas Halk Şâirleri. C.I. Sivas: Önder Matbaacılık.

Kaya, Doğan (2002). Çamşık Ozanları. Ankara: Çamşık Hüseyin Abdal Derneği Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ UĞUR BAŞARAN
Yayın Tarihi: 07.01.2019

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1ÂLİMÎ, Süleyman Erdinçd. 1957 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2BİLAL CANd. 1960 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3EMİN ALPAYd. 1949 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4HEVÂYÎ, İbrâhimd. 1873 - ö. 1916Doğum YılıGörüntüle
5EBDÜLEZİM ELESGER OĞLUd. 1873 - ö. 1943Doğum YılıGörüntüle
6Özdönmez, Mahmut Şevketd. 13 Temmuz 1873 - ö. 1954Doğum YılıGörüntüle
7Ergun, Sadettin Nüzhetd. 1899/1901 - ö. 25 Nisan 1946Ölüm YılıGörüntüle
8DUR ABDAL, Abdullah Yükseld. 1881 - ö. 1946Ölüm YılıGörüntüle
9DERUNÎ, Hüseyin Avni Başokd. ? - ö. 1946Ölüm YılıGörüntüle
10ÇAĞLARÎ/AKÇAY, Mehmet Akçayd. 1951 - ö. ?MeslekGörüntüle
11HACI HABİB KARAASLANd. 1921 - ö. 1973MeslekGörüntüle
12MEZAHİR AHUNDOVd. 1909 - ö. 31.10.1979MeslekGörüntüle
13İRŞADÎ/SEFİL İRŞADÎ, Mustafad. 1860 - ö. 1938Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14AVRAM NAOM/İBRAHİM NOMd. 1878 - ö. 30.11.1947Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15ARİFE DOĞANd. 1954 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16AZÎZ, Şehlâ Abdurrahman Efendizâde Mehmed Efendid. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17Hızıroğlu, Aziz Kemald. 23 Mayıs 1949 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18Güzide Taranoğlud. 29 Ocak 1922 - ö. 30 Aralık 2013Madde AdıGörüntüle