Çolak, Veysel

(d. 22 Ağustos 1954 / ö. ?)
Öğretmen, şair, yazar
(Yeni Edebiyat / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Rize'nin İkizdere ilçesine bağlı doğayla iç içe bir dağ köyünde doğdu. Çocukluğunun ilk yıllarını burada geçiren Çolak, köyde yaşanan husumet sorunları nedeniyle Ankara’ya taşındı. Kısa bir süre burada kaldıktan sonra Manisa’nın Turgutlu ilçesinde yaşamaya başladı. İlk ve orta öğrenimini burada tamamladıktan sonra 1977’de Diyarbakır Eğitim Enstitüsü'nden mezun oldu. Üniversite son sınıftayken ilk evliliğini yaptı. Bu evliliğinden iki kızı dünyaya geldi. Malatya, Yozgat, Ağrı, Manisa ve İzmir’de öğretmenlik yaptı. Görev yerleri çoğunlukla sürgün nedeniyle değişti. 1993’te ikinci evliliğini yaptı ve bir kız çocuğu daha oldu. İzmir’de Karşıyaka Lisesi'nde çalışırken emekliye ayrıldı. Emekli olduktan sonra şiir ve deneme türünde eserler vermeye devam etmektedir.

Edebiyat dünyasına 1973'te Attila İlhan’ın çıkardığı Demokrat İzmir dergisinde yayınladığı şiirle adım atan Veysel Çolak,1974'te Milliyet Sanat dergisinin düzenlediği “Yılın En başarılı Genç Şairi” yarışmasında ödül aldı. Yeni Dergi, Yeni A, Yarına Doğru, Çıkış, Milliyet Sanat, Yazko Edebiyat, Edebiyat Cephesi, Oluşum, Dönemeç, Yaşam İçin Şiir, Türkiye Yazıları, Yeni Toplum, Çağdaş Eleştiri, Düşlem, Edebiyat ve Eleştiri, Adam Sanat, Dönemeç, İnsan, Broy, Somut, Kül, Yamaç, Düşler, E, Politika, Kavram Karmaşa, İle, Sözcükler, Şiiri Özlüyorum, Varlık, Üç Çiçek, Ütopiya, Yeni Biçem, Yom Sanat, Akatalpa, Yasakmeyve, Şiirsaati, Taflan, Politika, Cumhuriyet, Demokrasi, Ülkede Gündem gibi dergi ve gazetelerde zaman zaman Mehmet Pınar ve Göksu Acar mahlaslarını da kullanarak şiir ve yazılarını yayımlandı. 2002'den 2010'a kadar şiir yıllıkları çıkaran Veysel Çolak, 1996'da Kalbim Hoşça Kal adlı kitabıyla 1996 Sabri Altınel ve Altın Koza Şiir Ödülleri'ni; 2000'de Güzel Suç adlı şiir kitabıyla Behçet Aysan Şiir Ödülü ve Orhan Murat Arıburnu Şiir Ödülü kapsamında verilen “Turgut Uyar Jüri Özel Ödülü”nü; kazanmıştır. Çolak’ın farklı yarışmalarda kazandığı daha pek çok ödül mevcuttur.

Şiire 1970'li yılların ortasında başlayan Veysel Çolak, hem o dönemin başat eğilimi olan toplumcu poetikadan hem de 1980 sonrasının farklı poetik eğilimlerinden beslenir. Toplumcu şiire yakın durmakla birlikte bireyden topluma genişleyen bir içerik ve kendine özgü söyleyiş geliştiren bir şairlerden biridir.

Özellikle 1980 sonrasının ‘kapitalist-liberal’ atmosferinin şiire yansımasına karşı ortaya çıkan ve toplumcu gerçekçi şiiri, 1980 sonrası dönemin yeni koşulları bağlamında yorumlayan, Seyyit Nezir, Hüseyin Haydar, Metin Cengiz’in de dâhil olduğu ve 1987'de ortaya çıkan Yenibütün Hareketi‛ içinde yer alır. ‘Yenibütün: Kendini Biriktiren Bireyin Şiiri’ başlıklı manifestoda 1980 sonrasının kapitalist-liberal eğilimlerine karşı toplumcu gerçekçi şiir anlayışını 1970'lerin birtakım kaba eğilimlerinden uzak; güçlü bireyin güçlü toplumculuğun temeli olduğu ilkesini öne çıkararak savunur. Şiiri; ‘her insana yayılmış somut ilişkilerin bireyde kabına sığamayan yoğunlaşmasından patlayan lirik başkaldırı’ olarak niteleyen Çolak ‘mal fetişizminin’ insani olan her şeyi, tarihin en yıkıcı köle tanrısı olan parayla an be an değişime zorlayışına‛ şiirin/şairin de tavır alması gerektiğini düşünür. Veysel Çolak, şiirin teorik, yapısal ve teknik sorunları üzerine çeşitli yazılar kaleme alır. Bu bağlamdaki en önemli çalışması Şiir Nedir ve Nasıl Yazılır? adlı kitabıdır. Kitap, Çolak'ın eğitimci kimliğinin de etkisiyle müstakil, düzenli ve didaktik yönü oldukça vurgulu bir poetika denemesidir. Nitekim şiir tanımlanabilir ve öğretilebilir nosyonundan hareket eden Çolak, şiirin içeriğine, yapısına, güncelle olan ilişkisine, yazılma sürecine, okur tarafından nasıl okunmasına ve alımlanmasına dair fikirlerini somut örnekler ve uygulamalar üzerinden açıklar. Bu didaktik tavır, poetikasının eklektik, yüzeysel ve sıradan algılanmasına yol açsa da Çolak’ın dünya görüşü ve şiir anlayışına ters düşmeyen bir yapılanmayı içerir. Veysel Çolak, şiire toplumcu gerçekçi anlayışın etkin olduğu dönemlerde başlayan Çolak, bu anlayışı bireyin varlığını da ihmal etmeyen bir çizgiye taşır. “Yenibütün: Kendini Biriktiren Bireyin Şiiri” dışında “Şiir Ödülleri Manifestosu”, “Dünyada Barış, Dünyada Şiir” adlarıyla manifestolar yayınladığı için Manifesto şairi olarak bilinir.

Veysel Çolak ilk şiir kitabı olan Terin Yaktığı Bir Yara (1978) kitabında başkaldırı, bireyin çelişkileri ve bu çelişkilerle yüzleşme, aşk gibi konu ve temalar ön plana çıkarır. Sonraki kitaplarında da bu temalardan vazgeçmeyen şair, bütün bunları lirik bir söylemle dile getirir. Ahmet Telli’nin “hüzünlü mohikan”, Ahmet Say’ın “militan şair” tanımlamaları Veysel Çolak’ın toplumcu tavrının bireyi esas alan bir çıkış noktası olduğunu, lirik bir üslup kullandığını göstermektedir. İlk şiir kitabından itibaren imgeci, öyküleyici şiir denemeleri olan şairin toplumcu gerçekçi anlayışa farklı bir yaklaşım getirmek istediği dikkat çeker: “Bu on yıl içinde ürettiği şiirin sembolü olan ilk iki kitabı Terin Yaktığı Bir Yaradan (1978) ve Günlerin Yağmurunda (1980), toplumsal-siyasal ortamın etki alanında fazlasıyla dolaşır. Çolak, ardından gelen on yıllarda imgecilikten öykülemeciliğe, farklı söyleyiş ve biçim arayışlarına girmiş, çok sayıda kitap yayımlamıştır (Kahyaoğlu 2015: 718).

Şiirlerine otobiyografik etkileri de yansıtan şair, çocukken babasının okuduğu Hz. Ali’nin Cenk Hikayeleri’, çocuklarından uzak yaşamanın doğurduğu hislenmeleri, politik duruşunu, yaşamına dair pek çok ayrıntıyı dizelerine yansıtır. “Yaşadıklarımı anlatıp durmanın gereği yok aslında. Ne yaşadımsa şiirlerime gömdüm tümünü. Yalnızlıklarım, sıkıntılarım, acılarım, politik kavgalarım, eylemlerim, tutukluluklarım, arkadaşlıklarım, uğradığım ihanetler, kaçakta geçen günlerim, korkularım, aşkla sevdiğim tabancam, yaşadığım ölümler, yabancılaşmalarım, kendimle yüzleşmelerim, hayatı algılayışım...; yaşadığım ne varsa işte, hepsi şiirlerimdedir.” S.24 sözleriyle tecrübe ile metin arasındaki doğrudan bağı kendisi işaret eder. Örneğin Milhan’a Mektuplar (2016) eseri çocuklarından ayrı kaldığı dönemde ayrılığın etkisiyle, yazmıştır: “Ben her hafta sonu 37 km'lik yolu yürür; Manisa'ya, oradan da kızlarım Şiir ve Asya'nın yanına giderdim Turgutlu'ya. Milhan'a Mektuplar'ı bu köyde yazdım.” (s.23)

Cumhuriyet Dönemi Türk edebiyatının üretken sanatçılarından biri olan Veysel Çolak, şiir ve deneme, roman, eleştiri türlerinde eserler vermiş yazdığı bütün türlerde şiir odaklı bir çıkış noktası belirlemiştir.

Kaynakça

Gültaş, Veysel (2018). Bir İnsan, Bir Şair, Bir Militan. Ankara: Bilge Yayınevi.

Kurdakul, Şükran (1999). Şair ve Yazarlar Sözlüğü. İstanbul: İnkılap Kitabevi. 191-192.

Kahyaoğlu, Orhan (2015). Modern Türkçe Şiir Antolojisi. İstanbul: Ayrıntı Yayınları. 718.

Necatigil, Behçet (2007). Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü. İstanbul: Varlık Yayınları. 117.

Yalçın, Murat (Ed.) (2001). Tanzimat'tan Bugüne Edebiyatçılar Ansiklopedisi Cilt I. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları. 299-300.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ HALUK ÖNER
Yayın Tarihi: 14.03.2019

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Terin Yaktığı Bir YaradanCem Yayınevi / İstanbul1978Şiir
Sen Balık mısın?Can Yayınları / İstanbul1979Şiir
Günlerin YağmurundaTürkiye Yazarlar Birliği Yayınevi / Ankara1980Şiir
AşkolsunDayanışma Yayınları / Ankara1982Şiir
Fotoğraf ArkalıklarıÇınar Yayınları / İstanbul1985Şiir
Ötesi YarDize Yayınevi / İzmir1985Şiir
Ölüler DiyaloğuBroy Yayınları / İstanbul1988Şiir
Umut AşktadırÇankaya Belediyesi Yayınları / Ankara1993Şiir
Buz Ve AteşDoruk Yayıncılık / Ankara1994Şiir
Aşkın La SesiPiya Yayınları / İstanbul1995Şiir
Cinselliğin KahkahasıCep Yayınları / İstanbul1995Roman
Giz ve YaraDoruk Yayıncılık / Ankara1996Şiir
Kalbim Hoşça KalDoruk Yayıncılık / Ankara1996Şiir
Edip Cansever’de Şairin KanıEra Yayınları / İstanbul1997İnceleme
Mürekkebin İçtiği SesÖteki Yayınları / Ankara1999Deneme
Yabancılaşma ve Öteki ŞiirGendaş Külür Yayınları / İstanbul1999Deneme
Güzel SuçGendaş Kültür Yayınları / İstanbul2000Şiir
İkimizin SevgilimdiYön Yayıncılık / İstanbul2000Şiir
2002 Şiir YıllığıGendaş Kültür Yayınları / İstanbul2003Antoloji
Şiir Çıplak,Ercan Yayınları / İstanbul2004Deneme
2003 Şiir YıllığıAgoraYeni Binyıl Kültür Sanat Edebiyat Yayınları / İzmir2004Antoloji
Şiirin Dışında ÜşürsünüzKarşıyaka Belediyesi Yayınları / İzmir2004Derleme
2004 Şiir Yıllığı, Ocak , , , s.,Yom Yayınları / Şanlıurfa2005Antoloji
Mürekkep ZamanlarPapirüs Yayınları / İstanbul2005Şiir
Yazı Üzerine yazıKarşıyaka Belediyesi Yayınları / İzmir2005Derleme
Şiirin Kıyı DiliKarşıyaka Belediyesi Yayınları / İzmir2005Derleme
2005 Şiir Yıllığı / Şairin Şiir YüzüBroy Yayınları / İstanbul2006Antoloji
Şiir Yıllığı / Toplumun Şiir Yüzüİlya Yayınevi / İzmir2007Antoloji
Birkaç Kuş Birkaç AnıHayal Yayınları / Ankara2008Şiir
2007 Şiir Yıllığı / Şair Vur KendiniDigraf Yayıncılık / İstanbul2008Antoloji
Dikkat! Şiir…hayal Yayınları / Ankara2009Deneme
Yansımanın GerçeğiMühür Yayınları / İstanbul2009Deneme
2008 Şiir Yıllığı / Her Şiir Öncekine İhtilâlDigraf Yayıncılık / İstanbul2009Antoloji
2009 Şiir Yıllığı / Şiir Şaire BırakılamazDigraf Yayıncılık / İstanbul2009Antoloji
Amacımız AşkHayal Yayınları / Ankara2010Şiir
Hayata ResimaltıHayal Yayınları / Ankara2010Şiir
Milhan’a MektuplarHayal Yayınları / Ankara2010Mektup
2010 Şiir Yıllığı / Şiir Denilen CehennemEtki Yayınları / İstanbul2010Antoloji
Şiir Nedir ve Nasıl Yazılır? / Yaratıcı Yazma Dersleriİkaros Yayınları / Türkçe2011Deneme
Şiirden Önce / Şiirden SonraHayal Yayınları / Ankara2011Deneme
Nâzım Hikmet Şiirinde İnsan ManzaralarıSalihli Belediyesi Kültür Yayınları / Manisa2011Deneme
O Zaman BittiHayal Yayınları / Ankara2013Şiir
İki Karanlık ArasındaHayal Yayınları / Ankara2014Şiir
Dünyaya Bir KarşılıkHayal Yayınları / Ankara2016Şiir
Bir Şiire Nereden Girilir? / Şiir Sanatı Üzerine, EtkiDize Yayınları / İzmir2016Deneme

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Galip Erdemd. 10 Mart 1930 - ö. 12 Mart 1997Doğum YeriGörüntüle
2Çelik, Yaşard. 11 Haziran 1951 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3MOLLA OSMANd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4Şeker, Hüsnand. 23 Temmuz 1954 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5FAHRİ OZAN, Fahrettin Tand. 1954 - ö. 17.10.2018Doğum YılıGörüntüle
6Gülser Hünükd. 01 Nisan 1954 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7Bülent Kayad. 08 Şubat 1968 - ö. ?MeslekGörüntüle
8Engin Özmend. 1983 - ö. ?MeslekGörüntüle
9Abdullah Sabrid. 1 Temmuz 1867 - ö. 21 Temmuz 1939MeslekGörüntüle
10Kamu, Kemalettind. 14 Eylül 1901 - ö. 6 Mart 1948Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11Karabulut, Özcand. 01 Ocak 1958 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12Bilgin, A. Kadir (Ali Yıldırım)d. 02 Nisan 1955 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13Dikmen, Veyseld. 28 Eylül 1950 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
14Veysel Turan Akkoyunlud. 28 Aralık 1925 - ö. 13 Haziran 2013Madde AdıGörüntüle
15VEYSEL YILDIZERd. 20.02.1970 - ö. ?Madde AdıGörüntüle