EDİBÎ/EDİP, Edip Önal

?
(d. 1936 / ö. ?)
âşık, şoför
(Âşık ve Tekke / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Edip Önal, 1936'da Erzurum’un Oltu ilçesine bağlı Obayayla köyünde İstiklâl gazisi olan Recep Bey ile Nigâr Hanım’ın tek çocuğu olarak dünyaya gelmiştir. Obayayla köyünde ilkokul tam faaliyette olmadığından sadece iki yıl eğitim alabilmiştir. Edip Önal'ın öğrenimi bu iki yıldan sonra son bulmuştur. Uzun yıllar sonra 1986'da Konya'nın Sarayönü ilçesinde ilkokul diploması alır. 1956 yılının eylülünde İzmir'de başladığı askerlik görevini 1958'de tamamlar. Önal, köyünde çobanlık ve çıraklık yapmaya başlar. 1952'de İstanbul'a çalışmaya gider. 1955'e kadar İstanbul ve Konya arasında gider, gelir. 1955'te köyüne döner ve evlenir. Tekrar çobanlık yapmaya başlar. 1960-1968 yılları arasında Gebze bölgesinde çalışır. 1968'de Konya'nın Sarayönü ilçesindeki Gözlü Tarım İşletmesinde işçi olarak çalışır. 1976'da da ailesinin yanına taşınır. 1981'de buradan emekli olur. Aynı ilçede yaşamaya devam eden Edip Önal, yaz aylarında biçerdöver şoförü olarak çalışmaktadır (Gönen 2007:271-272).

Âşık Edip'in gurbete çıkışıyla şiire başlayışı aynı yıllara rastlar. Âşığın şiire yönelmesinin bir başka sebebi de Konya’da çalışırken gönül verdiği kızın bir başkasıyla evleneceğini öğrenmesidir. "Sular akar Mevla’sına gitmeye/ Doktor gelmiş yarelerim bakmaya/ Nişan merasimin tebrik etmeye/ Konya’daydım gelemedim sevgilim." dizelerinde bu olayın yansıması söz konusudur. Âşık Edip, gerçek anlamda âşık olmasının miladı olarak 1959'da babasının vefat etmesini ve o günlerde rüyasında babasına söylediği şiiri gösterir. Şair rüyasında babasından su ister. O sırada annesi: "Oğlum babandan su isteme, sen al, iç." der. Şair annesinin bu sözüne şöyle karşılık verir: "Babam dünyanın en güzel babasıdır. Bak, anam ben babama bir şiir okuyayım der ve şu dizeleri söyler: "Dünyaya gelmeme sen sebep oldun/Varlığın canımda hissettim baba/ Her iki cihanda sorumlu oldun/N'olursun hakkını helâl et baba" (Gönen 2009: 15).

Şiirlerinde Edibî ve Edip mahlaslarını kullananan âşık, ne bir ustanın yanında çırak olarak çalışmış ne de âşıklık geleneğinin canlı olduğu kültürel çevrede yetişmiştir. 1959'da gördüğü bir rüya ile şiir söylemeye başlayan Edip, badeli âşıklardan sayılabilir. Anlaşılmayı ön plana alan âşık, şiirlerinde süslü ve sanatlı söyleyişten kaçıp halkın anlayacağı sade ve duru bir Türkçe ile seslenir. Şiirlerinde gurbet ve yoksulluk temaları öne çıkar. Bu konuların yanında tabiat, kahramanlık ve sosyal meseleleri de şiirlerinde ele alır. Şiir yazmaya başladığı günlerden itibaren hece ölçüsünün 11'li ve 8'li kalıbını kullanır. (Gönen 2007: 272-273). Şairle ilgili Türk-İş, Hâkimiyet (Konya), Konya Postası, Sarayönü Birlik, Oltu'nun Sesi gibi dergi ve gazetelerde yazılar çıkmıştır. Halk Ozanları Antolojisi (Ankara, 1992) ve Prof. Dr. Saim Sakaoğlu'nun hazırladığı "Konya Üzerine Şiirler" adlı çalışmalarda da şiirlerinden örnekler yer almaktadır.

Kaynakça

Gönen, Sinan (2007). "Unutulmuş Bir Âşık: Âşık Edip Önal ve Şiirlerinden Örnekler". SÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 17: 271-280.

Kaya, Erhan (2015). İlçemizde bir Halk Şairi: Erzurumlu Âşık Edip Önal http://www.haberladik.com/koseyazilari/ilcemizde-bir-halk-sairi-erzurumlu-asik-edip-onal.html [Erişim Tarihi 05.06.2018].

Sakaoğlu, Saim (2002). Konya Üzerine Şiirler. Konya: Konya Ticaret Odası Kültür ve Eğitim Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEVLÜT GÜLMEZ
Yayın Tarihi: 25.03.2019

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1NÂMIK, Seb'a-zâde Ali Nâmık Efendid. ? - ö. 1853Doğum YeriGörüntüle
2OZAN İLHAN, İlhan Kınalıd. 20.10.1968 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3ÖZDEMİR ÖZKANd. 1977 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4Babacan, Mehmetd. 10 Aralık 1936 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5MUHTAR ALİYEVd. 1936 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6Ali Kadird. 1936 - ö. 1997Doğum YılıGörüntüle
7İBRAHİM KÖKSALd. 1955 - ö. ?MeslekGörüntüle
8ZEFİL NECMİ (KÜÇÜK ÂŞIK), Mehmetd. 1870 - ö. 1933MeslekGörüntüle
9SUZÂNÎ, Abdülvahap Bozkurtd. 1892 - ö. 1945MeslekGörüntüle
10ETO/DİDARİ, Ekvtime Davlaşeridzed. 1907 - ö. 1987Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11ÇINAR, Mehmet Çınard. 1950 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12APAN, Muharrem Apand. 06.02.1956 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13CEBBARZADE EDİP, Mustafa Edipd. 1859 - ö. 1925Madde AdıGörüntüle
14MÖCİZÎ, Molla İsmetullâh Binni Molla Nimetullâhd. ? - ö. 19. yy.Madde AdıGörüntüle
15Mengüşoğlu, Metin Önald. 17 Mayıs 1947 - ö. ?Madde AdıGörüntüle