FÂİK, Ömer Fâik Efendi

(d. ?/? - ö. 1245/1829)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Asıl adı Ömer, mahlası Fâik'tir. Babasının adı Abdullah olduğu söylenir. Doğum yılı ve yeri hakkında kaynaklarda bilgi yoktur. Vüzera mühürdarlığı, haceganlık, sipahi kâtipliği ve şıkk-ı salis defterdarlığı yaptığı işler arasında sayılır. Bu da Fâik’in memur sınıfından olmakla birlikte üst düzey bir görevi bulunmadığını gösterir. Sicill-i Osmanî ve Fatîn Tezkiresi’nin verdiği bilgiler arasında yer almamakla birlikte Üniversite Ktp. Halis Efendi 75 numaradaki Fâik Dîvânı’nın 27. yaprağında kendi el yazısı ile yer alan “anbar-emin-ı sabıkı” ibaresi, biyografik kaynaklarda yer almayan başka memuriyetlerinin de varlığına işaret eder. Dîvân'ındaki bazı şiirlerden Nakşibendi tarikatına mensup olduğu hissedilmektedir. Ancak Nakşilikten önce Şeyh Mehmed Sâdık Efendi’nin şeyhliğini yaptığı Sadiye tarikatına intisap ettiği yine kaynaklarda kayıtlıdır. Fâik, 1245/1829 yılında vefat etmiştir.

Eserleri şunlardır:

1. Dîvân: Türkçe ve Farsça Dîvân'ı bulunmaktadır. Türkçe Dîvân'ının bilinen yedi nüshası vardır: İstanbul Üniversitesi Ktp. T.2234; T. 275; T. 5473, 9650; Millet Ktp. Mnz 320; Süleymaniye Ktp. Zühdi Bey 130/2 numaralarda kayıtlıdır. En zengin nüsha Süleymaniye Ktp. Zühtü Bey 130/2 numarada kayıtlıdır. Fâik Ömer Dîvânı’nı nazım şekli esasına dayalı geleneksel divan tertibine büyük ölçüde uygundur. Dîvân'da 37 kaside, 26 tarih, 2 murabba, 3 tahmis, 1 müseddes, 101 gazel, 17 kıt’a ve 13 beyit vardır. Eserde yer alan kasidelerin 35’i Türkçe, 2’si Farsça olup, münacat, na’t ve çeşitli vesilelerle yazılmış medhiyelerden meydana gelir. Şiirler klasik divan tertibine göre sıralanmıştır. Türkçe ve Farsça şiirler karışık hâlde bulunmaktadır.  Eser üzerine yüksek lisans tezi yapılmıştır (Büyükkaya 2008). 

2. Makalat-ı Sıddıkiye: Mürşidi Şeyh Mehmed Sıddık Efendi’nin menkıbelerini içeren mensur bir eserdir. Eser, 1210/1795-96 yılında İstanbul’da basılmıştır.

3. Nizamü’l-atik fi’l-amik:  1219 (1804-1805) yılında Sultan III. Selîm’in Sır Kâtibi Ahmed Efendi’nin ısrarı üzerine nizâm-ı devlete dair kaleme aldığı mensur risaledir. 71 varak olan yazma eserin bir fotokopisi, İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi TY 5836 numarada bulunmaktadır.

4. Ahval-i Rızaiyye: Babasının hâl tercümesini içerir.

Kaynakça

Bursalı Mehmed Tâhir (1333-42). Os­manlı Müellifleri. C. III. Matbaa-ı Amire. İstanbul.

Büyükkaya, Hande (2008). Faik Ömer ve Divanı: Karşılaştırmalı Metin-İnceleme. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: İstanbul Kültür Üniversitesi.

Fatîn Dâvud (1271). Tezkire-i Hâtimetü’l-Eş'âr. İstanbul.

Fâik. Dîvân-ı Fâik. İstanbul Üniversitesi. T. 2234.

İnal, İbnü'l-Emin Mahmud Kemal (1988). Son Asır Türk Şairleri. C. 2. İstanbul: Dergâh Yay.

M. Şemseddîn Sâmi (1996). Kâmûsü'l-Alam. C. 4. Kaşgar Neşriyat. İstanbul.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. İSMAİL HAKKI AKSOYAK
Yayın Tarihi: 27.11.2014
Güncelleme Tarihi: 02.12.2020

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Gûy-i vasla hatt-ı cânân pür-vebâlimdir benim

Daldan dala konan murg-ı hayâlimdir benim

Öyle zîb etmiş ki hüsnün hatt ile ol mû-miyân

Kıl kadar yok aybı varsa kîl ü kâlimdir benim

Dâgdâr-ı hâr-ı cevri olsam ol şûhun n'ola

Bâg-ı dilde kad keşide gül nihâlimdir benim

Mâha teşbîh eyledim ol mihr-i hüsnü didi kim

Dûş-ı nâzımda kamer bir köhne salimdir benim

Âşık-ı mümtâzın ol şekker-lebe sordum didi

Fâik-i tûtî zebân şîrîn edâlımdır benim

(Fatîn Dâvud (1271). Tezkire-i Hâtimetü’l-Eş'âr. İstanbul. 315.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Sevinç Çokumd. 25 Ağustos 1943 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2Uğur Yüceld. 26 Mayıs 1957 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3GENCÎ, Mustafad. ? - ö. 1650Doğum YeriGörüntüle
4Sevinç Çokumd. 25 Ağustos 1943 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5Uğur Yüceld. 26 Mayıs 1957 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6GENCÎ, Mustafad. ? - ö. 1650Doğum YılıGörüntüle
7Sevinç Çokumd. 25 Ağustos 1943 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8Uğur Yüceld. 26 Mayıs 1957 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9GENCÎ, Mustafad. ? - ö. 1650Ölüm YılıGörüntüle
10Sevinç Çokumd. 25 Ağustos 1943 - ö. ?MeslekGörüntüle
11Uğur Yüceld. 26 Mayıs 1957 - ö. ?MeslekGörüntüle
12GENCÎ, Mustafad. ? - ö. 1650MeslekGörüntüle
13Sevinç Çokumd. 25 Ağustos 1943 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Uğur Yüceld. 26 Mayıs 1957 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15GENCÎ, Mustafad. ? - ö. 1650Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Sevinç Çokumd. 25 Ağustos 1943 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17Uğur Yüceld. 26 Mayıs 1957 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18GENCÎ, Mustafad. ? - ö. 1650Madde AdıGörüntüle