HAKKÎ, İsmail

(d. 1828/1243 - ö. 1907/1324)
tekke şairi
(Tekke / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Asıl adı İsmail Hakkî olan âşık, "Ardahan Destanı" adlı şiirinden anlaşılacağı üzere İsmail mahlasını kullanmıştır. Artvin ilinin Şavşat ilçesine bağlı Çoraklı köyünde 1828 yılında domuştur. Yaşamı hakkında kaynaklarda çok fazla bilgi yer almayan âşığın, 1877/78 Osmanlı-Rus savaşında milis kuvvetlerinde yüzbaşı olarak yer aldığı bilinmektedir. Bu savaşta Ardahan'ın Emiroğlu tepesini savunan Kaptan Mehmet Bey hakkında bir destan yazmıştır. Âşıklığının yanı sıra savaştan sonra hocalık da yapmış ve 1907 yılında vefat etmiştir.

İsmail Hakkî'den söz eden kaynaklarda müstakil bir eserinin olduğuna dair bir bilgiye ulaşılmamıştır. Tespit edilen şiirleri Mehmet Gökalp'in Artvin Saz Şairleri ve Adil Özder'in Artvin ve Çevresi adlı eserlerinde geçmektedir.

Şiirlerinde konu olarak hem dinî hem din dışı temaları işlemiştir. Şiirlerinde saf ve akıcı bir dil kullanmıştır. Sözlü tarih açısından önem arz eden "Ardahan Destanı"nda, âşık coşkulu bir dil kullanmıştır. Ayrıca şaire ait şu dörtlükte "Soğuk, sıcak bilmez amansız tutar/ Eceldir etraftan zincirler atar/ İçerden haykırır boğazı yırtar/ Düşürür bîhaber zâlim delice" âşığın muamma söylemede de mahir olduğu anlaşılmaktadır.

Kaynakça

Gökalp, Mehmet (1988). Artvin Saz Şairleri. İstanbul: Yörük Matbaası.

Karadeniz, Bekir (2002). Artvinli Halk Şairleri. Ankara:Ankara AKYD Yay.

Özder, M. Adil (1973). Artvin ve Çevresi. Ankara: Artvin Tanıtma ve Turizm Derneği Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM GÜMÜŞ
Yayın Tarihi: 31.10.2013

Eserlerinden Örnekler

Ardahan Destanı

Hücum edip kafir tabur bağladı
Top sesinden yürekleri dâğladı
Bunu gören ehl-i İslâm ağladı.
Gonca iken soldu gülün Ardahan

Müzeyyen çarşılar virane kaldı
Dil bilmez kimseler eline aldı
Kalmadı şenliğin tarümar oldu
Yağma oldu cümle malın Ardahan

Sultan Hamid bizzat gafletten uyan
Satıldı vilâyet ayan be ayan
Ortalıkta kaldı hep sab u sübyan
Her yana dağıldı halin Ardahan

Biz de ol Huda'ya çok ettik kusur
Selâtin camiler hep kaldı esir
Haber olsun sana İstanbul, Mısır
Her yandan kesildi yolun Ardahan

....

Emiroğlu tabyası odlara yandı
Kahraman Kaptan Bey pervane döndü
Seksen bin düşmanla yalınız kaldı
Duman sardı sağ ve solun Ardahan

Ağlayıp İsmail sen kalma zârı
Ezel takdir etmiş Cenabı Bâri
Düşmanın canına cehennem nârı
Soldu al yeşilli gülün Ardahan

Özder, M. Adil. (1973). Artvin ve Çevresi. Ankara: Artvin Tanıtma ve Turizm Derneği Yay. 55-56.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1HİCRANÎd. 1855-1860? - ö. 1877-1878 sonrası?Doğum YeriGörüntüle
2KEMTERÎ, Kadem Demird. 1923 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3CESİMȊ, Yusufd. 1835 - ö. 1917Doğum YeriGörüntüle
4ENVERd. 1828 - ö. 1911Doğum YılıGörüntüle
5HAKKÎ, Süleymân Bey-zâde İsmâil Hakkı Beyd. 1828 - ö. 1883Doğum YılıGörüntüle
6FEVZÎ, Hammâmî-zâde Mehmedd. 1828 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7REMZİ, Arapgirli Remzi, Mehmed Mevlütd. 1848 - ö. 1907Ölüm YılıGörüntüle
8RECÂÎ, Muhammedd. 1834 - ö. 1907Ölüm YılıGörüntüle
9ÇEŞM-İ ÂFETd. ? - ö. 1907Ölüm YılıGörüntüle
10FİGANÎ, İbrahim Okurd. 15.03.1948 - ö. ?MeslekGörüntüle
11SEFİL PİR/SEFİL PİRİM/ÇORUMLU PİROĞLU, Fikret Piroğlud. 1926 - ö. 1985MeslekGörüntüle
12MUSTAFA GÜLÜMd. 1946 - ö. ?MeslekGörüntüle
13SABRÎ, Ispartalıd. 1784 - ö. 1833Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14HABÎBEd. 10 Temmuz 1846 - ö. 1890Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15BURHANİ, Mehmed Alid. 1835 - ö. 1908Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16ŞEVKÎ, Hüseyind. 1852 - ö. 1902Madde AdıGörüntüle
17HÂLİS, Mirza Abdüssettâr Hâlisd. ? - ö. 1837Madde AdıGörüntüle
18TARZÎ, Tarzî Mehmed Efendid. ? - ö. 1661-62Madde AdıGörüntüle