HIFZÎ, Hıfzî Mehmed Efendi, Sarı Memi

(d. ?/? - ö. ?/?)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Sarı yüzlü ve zayıf olduğu için (Kılıç 2010: 627) Sarı Memi lakabıyla da şöhret bulmuş Mehmed Efendi, Kuran hafızı olduğu için Hıfzî mahlasını seçmiştir. Kendini ilim yolunda geliştiren Hıfzî hakkında kaynakların büyük çoğunluğunda Âhî’den sonra Karaferye’de müderris olduğu ve orada öldüğü bilgisi verilse de Sehî Bey (1325: 105) onun Vardar Yenicesi’ndeki müderrisliğinden ve İstanbul’da mülazım iken bir gece yatağında katledildiğinden ve Galata’da medfun olduğundan bahsetmiştir. Mehmed Süreyya onun Kânûnî Sultân Süleyman döneminde (1520-1565) vefat ettiği bilgisini vermiştir (Akbayar 1996: 667).

Mürettep bir Divân’ı, Münşeat’ı ve atasözlerini topladığı Manzûme-i Durûb-ı Emsâl adlı bir eseri vardır. Bu eserinde sade söyleyişli atasözü ve deyimlerin, zarifler meclislerinde rağbet bulması için süslenmesi ve manzum olarak söylenmesi gerektiğini ileri sürerek farklı şairlere ait 616 atasözü ve deyim ihtiva eden süslü mısraları bir araya toplamıştır (Poyraz 2010: 190). Oy’un (1991:45) verdiği bilgiye göre 1262/1848’de İstanbul’da basılan bu eser, bu alanda basılan eserlerin ilkidir.

Kınalızâde Hasan Çelebi (1989: 295) onun, kendinden önceki büyük şairleri inceleyip belagat sahiplerinin sözlerini ezberlemek suretiyle şiirlerinin kabul mertebesine ulaştığını söylemiş, Âşık Çelebi (2010: 627) de onu belagat fenninde meşhur Arap şairi Câhiz’e benzetmiştir. Sehî Bey (1325:105) hoş tabiatli, zarif, gönül ehli sıfatlarıyla nitelediği Hıfzî’nin şiirlerini latif bulduğunu belirtmiştir.

Kaynakça

Akbayar, Nuri (hzl.) (1996). Mehmed Süreyyâ, Sicill-i Osmânî. C. 2. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay.

Hıfzî (1262). Manzûme-i Durûb-i Emsâl. İstanbul.

Hîbrî, Abdurrahman (1996). Enîsü’l-Müsâmirîn, Edirne Tarihi. çev. R. Kazancıgil. Edirne: Türk Kütüphaneciler Derneği Edirne Şubesi Yay.

Kayabaşı, Bekir (1997). Kâf-zâde Fâizî’nin Zübdetü’l Eş’âr’ı. Doktora Tezi. Malatya: İnönü Üniversitesi.

Kılıç, Filiz (hzl.) (2010). Âşık Çelebi, Meşâ’irü’ş-Şu’arâ (İnceleme-Metin). C.2. İstanbul: İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Yay.

Kutluk, İbrahim (hzl.) (1989). Kınalızade Hasan Çelebi Tezkiretü’ş-Şuara. C.1. Ankara: TTK Yay.

Müstakîm-zâde Süleyman Sa’deddin Efendi (2000). Mecelletü’n-Nisâb (Tıpkıbasım). Ankara: KB Yay.

Poyraz, Yakup; Tergip, Ayhan (2010). “18. Yüzyıl Dîvan Şairlerinden Hâkim’in Şiirlerinde Atasözleri, Deyimler ve Halk Söyleyişleri”. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi (Klâsik Türk Edebiyatının Kaynakları Özel Sayısı) / The Journal of International Social Research 3/15: 188-202.

Sehî Bey (1325). Tezkîre-i Sehî. İstanbul.

Şemseddin Sâmî (1894). Kâmûsu’l-A’lâm. C. 3. İstanbul.

Tuman, Mehmed Nâil (2001). Tuhfe-i Nâilî - Dîvân Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. C. 1. Ankara: Bizim Büro Yay.

Yavuz, Fikri, İ. Özen (hzl.) (1972). Bursalı Mehmed Tâhir, Osmânlı Müellifleri. C. 2. İstanbul: Meral Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLÇİÇEK AKÇAY
Yayın Tarihi: 01.10.2014

Eserlerinden Örnekler

Matla'

Dem mi var ki hâtırumdan geçmeye tîrün senün

Dem mi var salınmaya boynuma şemşîrün senün

Kılıç, Filiz (hzl.) (2010). Âşık Çelebi, Meşâ’irü’ş-Şu’arâ (İnceleme-Metin). C.2. İstanbul: İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Yay. 627.

 

Matla'

Sînende tügme-i zer ey dil-ber-i semenber

Ay aydunına karşu tan yılduzına benzer

Kılıç, Filiz (hzl.) (2010). Âşık Çelebi, Meşâ’irü’ş-Şu’arâ (İnceleme-Metin). C.2. İstanbul: İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Yay. 627.

 Nazm

Ey hatt-ı ruhsâr-ı yâr ol hüsn-i tahrîrün senün

Eyledi rengîn varaklar üstine yirün senün

Kutluk, İbrahim (hzl.) (1989). Kınalızade Hasan Çelebi Tezkiretü’ş-Şuara. C.1. Ankara: TTK Yay. 295.

 

Nergis ü ruhsâra nakd-i kalbi yandurdum yine

Sînede mihrün çerâğını uyandurdum yine

Ben ki âteş-bâz-ı ışkam dûd-ı âhum okların

Âsumânîler gibi göğe boyandurdum yine

Sehî Bey (1325). Tezkîre-i Sehî. İstanbul. 105.

 

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1ABDÎ, Abdî Efendid. ? - ö. 1612Doğum YeriGörüntüle
2SÂDIK, Edirnelid. 1831 - ö. 1854 ds.Doğum YeriGörüntüle
3HACI MUSTAFA EFENDİd. ? - ö. Kasım-Aralık 1723Doğum YeriGörüntüle
4ABDÎ, Abdî Efendid. ? - ö. 1612Doğum YılıGörüntüle
5SÂDIK, Edirnelid. 1831 - ö. 1854 ds.Doğum YılıGörüntüle
6HACI MUSTAFA EFENDİd. ? - ö. Kasım-Aralık 1723Doğum YılıGörüntüle
7ABDÎ, Abdî Efendid. ? - ö. 1612Ölüm YılıGörüntüle
8SÂDIK, Edirnelid. 1831 - ö. 1854 ds.Ölüm YılıGörüntüle
9HACI MUSTAFA EFENDİd. ? - ö. Kasım-Aralık 1723Ölüm YılıGörüntüle
10ABDÎ, Abdî Efendid. ? - ö. 1612MeslekGörüntüle
11SÂDIK, Edirnelid. 1831 - ö. 1854 ds.MeslekGörüntüle
12HACI MUSTAFA EFENDİd. ? - ö. Kasım-Aralık 1723MeslekGörüntüle
13ABDÎ, Abdî Efendid. ? - ö. 1612Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14SÂDIK, Edirnelid. 1831 - ö. 1854 ds.Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15HACI MUSTAFA EFENDİd. ? - ö. Kasım-Aralık 1723Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16ABDÎ, Abdî Efendid. ? - ö. 1612Madde AdıGörüntüle
17SÂDIK, Edirnelid. 1831 - ö. 1854 ds.Madde AdıGörüntüle
18HACI MUSTAFA EFENDİd. ? - ö. Kasım-Aralık 1723Madde AdıGörüntüle