HIFZÎ, Hıfzî Mehmed Efendi, Sarı Memi

(d. ?/? - ö. ?/?)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Sarı yüzlü ve zayıf olduğu için (Kılıç 2010: 627) Sarı Memi lakabıyla da şöhret bulmuş Mehmed Efendi, Kuran hafızı olduğu için Hıfzî mahlasını seçmiştir. Kendini ilim yolunda geliştiren Hıfzî hakkında kaynakların büyük çoğunluğunda Âhî’den sonra Karaferye’de müderris olduğu ve orada öldüğü bilgisi verilse de Sehî Bey (1325: 105) onun Vardar Yenicesi’ndeki müderrisliğinden ve İstanbul’da mülazım iken bir gece yatağında katledildiğinden ve Galata’da medfun olduğundan bahsetmiştir. Mehmed Süreyya onun Kânûnî Sultân Süleyman döneminde (1520-1565) vefat ettiği bilgisini vermiştir (Akbayar 1996: 667).

Mürettep bir Divân’ı, Münşeat’ı ve atasözlerini topladığı Manzûme-i Durûb-ı Emsâl adlı bir eseri vardır. Bu eserinde sade söyleyişli atasözü ve deyimlerin, zarifler meclislerinde rağbet bulması için süslenmesi ve manzum olarak söylenmesi gerektiğini ileri sürerek farklı şairlere ait 616 atasözü ve deyim ihtiva eden süslü mısraları bir araya toplamıştır (Poyraz 2010: 190). Oy’un (1991:45) verdiği bilgiye göre 1262/1848’de İstanbul’da basılan bu eser, bu alanda basılan eserlerin ilkidir.

Kınalızâde Hasan Çelebi (1989: 295) onun, kendinden önceki büyük şairleri inceleyip belagat sahiplerinin sözlerini ezberlemek suretiyle şiirlerinin kabul mertebesine ulaştığını söylemiş, Âşık Çelebi (2010: 627) de onu belagat fenninde meşhur Arap şairi Câhiz’e benzetmiştir. Sehî Bey (1325:105) hoş tabiatli, zarif, gönül ehli sıfatlarıyla nitelediği Hıfzî’nin şiirlerini latif bulduğunu belirtmiştir.

Kaynakça

Akbayar, Nuri (hzl.) (1996). Mehmed Süreyyâ, Sicill-i Osmânî. C. 2. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay.

Hıfzî (1262). Manzûme-i Durûb-i Emsâl. İstanbul.

Hîbrî, Abdurrahman (1996). Enîsü’l-Müsâmirîn, Edirne Tarihi. çev. R. Kazancıgil. Edirne: Türk Kütüphaneciler Derneği Edirne Şubesi Yay.

Kayabaşı, Bekir (1997). Kâf-zâde Fâizî’nin Zübdetü’l Eş’âr’ı. Doktora Tezi. Malatya: İnönü Üniversitesi.

Kılıç, Filiz (hzl.) (2010). Âşık Çelebi, Meşâ’irü’ş-Şu’arâ (İnceleme-Metin). C.2. İstanbul: İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Yay.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). Mehmet Nâil Tuman, Tuhfe-i NâilîDîvân Şâirlerinin Muhtasar Biyografileri. Ankara: Bizim Büro Yay.

Kutluk, İbrahim (hzl.) (1989). Kınalızade Hasan Çelebi Tezkiretü’ş-Şuara. C.1. Ankara: TTK Yay.

Müstakîm-zâde Süleyman Sa’deddin Efendi (2000). Mecelletü’n-Nisâb (Tıpkıbasım). Ankara: KB Yay.

Poyraz, Yakup; Tergip, Ayhan (2010). “18. Yüzyıl Dîvan Şairlerinden Hâkim’in Şiirlerinde Atasözleri, Deyimler ve Halk Söyleyişleri”. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi (Klâsik Türk Edebiyatının Kaynakları Özel Sayısı) / The Journal of International Social Research 3/15: 188-202.

Sehî Bey (1325). Tezkîre-i Sehî. İstanbul.

Şemseddin Sâmî (1894). Kâmûsu’l-A’lâm. C. 3. İstanbul.

Yavuz, Fikri, İ. Özen (hzl.) (1972). Bursalı Mehmed Tâhir, Osmânlı Müellifleri. C. 2. İstanbul: Meral Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLÇİÇEK AKÇAY
Yayın Tarihi: 01.10.2014
Güncelleme Tarihi: 03.11.2020

Eserlerinden Örnekler

Matla'

Dem mi var ki hâtırumdan geçmeye tîrün senün

Dem mi var salınmaya boynuma şemşîrün senün

(Kılıç, Filiz (hzl.) (2010). Âşık Çelebi, Meşâ’irü’ş-Şu’arâ (İnceleme-Metin). C.2. İstanbul: İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Yay. 627.)

 

Nergis ü ruhsâra nakd-i kalbi yandurdum yine

Sînede mihrün çerâğını uyandurdum yine

Ben ki âteş-bâz-ı ışkam dûd-ı âhum okların

Âsumânîler gibi göğe boyandurdum yine

(Sehî Bey (1325). Tezkîre-i Sehî. İstanbul. 105.)

 

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1MESTÇİ-ZÂDE SÂLİH EFENDİd. ? - ö. 1758Doğum YeriGörüntüle
2KESBÎ /KİSBÎ, Kesbî Mehmet Efendid. ? - ö. 1640Doğum YeriGörüntüle
3ENÎS / ENİSÎ, Nu'mân Enisî Efendid. ? - ö. 1766-67Doğum YeriGörüntüle
4MESTÇİ-ZÂDE SÂLİH EFENDİd. ? - ö. 1758Doğum YılıGörüntüle
5KESBÎ /KİSBÎ, Kesbî Mehmet Efendid. ? - ö. 1640Doğum YılıGörüntüle
6ENÎS / ENİSÎ, Nu'mân Enisî Efendid. ? - ö. 1766-67Doğum YılıGörüntüle
7MESTÇİ-ZÂDE SÂLİH EFENDİd. ? - ö. 1758Ölüm YılıGörüntüle
8KESBÎ /KİSBÎ, Kesbî Mehmet Efendid. ? - ö. 1640Ölüm YılıGörüntüle
9ENÎS / ENİSÎ, Nu'mân Enisî Efendid. ? - ö. 1766-67Ölüm YılıGörüntüle
10MESTÇİ-ZÂDE SÂLİH EFENDİd. ? - ö. 1758MeslekGörüntüle
11KESBÎ /KİSBÎ, Kesbî Mehmet Efendid. ? - ö. 1640MeslekGörüntüle
12ENÎS / ENİSÎ, Nu'mân Enisî Efendid. ? - ö. 1766-67MeslekGörüntüle
13MESTÇİ-ZÂDE SÂLİH EFENDİd. ? - ö. 1758Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14KESBÎ /KİSBÎ, Kesbî Mehmet Efendid. ? - ö. 1640Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15ENÎS / ENİSÎ, Nu'mân Enisî Efendid. ? - ö. 1766-67Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16MESTÇİ-ZÂDE SÂLİH EFENDİd. ? - ö. 1758Madde AdıGörüntüle
17KESBÎ /KİSBÎ, Kesbî Mehmet Efendid. ? - ö. 1640Madde AdıGörüntüle
18ENÎS / ENİSÎ, Nu'mân Enisî Efendid. ? - ö. 1766-67Madde AdıGörüntüle