TARZÎ, Tarzi Çelebi

(d. ?/? - ö. ?/?)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Rumeli'deki Vezgol/Dizful'de doğdu. Hicaz'a gitmek ümidiyle Irak ve Acem diyarlarına gitti. Çeşitli ilim ve irfan sahibinin hizmetinde ve meclisinde bulundu, kendini yetiştirdi. Çok sevdiği Bağdat'a yerleşti. Tek başına yaşadı. Derviş yaratılışı bir kimse idi. (Solmaz 2013:209-210, Kurnaz 2001: 588/2494, Kurnaz 1997: 136-157). Farsça ve Türkçe şiirleri vardır (Solmaz 2013:209-210, Kurnaz 2001: 588/2494, Kurnaz 1997: 136-157). Ahdî’nin Gülşen-i Şuara’sında Türkçe ve Farsça birer gazeli ile yine Farsça 4 beyti bulunmaktadır. Ahdî’ye göre Tarzî’nin kendine özgü üslûbu vardır. Eski şairlerin kasidelerini açıklamada üstüne yoktur. Ahdî'nin yakın dostudur. Ahdî, Tarzî’nin 5 beyitlik Farsça gazeline de 5 beyitlik nazire kaleme almıştır.

Gelibolulu Mustafa Âlî, Künhü'l-Ahbâr'da bildirdiğine göre, 994/1586’da Bağdat’a hazîne defterdârı olarak gittiğinde otuz kadar şair, kendisine kaside, tarih ve gazel sunar. Budinli Hisâlî, Metâli ü'n-Nezâir adlı eserinde Âlî'nin Kerbelâ konulu ga­zeline nazire yazan yirmi kadar Osmanlı şairinin matlaını bir araya geti­rir. Şairlerden sekizi Bağdatlı olup muhtemelen Âlî'yi karşılamaya gelen­lerin arasında yer almışlardır. Bu manzumelere göre Âlî'ye şiir sunan Bağdatlı şairler Tarzî, Ahdî, Kelâmî, Aklî, Hurremî, Seyyid Feyzî, Rûhî ve Harîrî'dir. Budinli Hisâlî, Metâli ü'n-Nezâir’inde Ali ve Tarzî’nin şiirlerini de arka arkaya vermektedir.


Kaynakça

Aksoyak, İ. Hakkı (2005).“Gelibolulu Mustafa Âlî’nin Bağdatlı Rûhî’ye Etkisi”. Bilig 33: 137-147.

Akün, Ömer Faruk (1988). "Ahdî". İslam Ansiklopedisi. C. 1. İstanbul: TDV Yay. 511-512.

İpekten, Halûk vd (1988). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KB Yay..

İsen, Mustafa (1997). "Kültür Tarihimizde Üsküp ve Üsküplü Divan şairleri". Ötelerden Bir Ses. Ankara: Akçağ Yay.

İsen, Mustafa (1994). Gelibolulu Mustafa Âlî. Künhü'l-Ahbâr'ın Tezkire Kısmı. Ankara: AKM Yay.

İsen, Mustafa (1997). "Edebiyat Tarihimizde Bağdat". Ötelerden Bir Ses.  Ankara: Akçağ Yay.

Kaya, Bilge (2003). Hisâlî Metâli´ü’n-Nezâir. Doktora Tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi.

Kurnaz, Cemal-Mustafa Tatcı (hzl.). (2001). Tuhfe-i Nâilî, Mehmet Nail Tuman. .Ankara: Bizim Büro Yay.

Mazıoğlu, Hasibe (1978). "Ahdî-i Bağdadî'nin şiirleri". Belleten. Ankara: TDK Yay. 95-150.

Schmidt, Joannes (1991). Pure Waterfor Thirsty Muslims. Leiden: Ooster instituut,

Solmaz, Süleyman (2005). Ahdi ve Gülşen-i Şuarası. Ankara: AKM Yay..

Solmaz, Süleyman (2013). Gülşen-i Şuara. ekitap.kulturturizm.gov.tr.

 

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. İSMAİL HAKKI AKSOYAK
Yayın Tarihi: 31.12.2013
Güncelleme Tarihi: 27.10.2020

Eserlerinden Örnekler

 

Uşşâk-ı bî-nevâya nevâlar getürdünüz

Hoş geldünüz Efendi safâlar getürdünüz

 

Bîmâr-ı derd-i hicr idi dil ey Mesîh-dem

Lutf eyledün fakîre şifâlar getürdünüz

 

Zeng-i belâyı mihnet-i hicrânı ref idüp

Âyîne-i zamîre cilâlar getürdünüz

 

Müştâk idük Efendi mülâkât-ı eşrefe

Kalbe cilâ vü rûha gıdâlar getürdünüz

 

Ref eyleyüp fütâdeleri hâk-i hicrden

Hırmân başına hayl-i belâlar getürdünüz

(Solmaz, Süleyman (2013). Gülşen-i Şuara. ekitap.kulturturizm.gov.tr. 209-210)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1VUSÛLÎ, Küçük Bâli Paşa-zâded. ? - ö. 1591Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
2AHMED, Ahmed Çelebid. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
3RÂZÎ, Yûsuf Efendid. ? - ö. 25 Eylül 1618Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
4İZZÎ, Abdulazîz-zâde İzzî Nu'mân Efendid. ? - ö. 13 Eylül 1810Madde AdıGörüntüle
5SERHENGÎd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
6KÂNÎ/SAFDERd. 18.yy - ö. 18.yyMadde AdıGörüntüle