TELLİ MEHEMMED, Mehemmed Hesenov

(d. 1894 / ö. 1973)
âşık
(Âşık ve Tekke / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Mehemmed Hesenov, 1894 yılında Kazak bölgesinin Köçesger köyünde doğdu. Kendisi de bir halk şairi olan babası Kehreman’dan, hem okuma yazmayı hem de âşıklık sanatının inceliklerini öğrendi. Mehemmed Hesenov, beş yaşındayken bir demiryolu işçisi olan babası vefat edince, annesinin himayesinde büyüdü.

Mehemmed Hesenov, 1918 yılında Kazak âşık meclisinde “Gələrmi?” adlı redifli şiirinde Neriman Nerimanov’un (Qoca Şərkin Nərimanı Gələrmi?) adından bahsettiği için hapsedildi. Hapisten çıktıktan sonra Gence'ye göç etti ve ömrünün sonuna kadar orada yaşadı.

Rusların baskıcı siyasetine karşı, 1918 yılında kurulan bağımsız Azerbaycan Halk Cumhuriyeti için Âşık Esed, Âşık Mirze ve Âşık İslam ile birlikte tüm kültürel etkinliklerde saz ve sözü ile aktif bir şekilde çalıştı. 1928 yılında I. Âşıklar Kurultayı’nda Âşık Esed’den sonra ikinci mükâfata layık görüldü. 25 Temmuz 1934 tarihinde Zagafgaziya “Halk İncesenet İşçileri Olimpiada”sında birinci oldu ve para ödülü aldı. II. Âşıklar Kurultayına katıldı. 1930-1950 yılları arasında Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti genelinde gerçekleştirilen bütün toplumsal ve kültürel etkinliklerde, kutlama törenlerinde, zafer bayramlarında sazı ve sözü ile iştirak etti. 1960’lı yıllarda usta ifade yeteneği, güzel sesi, hoş şivesi ile âşık severlerin büyük ilgi ve sevgisini kazandı. Mehemmed Hesenov, Gence'de 1973 yılında vefat etti (Namazov 2004: 265-266; Nəbioğlu 2010: 27).

1914 yılından sonra âşıklığa çok büyük bir heves besleyen Mehemmed Hesenov, birkaç yıl halk şairi Nebi’nin öğrencisi oldu. Döneminin usta şairi ve âşığı olan Nebi’den eski âşık havalarını ve halk destanlarını öğrendi. Çok kuvvetli ve güzel sesi olduğundan kısa sürede Kazak, Tovuz, Şemkir ve Gence âşık meclislerinde tanınmaya başladı ve Telli Mehemmed mahlası ile büyük ün kazandı (Namazov 2004: 265-266; Nəbioğlu 2010: 27). Şiirleri toplanıp neşredilmediğinden, şiirlerinin türleri ve konuları hakkında bilgi bulunmamaktadır.

Kaynakça

Namazov, Qara (2004). Aşıqlar (Biografik Məlumat Kitabı). C. I. Bakı: Səda Nəşriyyatı.

Nebioğlu, Musa (2010). Ozan-Aşıq Dünyası (Haqqa Qavuşan Aşıqlarımız). Bakı: Nurlan Nəşriyyatı.

http://enene.musigi-dunya.az/ash_simalarda.html (Erişim Tarihi: 29.12.2017).

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ESRA YAVUZ
Yayın Tarihi: 13.07.2018

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1ESED, Esed Rızayevd. 1874 - ö. 1951Doğum YeriGörüntüle
2ÇELİK OZAN, Murat Çelikd. 25.04.1952 - ö. 2010Doğum YeriGörüntüle
3BEYLER KADİROV (BEYLER KADİROV HACI REŞİDOĞLU)d. 25.05.1914 - ö. 03.06.1991Doğum YeriGörüntüle
4MEYİTTÎ/SIRRİ, Süleyman Özdolapd. 1894 - ö. 1963Doğum YılıGörüntüle
5Ülkütaşır, M. Şakird. 14 Mart 1894 - ö. 30 Mayıs 1981Doğum YılıGörüntüle
6HALİL, Halil Aydoğard. 1894 - ö. 2001Doğum YılıGörüntüle
7Alangu, Tahird. 24 Aralık 1915 - ö. 19 Haziran 1973Ölüm YılıGörüntüle
8Arı, Galip Naşitd. 1907 - ö. 10 Kasım 1973Ölüm YılıGörüntüle
9Şükufe Nihald. 1896 - ö. 24 Eylül 1973Ölüm YılıGörüntüle
10ARAP, Arab Kandahlıd. 1850 - ö. 1937MeslekGörüntüle
11KALBÎ/SÜLEYMAN, Süleyman Ekicid. 1982 - ö. ?MeslekGörüntüle
12MEDİNE, Medine Kayapınard. 1935 - ö. ?MeslekGörüntüle
13ÖKSÜZ OZAN, İhsan Öksüzd. 01.01.1959 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14ZEYNALOV HAKİMd. 1954 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15KARA MÖVLAYEVd. 1897 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16MÉHÉMMÉDd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17MEHEMMED/ÇORLU MEHEMMED, Mehemmed Çorlud. 1825? - ö. 1933-1940?Madde AdıGörüntüle
18MURTUZELİ HESENOVd. 1895 - ö. 1980Madde AdıGörüntüle