ZÜHDÎ, Tayyib-zâde Mehmed

Hâfız
(d. 1854 / ö. 1914)
Şair, Yazar, Gazeteci, Mezar Kitabecisi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

1854 yılında Trabzon’ da doğdu. Hoca Tayyib Efendi’nin oğludur. Medrese tahsili görerek 1877’de icazet aldı. Islahhane Mektebi muallimliği ile başlayan memuriyet hayatı kırk yıl sürdü. Maariften ayrılarak adliye mesleğine geçti, mahkeme azalığı ve icra memurluğu yaptı. Rüştiye Mekteplerinde Farsça okuttu. Bir dönem Trabzon Vilayet Matbaası Müdürlüğünde bulundu. Trabzon gazetesinde makaleler neşretti. Meşrutiyet’ten sonra Temkîn adlı bir gazete çıkardı. Son görevi, Trabzon İstinaf Mahkemesi üyeliğidir. 1914’de İstanbul’a giderken bindiği vapurun Giresun açıklarında batması üzerine boğularak vefat etti. (TDEA 1977: 673)

Tayyib-zâde eserlerinde faydacılığı benimsemiştir ve bu sebeple didaktik şiirler kaleme almıştır. Divan edebiyatı şekil ve türlerini kullanan şairin yedi adet eseri bulumaktadır. Aruz vezni ile yazdığı şiirlerini Nevbâve adlı kitabında toplar. Mirât’ül-Mülûk adlı eseri, Trabzonlu tarihçi Şakir Şevket’in “Şevket-nâme-i Osmânî” adlı şiirine yazılmış bir tahmistir. Defter-i Esâmî-i Rical adlı çalışmasında erkek isim ve mahlaslarına yer vermiştir. (Yüksel 1990'dan aktaran Demir 2007: 45) Peygamberimizin hayatını konu alan eseri Nazmu’s-Siyer’dir. Vatan Hediyesi, Trabzon gazetesinde yazarlık yaptığı sırada kaleme aldığı bentleri, Temkîn gazetesinde yayımlandığı makaleleri ve daha önce Beyanî imzasıyla Saadet gazetesinde yazdığı manzume ve yazıları içermektedir. Çoğunlukla şairin nesir yazılardan meydana getirilmiş olan eseri Mecmûa-i Zühdî’dir. Zînetü’l- Ef’îde adlı eseri ise, Mevlana ve Ali Şîr Nevâî'nin şiilerinin de yer aldığı bir kırk hadis kitabıdır. Trabzon’da 1907’de neşredilen Temkîn gazetesinde edebi ve siyasi yazıları da bulunmaktadır. (Demir 2007: 26-48)

Kaynakça

Demir, Yasemin (2007), Tayyib-zâde Hâfız Mehmed Zühdî Hayatı Eserleri ve Nevbâve’si, Yüksek Lisans Tezi, Ankara: Ankara Üniversitesi.

Türk Dili ve Edebiyatı (1977), “Zühdî Mehmed”, Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi, Cilt: VIII, İstanbul, Dergâh Yayınları.

Yüksel, Murat, (1990), Trabzonlu Hâfız Mehmed Zühdî- Nazmu's- Siyer, İstanbul, Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: GÜLBAHAR AKÇAKALE
Yayın Tarihi: 18.05.2018
Güncelleme Tarihi: 10.12.2020

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
NevbâveTrabzon Vilayet Matbaası / Trabzon1875Şiir
Mirât'ül- MülûkTrabzon Matbaası / Trabzon1877Şiir
Mecmûa-i ZühdîMahmut Bey Matbaası / Trabzon1890Diğer
Zîynet'ül- Ef'îdeSerasi Matbaası / Trabzon1906Diğer
Nazmu's- SiyerSerasi Matbaası / Trabzon1906Mesnevi
TemkînTemkîn Mtbaası / Trabzon1907Diğer
Vatan Hediyesiİkbal Matbaası / Trabzon1913Diğer
Defter-i Esâmî-i Rical- / --Diğer

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Nabi Üçüncüoğlud. 28 Eylül 1922 - ö. 31 Ocak 1969Doğum YeriGörüntüle
2Efnan Dervişoğlud. 1970 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3GURBETÎ, Mustafad. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4MOLLA CUMAd. 1854 - ö. 1920Doğum YılıGörüntüle
5GULÂMÎ, Sivaslıd. 1854 - ö. 1886Doğum YılıGörüntüle
6FEYZÎ, Alî Feyzîd. 1854 - ö. 1894Doğum YılıGörüntüle
7ALİ HAYDAR, Akşehirli-zâded. 1847 - ö. 1914Ölüm YılıGörüntüle
8KUDSÎ, Abdullah Kudsîd. ? - ö. 1914?Ölüm YılıGörüntüle
9KADÎRÎ, Kadird. 1859 - ö. 1914Ölüm YılıGörüntüle
10A.Vahap Akbaşd. 2 Mayıs 1954 - ö. 15 Kasım 2014MeslekGörüntüle
11Duran Bozd. 1 Ocak 1958 - ö. ?MeslekGörüntüle
12Tuna Kiremitçid. 1973 - ö. ?MeslekGörüntüle
13İHSÂNd. 1822 - ö. 1840Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14TÂHİR EFENDİ, Kadı-zâded. 1751 - ö. 1838Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15HİLMÎ, Dede-zâde Mehmed Hilmî Efendid. 1828 - ö. 1913Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16HAYRÎ, Seyyid Mehmed Hayrî Efendid. 1734 - ö. 1789-90Madde AdıGörüntüle
17FÂ'İK, Mehmed Fâ'ik Bey, Ustrumcalıd. ? - ö. 1901Madde AdıGörüntüle
18MEHMED ATÂd. 1850 - ö. 1919Madde AdıGörüntüle