Muhittin Mekki

Arapkirlioğlu Muhiddin Mekki
(d. 1874 / ö. 1936)
Yazar, şair, asker, memur
(Yeni Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Mekke'de doğdu, 1 Aralık 1936'da İstanbul'da vefat etti. Babası Hicaz Vilâyeti muhâsebe mümeyyizlerinden Arapkirli Mehmet Efendi’dir. Künyesi Arapkirli, soyadı ise Çağpar'dır. İlk tahsilini Mekke’de gördükten sonra İstanbul’da Harbiye’ye girdi. Buradan mezun olmasının ardından çeşitli askerî görevlerde bulundu. Padişah yâverliği, askeriyede memrluk gibi görevler yaptı. Birçok savaşa aktif olarak katıldı. Tabur komutanlıkları yaptı. Miralay (Albay) rütbesiyle emekliye ayrıldı. 1934'te kısa bir süreliğine Türkçe öğretmenliği yaptı (Şenler, 2014: 2). Mekki, asker ve eğitimci kimliğin dışında sanatkâr olarak milliyetçi bir tavır takındı. Kaleme aldığı şiir, tiyatro ve denemeleriyle dönemindeki milli bilincin inşasında etkili oldu.

Muhittin Mekki, Servet-i Fünun ve Tanzimat I. Dönemi sanat anlayışlarını harmanlayarak özgünlüğü yakaladı. Cenap Şehabettin, Recaizade M. Ekrem, Tevfik Fikret etkisinde kaldı. Dönem edebiyatçılarından Abdülhak Hâmid, Ali Ekrem, Cenap Şahabettin ve Süleyman Nazif'le mektuplaşarak dostluklar geliştirdi (Tan, 2015: 104). Servet-i Fünun’dan almış olduğu aşk, tabiat, estetik, musikî gibi temaları, Namık Kemal tesiriyle oluşan millî duygularla bütünleştiren bir millî edebiyat anlayışı tasarladı (Şenler, 2014: 16). Osmanlı Devleti'nin dağılma sürecine karşı fikrî arayışlara girdi. Eserlerinde kurtuluş çaresi olarak din, vatan ve sancak kavramlarını ön plana çıkardı. Eserlerinde işlediği bu kavramların günlük hayata aktarılması hâlinde herkesin bütünleşebileceğine inandı. Özellikle vatan sevgisini merkeze koyan sanatçı, milliyetçi tavrın önemine vurgu yaptı (Tan, 2015: 114). Tiyatroları Namık Kemal'in eserlerine yakın dururken, şiir ve düz yazılarında Servet-i Fünun dönemi etkisi görüldü. Buna rağmen eserlerindeki hâkim duygu, aşktan çok vatan sevgisidir. Muhittin Mekki'nin tiyatroları dışında kalan şiir ve düz yazıları genellikle birleştirilerek farklı kitaplar hâlinde yayımlandı.

Kaynakça

Şenler, Yaşar (2014). "Unutulmuş Bir Yazarımız: Muhiddin Mekkî", Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 4(8): 1-16.

Şenler, Yaşar (2011). Hayatı, Eserleri ve Edebiyat Anlayışıyla Muhiddin Mekki. Konya: Palet Yay.

Tan, Murat. "Mameratül’aziz'de Bir Edip: Muhiddin Mekkî". Fırat Üniversitesi Harput Uygulama ve Araştırma Merkezi Uluslararası Harput’a Değer Katan Şahsiyetler Sempozyumu, Elazığ 14-16 Mayıs 2015, s.103-115.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. AHMET EVİS
Yayın Tarihi: 29.04.2019
Güncelleme Tarihi: 08.11.2020

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Vatan Daha GüzelMamuretü’l -Aziz Vilayet Matbaası / Elazığ1914Tiyatro
Tuhfe-i MekkîMamuretü’l -Aziz Vilayet Matbaası / Elazığ1914Diğer
Yeşil YaprakAhmed İhsan ve Şürekâsı Matbaacılık Osmanlı Şirketi / İstanbul1915Diğer
Güzel RumeliMamuretü’l -Aziz Vilayet Matbaası / Elazığ1915Tiyatro
Türk Hayat DalgalarıHilâl Matbaası / İstanbul1918Tiyatro
Yeni Mevlid-i NebevîMatbaa-i Orhaniye / İstanbul1919Diğer
Uneyze (Anîze)Evkâf-ı İslâmiye Matbaası / İstanbul1919Tiyatro
FilizBabalık Matbaası / Konya1929Diğer
Nahid- / İstanbul1930Tiyatro

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1İsmail Safad. 1867 - ö. 24 Mart 1901Doğum YeriGörüntüle
2MEKKÎ Mehmed, Mekkelid. 1843 - ö. 1910Doğum YeriGörüntüle
3Ali Kâmi Akyüzd. 1873 - ö. 11 Mart 1945Doğum YeriGörüntüle
4ÂGÂHÎ, Veliyüddind. 1874 - ö. 1916Doğum YılıGörüntüle
5Ahmed Esad Sezai Sünbüllükd. 1874 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6HAKKI, Niğdelid. 1874 - ö. 1920?Doğum YılıGörüntüle
7Mazlum Kenan Köstekçid. 1910 - ö. 13 Haziran 1936Ölüm YılıGörüntüle
8Samipaşazade Sezaid. 1859 - ö. 26 Nisan 1936Ölüm YılıGörüntüle
9Fatma Aliyed. 9 Teşrinievvel Ekim) 1862 - ö. 13 Temmuz 1936Ölüm YılıGörüntüle
10Doğan Nadi Abalıoğlud. 1913 - ö. 6 Ekim 1969MeslekGörüntüle
11Mehmet Akif Günerid. 02 Nisan 1943 - ö. ?MeslekGörüntüle
12Çayan Özvarand. 1983 - ö. ?MeslekGörüntüle
13M. Şevki Yazmand. 1896 - ö. 1974Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Sait Hikmetd. 1883 - ö. 1930Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15İsmail Safa Semenderoğlud. 1896 - ö. 03 Nisan 1948Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Cenap Muhittin Kozanoğlud. 1892 - ö. 4 Aralık 1972Madde AdıGörüntüle
17MEKKÎ, İsmail Efendid. ? - ö. 1813Madde AdıGörüntüle
18MEKKÎ, Mehmedd. ? - ö. 1786Madde AdıGörüntüle