Madde Detay
Zühtü Bayar
Ayşe Atlanç, Dr. Hikmet Ferda, Güliz Arda, Mehmet Atılgan, Mehmet Selim, Mustafa Santafe, Güngör Okan, Zahit Beğen
(d. 18 Kasım 1943 / ö. 26 Mart 2011)
Şair, çevirmen, denemeci, romancı, hikâyeci
(Yeni Edebiyat / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4
Niğde’de doğdu. Mersin Gazi İlkokulunu okudu. Lise öğrenimi siyasal eylemde bulunması nedeniyle verilen sürgün cezası üzerine yarım kaldı. Küçüklüğünden itibaren ilginç çalışmalar yaptı. Roket vb. araçlar için çeşitli deneyler yaparak o dönemde girişimlerini sürdürdü. Bu ilginç çalışmaları ile ilgili olarak on altı yaşındayken Hürriyet, Milliyet ve Hafta Sonu dergisinde kendisiyle yapılan röportajlar yayımlandı. O dönemde Hürriyet, Milliyet Tercürnan ve Ekspres gibi gazetelerde hakkında haberler çıktı. Okulu bıraktıktan sonra Türkiye Milli Gençlik Teşkilatı dergisi Gençlik'te düzeltmen ve sekreter olarak gazeteciliğe adım attı. İlk yazısını bu dergide yayımladı. Gençlik dergisinde Asım Bezirci ile tanıştı. G. Akarsu ile Nurten Tuç'un birlikte kurdukları İzlem Yayınevi ve Oyun dergisinde ve Günaydın gazetesinin çeşitli birimlerinde çalıştı.
1978'de silahlı bir çatışma sonucunda tutuklanarak Bayrampaşa Cezaevi Siyasiler Koğuşuna konuldu. 1980'lerin başında eski sikke ve antika ticareti yaptı. 1983'te Türkiye Gazeteciler Cemiyeti Danışma Kurulu üyesi oldu. 1989'dan itibaren beş yıl süre ile İspanya'da yaşadı. Orada çeşitli radyo programlarına katıldı. 1992'de sahaf ve antikacı dükkânı açtı. Nâzım Hikmet Vakfı Danışma Kurulu üyeliğine seçildi ve özel arşivini vakfa açtı (1995). Özellikle 1990'lı yılların sonunda hakkında çeşitli yayınlarda özel dosyalar hazırlandı. Birçok televizyon programına katıldı.
İstanbul Belediyesi Kısa Öykü Yarışması'nda “Güneşe Köprü” adlı öyküsüyle mansiyon kazandı (1988). Türkiye Bilişim Derneği tarafından Türk bilim ve edebiyatına yaptığı katkılardan dolayı kendisine plaket verildi (2003).
26 Mart 2011 günü İstanbul'da vefat etti.
1950’li yıllarda Çağlayan Yayınları tarafından yayınlanan “Yeni Dünyalarda" isimli ilk bilimkurgu kitap dizisinin içinde yer alan Feza Canavarları sayesinde geleceğinin şekillendiğini dile getiren Bayar, daha sonra bu alanda roman, öykü ve makaleler yazar. İnkılap Yayınevi tarafından 1999'da piyasaya sürülen Geyşa Android Şirketi isimli öykü kitabında Bayar, on üç kısa öyküsünü bilimkurgu okularıyla buluşturmuştur. Bu öykü kitabı ile aynı yıl basılan Sahte Uygarlık isminde bir de romanı bulunan Zühtü Bayar’ın aynı zamanda tür ile ilgili yazılarını içeren Bilimkurgu ve Gerçeklik isminde önemli bir kaynak kitabı da bulunmaktadır. Bunlara ek olarak Filler Mezarlığı adında bir roman, Zaman Aynası adında bir şiir kitabı ve Nazım Hikmet ile çeşitli konular üzerine de inceleme kitapları yayımlanmıştır.
İlk şiiri, “Güngör Okan” takma adıyla 1964'te Oturum dergisinde yayımlandı. Deneme ve eleştirileri, çalıştığı Gençlik ve Oyun (1961-63), yönettiği Oturum (1964), Türk Solu (1968), kurucuları arasında yer aldığı Yeni Gerçek (1967), Gelecek (1971), Yansıma (1972) dergileri ile Yeni Ortam (1972), Çaltı, Yelken, Papirüs, Forum, Ulus, Barış, Türk Dili, Soyut Milliyet Çocuk, Varlık, İnsancıl, Evrensel, Collection, Aydınlık gibi dergi ve gazetelerde yayımlandı. İstanbul Sanat ve Tarih Ansiklopedisi'ne çeşitli konularda katkıda bulundu. 1997' de Giovanni Scognamillo, Metin Demirhan ve Nilgün Birgül ile birlikte Nostromo Bilim Dergisi’ni kurdu.
Atilla Özkırımlı onun yazılarına ilişkin şunları söylemiştir: “Anlatımda ise çeşitliliği yeğliyor. Birinci ve üçüncü tekil şahıs arasında gidip geliyor, iç monologlardan yararlanıyor. Böylece öz ve biçim arasında bir denge sağlıyor. Tek kusuru söz konusu iç konuşmalarda, okuyucunun belli bir düşünsel disiplinden geçmiş insan karsısında olduğu izlenimine kapılması. Ama eleştirmen olarak edebiyata giren ve kendi çizgisinde belirli bir gelisimi sürdür"mektedir. (Özkırımlı, 1982).
Kaynakça
Necatigil, Behçet (1999). Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü. 18. Baskı. İstanbul.
Kurdakul, Şükran (1999). Şairler ve Yazarlar Sözlüğü. 6. Baskı. İstanbul.
Yelkenli, Mustafa (2000). Zühtü Bayar'ın Bilimkurgu Dünyası. İstanbul: Cumhuriyet Kitap Evi.
Özkırımlı, Atilla (1982). Türk Edebiyatı Ansiklopedisi. 4. İstanbul: Cem Yayınevi.
Şahin, Bahri Doğukan (2016). Zühtü Bayar’dan Öyküler: Geyşa Android Şirketi. https://www.bilimkurgukulubu.com/edebiyat/zuhtu-bayardan-oykuler-geysa-android-sirketi/ (Ulaşım tarihi 13.04.2019 )
Madde Yazım Bilgileri
Yazar: ECE EBRU BAYARYayın Tarihi: 12.08.2019Güncelleme Tarihi: 19.12.2020
Yayın Tarihi: 12.08.2019Güncelleme Tarihi: 19.12.2020
Güncelleme Tarihi: 19.12.2020
| Eser Adı | Yayın evi | Basım yılı | Eser türü |
|---|---|---|---|
| Eğitim Sorunlarımız | Ersa Matbaacılık / İstanbul | 1964 | Deneme |
| Nazım Hikmet Üzerine | Şafak Kitapevi / İstanbul | 1967 | Deneme |
| Yazdık Nazım Diye Diye | Soyut Yayınları / İstanbul | 1974 | Deneme |
| Zaman Aynası | Nil Yayınevi / İstanbul | 1980 | Şiir |
| Filler Mezarlığı | İmge Yayınevi / İstanbul | 1991 | Roman |
| Kıyametten Sonra | Broy Yayınevi / İstanbul | 1991 | Çeviri |
| Düşünceler ve Pırıltılar | Dharma Yayınları / İstanbul | 1994 | Çeviri |
| Sahte Uygarlık | İnkılap Yayınevi / İstanbul | 1999 | Roman |
| Geyşa Android Şirketi | İnkılap Yayınevi / İstanbul | 1999 | Hikâye |
| Bilimkurgu ve Gerçeklik | Broy Yayınevi / İstanbul | 2001 | Deneme |
İlişkili Maddeler
| Sn. | Madde Adı | D.Tarihi / Ö.Tarihi | Benzerlik | İncele |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Şahap Sıtkı | d. 2 Nisan 1915 - ö. 4 Eylül 1991 | Doğum Yeri | Görüntüle |
| 2 | Üzeyir Lokman Çaycı | d. 22 Ağustos 1949 - ö. ? | Doğum Yeri | Görüntüle |
| 3 | Ali Mustafa Soylu | d. 1907 - ö. 31 Mayıs 1974 | Doğum Yeri | Görüntüle |
| 4 | Abdülkadir Bulut | d. 21 Nisan 1943 - ö. 8 Ağustos 1985 | Doğum Yılı | Görüntüle |
| 5 | Sabahat Emir | d. 18 Eylül 1943 - ö. ? | Doğum Yılı | Görüntüle |
| 6 | Mehemmetimin Obulkasimov | d. 7 Nisan 1943 - ö. ? | Doğum Yılı | Görüntüle |
| 7 | Mazhar Candan | d. 1941 - ö. 8 Mart 2011 | Ölüm Yılı | Görüntüle |
| 8 | Muazzez Menemencioğlu | d. 25 Haziran 1929 - ö. 7 Ekim 2011 | Ölüm Yılı | Görüntüle |
| 9 | Esma Ocak | d. 5 Haziran 1928 - ö. 25 Mayıs 2011 | Ölüm Yılı | Görüntüle |
| 10 | AHMED EFENDİ | d. 1860 - ö. ? | Meslek | Görüntüle |
| 11 | Murat Üstübal | d. 06 Mayıs 1968 - ö. ? | Meslek | Görüntüle |
| 12 | Fahri Güllüoğlu | d. 1975 - ö. ? | Meslek | Görüntüle |
| 13 | Fırat Sunel | d. 21 Şubat 1966 - ö. ? | Alan/Yüzyıl/Saha | Görüntüle |
| 14 | Turgut Uyar | d. 4 Ağustos 1927 - ö. 22 Ağustos 1985 | Alan/Yüzyıl/Saha | Görüntüle |
| 15 | Seval Karadeniz | d. 27 Şubat 1978 - ö. ? | Alan/Yüzyıl/Saha | Görüntüle |
| 16 | Mehmet Öğütçü | d. 03 Kasım 1972 - ö. ? | Madde Adı | Görüntüle |
| 17 | MEHMET CAN | d. 1927 - ö. ? | Madde Adı | Görüntüle |
| 18 | YEŞİLOĞLU/DURSUN, Mehmet Dursun Yeşiloğlu | d. 01.01.1959 - ö. ? | Madde Adı | Görüntüle |