Madde Detay

Hayrettin, 1899 yılında İran’ın Salmas şehrine bağlı Şekeryazı köyünde dünyaya gelmiştir. Bu köyde büyüyen Hayrettin’in babasının adı Şemsettin, annesinin adı Mahbey’dir. Babası İstanbul’a çalışmaya giden Hayrettin, köyündeki insanlar ailesini rahatsız ettiği için annesi ve kardeşleriyle birlikte komşu köy olan Şörük’e göçmüştür. Babası İstanbul’dan dönünce ikinci kez evlenmeye karar vermiştir. Bu durum üzerine Hayrettin, annesi ve kardeşlerini alarak Türkiye sınırında bulunan Urumiye şehrine, oradan Başkale’ye ve son olarak da 1930’lu yıllarda Van’ın İskele köyüne taşınmış ve bu köye yerleşmiştir. İskele köyünde geçimini çiftçilikle sağlayan âşık, Emine ile evlenmiştir. Evliliklerinden bir ay sonra askere alınmış ve askerliğini Bitlis’te yapmıştır. Sekiz çocuk babasıdır. Hayrettin’in vefat tarihi bilinmemektedir (Arvas 2005: 62).

Kendisine ait on bir şiiri olan ve on yedi türkülü hikâye bilen Âşık Hayrettin, bu hikâyeleri İran’daki kapı komşusu Âşık Behlülzade’den öğrenmiştir. Ercişli Emrah, Köroğlu’nun iki kolu, Âşık Mahmud, Seyfil Mülg ve Haydar Bey âşığın anlattığı hikâyeler arasındadır. Fehruz Şah, Sam-ı Neriman, Gara Hasan, Hamza Şahapgıran, Zaloğlu Rüstem, Şahizde İbrahim, Gan Galesi, Halit Bin Velit, Muhammet Hanife, Tahir ile Zühre ve Âşık Garip gibi hikâyleri ise unutmuştur. Öğrendiği hikâyeleri önce arkadaşlarına anlatmış, sonra küçük meclislere ve nihayet düğünlerle çevre köylere kadar ulaşmıştır. Âşık Hayrettin, İran’da oluşturduğu şiirlerinde Hayrettin, Türkiye’deki şiirlerinde ise Elanur mahlasını kullanmıştır. Saz çalmayı bilmeyen âşık, ustası Âşık Behlülzade’nin dışında Posoflu Müdami, Kasım, Celali ile tanışmıştır. Âşık Hayrettin’in koşma şeklinde yazdığı, sevgiliyi ve aşkını anlatan güzelleme türündeki şiiri, kafiye uyumu yanında “Saran dilberin candan etmesi” gibi özgün ifadelerine örnek olarak verilebilir (Arvas 2005: 62-63).