Madde Detay

İbrahim Nizami oğlu Salahov Kazakistan’ın Kükçetav şehrinde doğdu. Kükçetav’da önce medresede, sonra yedi yıllık okulda eğitim aldı. 1927’de Kazan Pedagoji Lisesi’nde okudu, Yeş Leninçı, Kızıl Yeşler adlı gazetelerde, Pioner Kalemǐ dergisinde çalıştı. 1932’de askere alındı, Birinci Okçu Alayı’nda er ve Ukçı adlı alay gazetesinde muharrir oldu. 1935-1937’lerde Kazan Devlet Pedagoji Enstitüsünde okurken hastalanınca Kırım’a tedaviye gönderildi. 25 Ekim 1937’de Kırım'da “halk düşmanı” Alimcan İbrahimov ile görüşme suçundan yargılanıp tutuklandı, önce Kazan ve Tobolsk hapishanelerine, sonra Kalıma kampına gönderildi. 1956’da suçsuz olduğu ispatlandı ve özgür bırakıldığında memleketi Kızıl Yar köyüne döndü (Dautov, Raxmani 2009: 314-315).

1962’de Tataristan Yazarlar Birliğine alındı. Tataristan Cumhuriyeti Abdullah Tukay Devlet Ödülü (1990) ve Kazakistan Cumhuriyeti “Parasat” (1991) nişanı ile ödüllendirildi.

Kazan'da öğrencilik yıllarında ilk piyes ve hikâyelerini yazdı. 1937’de ilk şiir külliyatı, 1965 ve 1971’de hikâyeleri, 1985’te ilk romanı yayımlandı. Eserlerinde Kazak bozkırın doğası, Kazak Türklerinin hayat tarzı, yaşam felsefesi, gelenekleri yer aldı. 1961’de şiirleri Kazak Türkçesiyle çıktı (Minhaceva 1999: 18-20).

10 yıl Kolıma Madenlerinde çalışıp yaşadıklarını “Kolıma Hikâyelerǐ” romanında 1957–1981’lerde kaleme aldı. Belgesel niteliğinde olan eser “Taygak Kiçü” adıyla 1988’de Kazan Utları dergisinde yayınlanıp 1989’da Kazan’da ayrı kitap olarak basıldı. Alimcan İbrahimov, Alimcan Nigmeti, Hesen Tufan, Kerim Tinçurin, Şamil Usmanov gibi Tatar yazarlar ve Muhtar Mutin gibi Tatar tiyatro sanatçısıyla ilgili bilgiler içeren, Stalin döneminde hapis ve sürgün cezasıyla geçen on beş yılı anlatan eserde halkın feci kaderi, Sovyet hapishanelerindeki feci durum okuyuculara canlı, gerçekçi bir şekilde aktarılmıştır. Roman 2010’da Türkiye Türkçesine çevrildi.

Salahov’un hayatı ve eserleriyle ilgili Tataristan’da kapsamlı çalışan ve edibin bazı elyazmalarını kendi arşivinde koruyun âlim, Prof. Dr. Leyla Minhaceva’dır.