İDRİS, İdris Likoğlu

(d. 1949 / ö. 1991)
kemençeli âşık
(Âşık / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

İdris Likoğlu, 1949 yılında Trabzon’un Köprübaşı ilçesinde Büyükdoğanlı köyünde dünyaya gelmiştir. İdris mahlasını kullanır. Likoğlu sülalesindendir. Askere gideceği sene birini vurur. Ömrü cezaevinde geçer. Bu durumu “Evlerinin saçağı/ Aspola’nın alçağı/İdris girdi belaya/Oldu kanun kaçağı” diyerek ifade eder. Kahvehanelerde, oturaklarda, şenliklerde, ırgatlarda atma türküler söyler. Dört evlilik yapar ve bu durumu “İdris senin işlerin/ Hep delülük delülük/ Hiç yakışmadı sana/ Bu dördüncü evlülük” şeklinde dile getirir.  Likoğlu, 1991 yılında değirmene giderken köyünden birisi tarafından vurulur (Çakır 2020a). Likoğlu’nun genç yaşta ölümü üzerine kendisini kemençeli âşık olarak örnek alan yöre âşıklarından Âşık Süleyman Göksal, şu ağıtı yakar: “İdris’imi vurdular/Kara haberi geldi/İdris’imin acısı/Yaktı bütün milleti/Kan akardı kalkmazdı/Tabut yerden kalkmazdı/İnsan evladı olan /Sana kurşun atmazdı” (Çakır 2020b).

İdris Likoğlu, kemençeli âşıktır. İrticali güçlüdür. “İdris senin işlerun/ Hep ağlamak ağlamak/ İslam’ın şartı beştur/ Biri da kemençe çalmak” diyerek kemençeye duyduğu sevgisini mizahi bir üslupla dile getirir. Yörenin ağız özelliklerini şiirlerinde yansıtan İdris’in dili sade ve anlaşılır Türkçedir: “Bir yumruk vuracağım/ Kıracağum dişini/Tarlalar biçildi mi/ Ben bilirim işimi”.  Genellikle 7’li hece ölçüsüyle ve mani tipinde şiirlerini icra eder. Ayrıca İdris, yörede konuşulan Rumca ile de atma türküler söyler (Çakır 2020a). Likoğlu’nun şiirleri herhangi bir yerde kayıtlı olmadığından, kendisine dair bilgi ve şiirler, onunla aynı eğlence ortamlarında bulunan ve şiirlerini belleğinde muhafaza eden arkadaşı Mustafa Çakır’dan tespit edilmiştir. 

Kaynakça

Çakır, Emine (2020a). Mustafa Çakır, 1954 Trabzon Köprübaşı Yılmazlar Mahallesi doğumlu, ortaöğretim mezunu, iş adamı [28 Kasım 2020 tarihinde Emine Çakır tarafından Mustafa Çakır ile yapılan görüşme kaydından alınmıştır]

Çakır, Emine (2020b). Süleyman Göksal, 1971 yılında Trabzon/ Köprübaşı doğumlu, ilkokul mezunu, âşık [15 Kasım 2020 tarihinde Emine Çakır tarafından Mustafa Çakır ile yapılan görüşme kaydından alınmıştır.]

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: Dr. Öğretim Üyesi Emine ÇAKIR
Yayın Tarihi: 18.12.2020
Güncelleme Tarihi: 18.12.2020

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1ÂRİFÎ, Mehmed Ma'rûf Efendid. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2İbrahim Cüceoğlud. 1929 - ö. 25 Haziran 2002Doğum YeriGörüntüle
3Yaşar Bedri Özdemird. 1 Ocak 1956 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4ERHAMÎ, Numan Evcilid. 1949 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5Muammer Bilged. 1949 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6ÇOBAN VELİ, Veli Korkankorkmazd. 02.04.1949 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7BAHATTİN ÇAMURALİd. 1931 - ö. 27.04.1991Ölüm YılıGörüntüle
8ELİF YAĞLI (AK ELİF)d. 1913 - ö. 05.01.1991Ölüm YılıGörüntüle
9SEFİL, Ahmet Durmuşd. 1940 - ö. 1991Ölüm YılıGörüntüle
10NAİLİd. 1864 - ö. 1934?MeslekGörüntüle
11MUHSİN ZOKİYANd. 1968 - ö. ?MeslekGörüntüle
12YILDIRIM, Mevlüt Yıldırımd. 1896 - ö. 04.04.1954MeslekGörüntüle
13HAYDAR, Haydar Yıldırımd. 26.06.1954 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14ZÂKİRÎ BERNAd. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15KADİR/ABDÜLKADİR, Abdülkadir Kamand. 1904 - ö. 1998Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Mevlânâ İdris Zengind. 15 Mart 1966 - ö. 7 Haziran 2022Madde AdıGörüntüle
17DERDİVAR, İdris Gümüşd. 28.06.1951 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18MAHVÎ, İdrîs, Turahanbey-zâde İdrîs Bey bin Ömer Bey bin Turahan Beyd. ? - ö. 1527’den sonra ?Madde AdıGörüntüle