Madde Detay

İbrahim Aczî Kendi’nin Türk Şairleri ve Âşıkları’nda (1. Risale) verdiği bilgiye göre Osmanlının son devir halk saz şairlerinden olan Kul Mahmud, Konyalı’dır. 1043/1628’de burada doğmuştur. 1058/1649’da askerlik nedeniyle İstanbul’a giderek yeniçeri ocağına serdengeçti bölüğüne girmiş ve birçok harp seferlerinde bulunarak 1113 /1702’de vefat etmiştir. Üçler Mezarlığı'na gömülmüştür.

Türkü ve destanlarında sade ve tarihidir. Aşağıda yer alan ilk örnek türküdür ve altı dörtlükten oluşmaktadır. Konu olarak gurbet seçilmiştir. İkinci örnek ise Âşık Kul Mahmud’un tarihî destanıdır. Bu destanın o vakit Karaman ilinde çıkan bir isyan üzerine olduğu ifadesinden sezilmektedir. Bu bir destan ise de tarihi büyük bir mahiyeti canlandırmaktadır. 

 

Ergun, Sadeddin Nüzhet-Mehmed Ferîd [Uğur] (1926). Konya Vilâyeti Halkiyyât ve Harsiyyâtı. Konya: yyy.

Kendi, İbrahim Aczî (yty). Türk Şairleri ve Âşıkları (1. Risale). Yusuf Ağa Kütüphanesi D NO 10470/1: 2.

Yeniterzi, Emine (2001). “Tanzimat’tan Cumhuriyetin İlk Yıllarına Kadar Konyalı Şair ve Yazarlar”. Türkiyat Araştırmaları Dergisi (Selçuk Üniversitesi).  10: 77-161.

Türkü

Gurbet elde neler gelir başına

Sılasından ayrı düşen yiğidin

On beşinde girer düşüne

Sılasından ayrı düşen yiğidin

 

Anlayanlar gurbetliği çekeni

Gözlerinden kanlı yaşlar dökeni

Gül olur görünen sarı dikeni

Sılasından ayrı düşen yiğidin

 

Ey (silik)

Bârî Hudâm çekmiş böyle kalemi

Bayram günlerinde iş âlemi

Sılasından ayrı düşen yiğidin

 

Sılasından kulağına ün çekilir

Bir dem sürer bir dem gam gelir

Ağladıkça gözlerinden kan gelir

Sılasından ayrı düşen yiğidin

 

Açıkça ola yaylamızın yolları

Biter mi ola sünbülleri gülleri

Mecnûn gibi söyler dilleri

Sılasından ayrı düşen yiğidin

 

Kul Mahmut eydir bize kimler ağlasın

Ölürsem çenemi kimler bağlasın

Anası ölen yaşın ağlasın

Sılasından ayrı düşen yiğidin

Kendi, İbrahim Aczî (yty). Türk Şairleri ve Âşıkları (1. Risale). Yusuf Ağa Kütüphanesi D NO 10470/1. 2.

 

Destan

Siyah kemerin takmış koluna

Ben giderim Karaman iline

Selâm söyle Kelemiş (?) beline

Gelirim yine kal kara gözlü

 

Karamanoğlu bize çağırmış

Analar bizi bu gün doğurmuş

Yediler kırklar imdâd bağırmış

Unutma selâm sal kara gözlüm

 

Karamanoğlu atmış mekik

Toşama çayından sızar yenik (?)

Kendi dönek yurdu yıkık

Bir aydan haber al kara gözlüm

 

Yağız atın çevirdim başın

Tezce görürüz Larende işin

(Son iki mısra cildin altında kalmış)

Kendi, İbrahim Aczî (yty). Türk Şairleri ve Âşıkları (1. Risale). Yusuf Ağa Kütüphanesi D NO 10470/1. 4.