Madde Detay

Himmet Elizade, 1907 yılının baharında İran'ın Sulduz sehrinde dünyaya gelmistir (Ehmedov 1995: 524). 20. yüzyıl şairlerinden olan Hümmet Elioğlu Elizade’nin doğum yeri ile ilgili farklı bilgiler mevcuttur. Namazov, âşığın Hesensü bölgesinin Köçesker köyünde dünyaya geldiğine dair bilgiler vermektedir (1989: 6). İlk tahsilini Tovuz mahalli mektebinde bitirdikten sonra babasının ölümünden dolayı okulunu bırakmak zorunda kalmış ve hayatını idame ettirebilmek için küçük yaşta çalışmaya başlamıştır. Elizade, eğitimini Azerbaycan Merkezi Türk İşçi Fakültesine, Ali Pedagoji Enstitüsüne devam ederek tamamlamıştır. Eğitim hayatını tamamladıktan sonra Azerbaycan’ın köylerini tek tek dolaşarak halk edebiyatı ürünlerini bir araya getirmiştir. Toplamış olduğu bu folklor ürünlerini şu şekilde değerlendirir: “bazı kusurların görülmesi doğaldır, çünkü folklor toplama usullerini genç bir talebe inceden-inceye tatbik edemeyebilirdi” (Elizade 2013: 6). Azerbaycan Edebiyatının önde gelen şair ve yazarları içerisinde kendisine yer bulan Elizade, 1941 yılında Köçesker köyünde vefat etmiştir.

Hayatı boyunca yaşadığı bütün olumsuzluklar Elizade’nin şiirlerine de yansımıştır. Sadece yaşadığı olumsuzluklar değil doğayla iç içe olması da şiirlerini büyük ölçüde etkilemiş ve özellik koşma tarzında şiirler yazmasını sağlamıştır. «Ülker» mahlası ile şiir söylemeye başlayan Hümmet Elizade halk şiirine ait koşma, atışma türlerinde oldukça başarılı şiirler ortaya koymuştur. Şiirlerinde kullandığı kelimeler ve edebi sanatlara bakıldığında usta bir şair, halk şiiri türünde yazdığı eserlere bakıldığında ise usta bir âşık olduğu görülmektedir. Azerbaycan'ın halk edebiyatı ürünlerini derleyen Hümmet Elizade özellikle âşıklarla ilgili çok sayıda eser yazmıştır. Azerbaycan edebiyatına çok ciddi katkılar sağlayan eserlerini (Azerbaycan Âşıkları, Azerbaycan El Edebiyatı, Âşık Elesger, Dastanlar ve Nağıllar (Halk Hikâyeleri ve Masallar), Köroğlu, Azerbaycan Bayatıları/ Manileri) art arda yayımlamıştır. Yayımlamış olduğu bu eserler Azerbaycan halk edebiyatı ile ilgili önemli bilgiler sunmaktadır. Elizade, “Azerbaycan Âşıkları” eserinin ön sözünde halk şairlerini yücelterek şu cümleyi sarf eder: “Halk içinden yetişmiş olan ve halkın istediği istidad ve yaratıcılığını temsil eden bu şairler kendi tesir ve ilhamlarını halktan almış, onunla beraber gülmüş onunla beraber inlemiş ve halkın heyecanlarını şiirlerinde ifade etmişlerdir" (1930: 8). Dikkat çeken çalışmalardan biri de ”Köroğlu”dur. Köroğlu ile ilgili pek çok derleme ve çeşitli çalışmalar yapılmıştır. Köroğlu üzerine Azerbaycan’da Salman Mümtaz, Veli Huluflu ve Himmet Alizade gibi isimler değerli çalışmalar sunmuşlardır.