Madde Detay

Özbek edebiyatının önemli Sovyet devri yazarlarından olan Abdulla Kahhar, 1907’de Hokand’da dünyaya gelmiştir. Sovyet okullarında eğitim alan Kahhar, 1925 yılında Taşkent’e gelmiş, burada Qizil O’zbekiston (Kızıl Özbekistan) adlı gazetede çalışmış ve Mushtum (Yumruk) dergisinde memur olarak görev yapmıştır. 1929 yılında da Ortaasiya Üniversitesi’nin İşçiler Fakültesi’nden mezun olmuştur (Kahhar 2000:362). 1930 yılında Orta Asya Devlet Üniversitesi’ni bitiren Kahhar sonrasında da Dil ve Edebiyat Enstitüsü’ne asistan olarak girmiştir. 1934-1937 yılları arasında ise “Sovyet Edebiyatı” dergisinde görev yapmış, 1938-1950 yılları arasında da Özbekistan Devlet Neşriyatı’nda yazar ve tercüman olarak çalışmıştır. 1954-1956 yıllarında da Özbekistan Yazarlar Birliği başkanlığı yapmıştır. Kahhar hem devlet işlerini hem de yazma işlerini aynı anda yürütmüş önemli bir kişiliktir. Aynı zaman da tercümanlık da yapmış olan Kahhar, özellikle Rus klasiklerinin bir kısmını Özbek Türkçesine çevirmiştir (Ildırı 2014: 198-199; Matjon-Sarıyev 2005: 137-138). Abdulla Kahhar, 25 Mayıs 1968’de Moskova’da vefat etmiştir.

Edebî hayatına hiciv şiirleri yazarak başlar ve bu şiirleri 1924 yılından itibaren “Müştüm” gazetesinde yayımlanır. Özbek edebiyatında hikâye türünün en güzel örneklerini veren Abdulla Kahhar’ın ilk hikâyesi 1932’de kaleme aldığı Qishloq Hükm Astida (Köy Hüküm Altında)’dır. Hikâyenin konusunu Sovyetlerin kolhozlaştırma sistemi ve yer sahiplerinin zorbalıkları oluşturmaktadır. 1930’lu yıllarda birkaç hikâye daha kaleme alan yazarın, 1934-1937 yılları arasında bazı bölümleri ayrı kitapçıklar hâlinde “Serab” romanı yayımlanır (Yelok 2013: 883).

Abdulla Kahhar Özbek Sovyet edebiyatında daha çok hikâye yazarı olarak değerlendirilmektedir. Dildeki ustalığını ve hikâye üslubunu Çehov’dan etkilenerek oluşturduğunu söyleyen Kahhar, 1930-1940 yılları arasında yazdığı hikâyelerinde geçmişteki faciaları, hayatın kara renklerini ve bahtsızlıkları ele almış; çağdaş hikâyelerinde ise daha çok hicve ve tenkide yönelmiştir. Dahshat (Dehşet), Enar (Nar), Ogri, Bemar, O'tmishdan Ertaklar, Åq Aroqning Qora İshi, Hiqichoq, Nutq, Dumli Ådamlar, Mayiz Yemagan Xotin, Åltin Yulduz, Qo'shchinor Chiroqlari, San’atkor, Ayb Kimda?, Muhabbat, Bashorat, Xotinlar, Yillar, Kampirlar Sim Qoqdi, Jonfig'on, O‘jar, Karavot, Adabiyot Muallimi, Kartina, Ming Bir Jon, To‘yda Aza, Mahalla, Nurli Cho‘qqilar, Yangi Yer (Shohi so‘zana), So‘nggi Nusxalar (Tobutdan tovush), Ayajonlarim, Og'riq Tishlar, Sinchalak yazarın önemli eserlerindendir (Kahhar 2000: 362 ; Karimov-Mamaconov-Nazarov-Normatov-Şarafiddinov 1999: 264-285; Boltaeva 2004: 14-17).