Madde Detay

İstanbul’da doğmuştur. Babası ilk Osmanlı Parlamentosunda görev almış olan Ali Rıza Bey; annesi Avusturya kökenli Naile Hanım'dır. Jön Türklerin liderlerinden olan Ahmet Rıza’nın kardeşidir. Selma Rıza’nın eğitiminde ağabeyi Ahmet Rıza’nın katkısı çoktur. İyi derecede Fransızca bilen yazar, ailesinden habersiz Paris’e kaçar. Yaklaşık on yıl Paris’te yaşayan Selma Rıza, Sorbonne'da eğitim gören ilk Türk kadınlarındandır. Aynı zamanda İttihat ve Terakki Cemiyetindeki tek kadın üyedir. Ahmet Rıza’nın Fransa’da çıkardığı istibdat karşıtı Meşveret ve Şura-yı Ümmet gazetelerinde siyasi ve toplumsal yazılar yazarak gazetecilik deneyimi kazanır. Paris'te bulunduğu sürece Claude Farrere’nin tesiriyle kadın haklarıyla ilgilenir. Farrere, onun yetenekli bir sosyolog olduğunu belirtir. Meşrutiyet’in ilanıyla İstanbul’a dönen Selma Rıza, Hilal-i Ahmer Cemiyetinin (Kızılay) kurucuları arasında yer alır. Hürriyete büyük önem veren yazar, Cemiyet-i Akvam’a ve Amerikan mandacılığını savunanlara muhalif mektuplar yollamıştır. 1931 yılında vefat etmiştir.

Türk edebiyatının ilk kadın yazarlarından olan Selma Rıza'nın yayımlanmamış şiir ve romanları vardır. 1892-1897 yılları arasında yazdığı Uhuvvet romanı, yazarın ölümünden sonra 1999'da Nebil Fazıl Alsan tarafından sadeleştirilerek yayımlanmıştır. Toplumu ve kadınları bilinçlendirmek amacıyla yazılan romanda, cariyeliğin aile hayatına verdiği zararlar ve gençlerin istemedikleri kişilerle evlendirilmelerinin trajik sonuçları işlenmiştir. Roman karakterlerinden Sabiha, istemediği kişiyle evlendirilmiş, sonrasında da iftiraya uğrayarak çocuğuyla sokağa atılmış bir kadındır. Sabiha’nın kızı olan Meliha ise yazarın ideal kadın tipini yansıtan karakterdir. Meliha Fransa’da felsefe eğitimi alır. Yazara göre kadının toplumda hak ettiği yerini alabilmesi eğitim sayesinde gerçekleşir. Sabiha ve Meliha karakterleri üzerinden toplumdaki kadının konumunu ele alan roman, kadın haklarına getirdiği yenilikçi fikirlerle edebiyat tarihimizde yer edinmiştir.