AYŞE BERK

(d. 1874 / ö. 1953)
?
(Âşık / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Asıl adı Ayşe Berk olan şâir 1874 yılında Sivas'ın Şarkışla ilçesine bağlı Kayalıyokuş mahallesinde dünyaya gelmiştir. Atatürk'e hitaben yazdığı destanın dizelerinde "Ben bir kolsuz Serdarî'nin kızıyım / Ak kağıt üzerinde kara yazıyım" (Turan vd. 2014: 64) diyerek ailesini de tanıtır. Babası Şarkışla'nın meşhur âşıklarından Hacı Serdarî'dir. Yörede Çolak Hacı olarak da bilinen Serdarî'nin üçüncü kızıdır. Diğer kızları Nafel ve Emine şiirle ilgilenmez. Gaziosmanpaşa Kaymakamlığı ve Erzurum Vali Yardımcılığı görevlerinde bulunan Ekrem Berk'in babaannesidir. Herhangi bir tahsili yoktur. Çocukluğu ciddi maddi sorunlarla geçer. Henüz çocuk sayılabilecek yaşta Şeyh Ahmet (Şeyh Ağa) ile evlendirilir. Evlenmeye rızası yoktur ancak babasının sözüne karşı gelemez. Evliliği süresince de rahat etmez. Üç erkek ve iki kız olmak üzere beş çocuğu dünyaya gelir. Tahsili olmamasına rağmen zeki, öngörü sahibi, konuları iyi analiz edebilen bir kişidir. Beş çocuğundan çok sayıda torun sahibi olan Ayşe Berk, 1953 yılında vefat eder (Kaya 2009: 373; Yıldız 2003: 376; Özdemir 1997: 82; Cunbur 2011; Aslanoğlu 2006: 209; Aslanoğlu 185: 25).

Ayşe Berk'in şiire ilgi duymasında babasının bir âşık olmasının çok büyük etkisi olur. Okuma yazması olmadığı için şiirlerini irticalen söyler. Geleneğin pek çok unsurunu haiz değildir. Şiirlerinde mahlas kullanmaz. Saz çalamayan Ayşe Berk'in herhangi bir ustası da yoktur. Şiir ile babası sayesinde tanıştığı için en çok Hacı Serdarî'den etkilenir. Şiirlerinin konu kadrosu geniş olmakla birlikte daha çok dert, sıkıntı ve yakınmalarının yer aldığı şiirleri mevcuttur. Şiirlerinin nazım birimi dörtlüktür. Hecenin en çok 11'li kalıbını tercih eder. Koşma, semai ve destan kullandığı nazım şekilleri; dertlenme ve öğütleme ise en sık başvurduğu nazım türleridir. Şairle ilgili bugüne kadar kitap hacminde müstakil herhangi bir çalışma yapılmamıştır.

Kaynakça

Aslanoğlu, İbrahim (1985). Söz Mülkünün Sultanları. İstanbul: Erman Yayınevi.

Aslanoğlu, İbrahim (2006). Sivas Meşhurları. C. 1. Sivas: Sivas Kültür ve Turizm Müdürlüğü Yay.

Cunbur, Müjgân (2011). Osmanlı Dönemi Türk Kadın Şairleri. Ankara: TÜRKKAD Yay.

Kaya, Doğan (2009). Sivas Halk Şâirleri. C. 5. Sivas: Önder Matbaacılık.

Özdemir, Ahmet (1997). Şarkışlalı Âşık Serdarî ve Yöre Halk Şâirleri. İstanbul: Kuşak Ofset Matbaacılık.

Turan, Fatma Ahsen, Reyhan Gökben Saluk, Özlem Ünalan (2014). Geçmişten Günümüze Sazda ve Sözde Usta Kadınlar. Ed. Nezahat Özcan. Ankara: Gazi Kitabevi.

Yıldız, Alim (2003). Sivaslı Şâirler Antolojisi. İstanbul: Sivaslılar Vakfı Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ UĞUR BAŞARAN
Yayın Tarihi: 17.12.2018
Güncelleme Tarihi: 05.12.2020

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1UMMANÎ/ERDEM UMMANÎ, Battal Erdemd. 03.04.1950 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2KUL ELİF, Elif Kamburd. 1945 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3TURAN KÖTANd. 1919 - ö. 1992Doğum YeriGörüntüle
4ÂTIF, Hasan Âtıf Karaderelid. 1874-1875 - ö. 04.04.1945Doğum YılıGörüntüle
5ESED, Esed Rızayevd. 1874 - ö. 1951Doğum YılıGörüntüle
6NESİPd. 1874 - ö. 1944Doğum YılıGörüntüle
7Namdar Rahmi Karatayd. 24 Kasım 1896 - ö. 26 Ağustos 1953Ölüm YılıGörüntüle
8Niyazi Hicran Damlad. 1913 - ö. 26 Nisan 1953Ölüm YılıGörüntüle
9Neyzen Tevfikd. 24 Mart 1879 - ö. 28 Ocak 1953Ölüm YılıGörüntüle
10NALBANT İSHAK/İSHAK KEMALÎ, İshak Kemali Nalbantd. 1912 - ö. 01.04.1971Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11RAHMANÎ/KURÇENLİ RAHMENİ, Abdullah Asland. 1925 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12VİRANÎ, İsa Özgür Viranid. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13CESÛRÎ, Zilelid. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
14HASAN, Hasan Yılmazd. 1946 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
15ÖZTÜRK, Mithat Öztürkd. 1959 - ö. ?Madde AdıGörüntüle