CAFER/CAFER BABA, Cafer Tan

(d. 1891 / ö. 30.10.1978)
?
(Âşık / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Cafer Tan, 1891 yılında Tunceli’nin Hozat ilçesine bağlı Karaca köyünde dünyaya gelmiştir. Karabalılılar (Karabali) aşiretindendir. Annesi Derviş Cemal ocağındandır. Ailevi nedenlerle Dersim’den ayrılarak 1908'de Kayseri’nin Sarız ilçesine bağlı İncemağara köyüne yerleşmiştir. Burada okula başlayan Cafer Tan, eğitimini yarıda bırakarak tasavvufi çalışmalara ağırlık vermiştir. İki yıl okul eğitimi almasına rağmen orta yaşlarında ve kendi imkânlarıyla İngilizce ve Almancayı ihtiyacını karşılayacak kadar öğrenmiştir. Bunun dışında iyi derecede Arapça, Farsça ve Kürtçe bilmektedir. Yaşamının son yıllarını İncemağara köyündeki evinde geçirmiştir. 30 Ekim 1978 tarihinde İncemağara köyünde vefat ederek buraya defnedilmiştir (www.abbastan.com).

Cafer Tan, halk arasında “Caferi Gango” ya da “Gangozade Cafer Efendi” olarak tanınmaktadır. Şiirlerini genelde Cafer mahlasıyla yazmış ve bazen Cafer Tan mahlasını da kullanmıştır (www.abbastan.com). Ancak sonraki yıllarda daha çok Cafer Baba olarak anılmıştır (www.ozanlar.biz). Alevi Bektaşi öğretisini ailesinden ve Alevi dedelerden dinleyerek ve yaşayarak öğrenmiştir. Yaşadıklarını ve duygularını şiirlerinde açık bir dille anlatmıştır. Şiirlerinin tamamına yakını Hak, Hz. Muhammed, Hz. Ali, Hz. Hasan, Hz. Hüseyin ve Hacı Bektaş Veli üzerinedir. Çalışmalarını Kayseri dışında Adana'da da sürdürmüştür. Alevilikte özellikle Hacı Bektaş Veli öğretisinde var olan “Dört Kapı, Kırk Makam” anlayışını son derece titizlikle incelemiş ve bu konuda şiirler yazmıştır. Yaşadığı olaylar karşısında düşüncelerini şiire dökmesini bilen birisi olarak uğradığı haksızlıklara karşı da sesini yükseltmiştir. Zaman zaman o anki konuya göre şiirlerini doğaçlama söylemektedir. İlk dönem tasavvufa bağlı, Hz. Muhammed'i öven iki şiirinden sonra On İki İmamları anlatan düvaz imam şeklinde şiirlerine de rastlanır. Cafer Tan, şiirlerinin yanı sıra, Kuran-ı Kerim'i manzum olarak Türkçeye aktarmaya çalışmıştır (www.abbastan.com).

3 Ekim 1959 tarihinde yazdığı “İnsan Olmalı” adlı şiiri, ilk olarak 2001'de Yunus Emre Aylık Sanat, Kültür ve Edebiyat Dergisi'nde, Seyit Dursun Doğanay tarafından yayımlanmıştır. Davut Sulari, Âşık Mahzuni, Âşık Veysel, Daimî, Can Yücel, Yaşar Kemal vb. birçok halk şairi, yazar ve bilim insanı Cafer Tan’ı ziyaret etmiş ve ondan yararlanmıştır. Hasan Hayri Şanlı Dede, Cafer Tan’ın Kumru adlı bir şiir kitabı hazırlamaya çalıştığını ancak ömrünün vefa etmediğini aktarır (www.abbastan.com).

Kaynakça

http://www.abbastan.com/blog/cafer-tan/ [Erişim tarihi: 04.12.2018].

http://www.ozanlar.biz/cafer-baba.html [Erişim tarihi: 21.01.2019].

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ABDULKADİR ÖNKOL
Yayın Tarihi: 26.03.2019
Güncelleme Tarihi: 06.12.2020

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1LÜTFÜ GÜLTEKİNd. 1949 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2Ahmet Can Akyold. 20 Nisan 1962 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3ZAMANÎd. 1948 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4ŞAKİR EYVAZOVd. 1891 - ö. 1970Doğum YılıGörüntüle
5Şefika Taşkınd. 1891 - ö. 1968Doğum YılıGörüntüle
6SÜLEYMANd. 1891 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7ŞAKİR EYVAZOVd. 1891 - ö. 1970Ölüm YılıGörüntüle
8Şefika Taşkınd. 1891 - ö. 1968Ölüm YılıGörüntüle
9SÜLEYMANd. 1891 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10ŞAKİR EYVAZOVd. 1891 - ö. 1970Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11Şefika Taşkınd. 1891 - ö. 1968Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12SÜLEYMANd. 1891 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13ŞAKİR EYVAZOVd. 1891 - ö. 1970Madde AdıGörüntüle
14Şefika Taşkınd. 1891 - ö. 1968Madde AdıGörüntüle
15SÜLEYMANd. 1891 - ö. ?Madde AdıGörüntüle