Madde Detay

İstanbul’da doğdu. Hayatı hakkında eldeki bilgiler sınırlıdır. Asıl adı Bekir’dir. Esnaf şairlerdendir. Mesleği kazzazlık (ipekçilik) olduğu için “Kazzaz Bekir Çelebi” diye meşhur oldu. 955/1548 yılında vefat etti. “Kıldı Edâyî vâh ki teslîm-i nakd-i cân” mısraı ölümüne tarih düşürülmüştür.

Edâyî’nin herhangi bir eserinin olup olmadığı hakkında kaynaklarda bilgi bulunmamaktadır. Ancak tezkirelerde ve çeşitli mecmualarda şaire ait şiirlere rastlanmaktadır.

Tezkireciler, Edâyî’nin şairliğinden övgüyle bahsederler. Farsça bilgisi olan, sözleri sağlam, edası güzel olan Edâyî; özellikle de muamma söylemede ustaydı. Muammadaki bu ustalığını da hocası Emrî (öl. 983/1575-76) sayesinde kazanmıştır (Kılıç 2010: 326, Solmaz 2005: 219, Sungurhan 2009: 122).

İpekten, Halûk, Mustafa İsen, Recep Toparlı, Naci Okçu ve Turgut Karabey (1998). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KTB Yay.

Kaf-zâde Fâ’izî. Zübdetü’l-Eş’âr. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atatürk Kitaplığı, Belediye 11. vr. 3a.

Kılıç, Filiz (hzl.) (2010). Âşık Çelebi, Meşâ’irü’ş-Şu’arâ, İnceleme-Metin. C. 1. İstanbul: İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Yay.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). Mehmet Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî-Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. C. 2. Ankara: Bizim Büro Yay.

Mecmû’a-i Eş’âr. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atatürk Kitaplığı, Muallim Cevdet Koleksiyonu 479. 2b-3a.

Riyâzî. Riyâzu’ş-Şu’arâ. Milli Kütüphane Yazmalar Koleksiyonu, 06 Hk 1275. vr. 13b.

Solmaz, Süleyman (hzl.) (2005). Ahdî, Gülşen-i Şu’arâ (İnceleme-Metin). Ankara: AKM Yay.

Sungurhan Eyduran, Aysun (hzl.) (2008). Beyânî, Tezkîretü’ş-Şu’arâ. http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/belge/1-83502/beyani----tezkiretus-suara.html [erişim tarihi: 01.02.2014].

Sungurhan Eyduran, Aysun (hzl.) (2009). Kınalı-zâde Hasan Çelebi, Tezkîretü’ş-Şu’arâ, Tenkitli Metin B. http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/belge/1-83504/kinalizade-hasan-celebi---tezkiretus-suara.html [erişim tarihi: 01.02.2014].

Şemseddin Sâmî (1314). Kâmûsu’l-Âlâm. C. 2. İstanbul: Mihran Matbaası.

Gazel

Olsa tan mı her gice tâ subha dek bîdâr şem’

Od yakubdur şevkün ile başına ey yâr şem’

Ey lebi şîrîn firâkunla senün Ferhâd-veş

Tîşe-i gam başı üstinde olupdur zâr şem’

Şu’le-i âh-ı derûnum var iken lâzım degül

Külbe-i ahzânum içre yakmanuz tekrâr şem’

Şevkün ile her gice tâ subha dek yılduz sayaruz (?)

Ey meh-i bürc-i sa’âdet ey güneş ruhsâr şem’

Zerd olup cism-i Edâyî gibi olmış nâ-tüvân

Şöyle benzer kim olupdur ‘âşık-ı dîdâr şem’

(Mecmû’a-i Eş’âr. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atatürk Kitaplığı, Muallim Cevdet Koleksiyonu 479. 3a.)

Egmedümdi kimseye gerçi cihân içinde baş

Baş egdürdi bana bir hûb-ra’nâ ser-terâş

***

Bulmadı eflâkı tokuz tolanup âhum seni

Kangı burcun kevkebisin bilsem ey mâhum seni

Menzil-i maksûda irem yâ virem bu yolda cân

Bir kadem tek eylesün Allâh hem-râhum seni

***

Gördi kim yoldan çıkar gitdükce nahcîrün senün

Geldi hakkından anun ey kaşı yâ tîrün senün

Mahbes-i tenden ider âzâd ey Yûsuf-cemâl

Rûh-ı pâk-i ehl-i ‘ışkı hüsn-i ta’bîrün senün

İrmedi bir kez kulagına Edâyî ol şehün

Kâküli ucından olan âh-ı şeb-gîrün senün

Mu’ammâ

Be-ism-i Ali

Dir gören rûy-ı ‘arak-rîzün senün ey dil-sitân

Jâle düşmiş âftâb üzre nihâyetsüz hemân

Be-ism-i Mustafa

Ümîd-i gonce-i femle fedâ iden kişi ruh

Sıratı hâli bulur bâb-ı cenneti meftûh

(Kılıç, Filiz(hzl.) (2010). Âşık Çelebi, Meşâ’irü’ş-Şu’arâ, İnceleme-Metin. C. 1. İstanbul: İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Yay. 326-27.)