FERRUH, Çelebi Ferruh Mehmed Efendi

(d. ?/? - ö. ?/1592?)
tekke şairi
(Tekke / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Doğum tarihi bilinmeyen mutasavvıf şair Konya'da doğmuştur. Asıl adı Çelebi Ferruh Mehmed Efendi'dir. Sultan Veled’in kızının torunlarındandır (Genç 2004: 50). Çelebi Hüsrev Efendi’nin oğludur. Mevlevi tarikatına mensuptur. Bursa’da Sultan Murad türbesi şeyhliğinde bulundu (Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi 1979: 203). Babasının terbiyesinde ilim, irfan ve Mesnevi dersleri aldı, Karatay medresesinde müderrislik görevinde bulundu. Babasının vefatı üzerine Konya Mevlevihanesi’nde Çelebilik makamına geçti. II. Selim’in son zamanlarıyla III. Murad ve III. Mehmed zamanlarında bu görevde iken mevlevihaneyi genişletti, hücre evlerini yaptırdı. Ancak Mevleviler arasında onun döneminde ilk fitne ve çekişme hareketi başladı ve saraya şikâyet edildi. Bunun üzerine sadrazam azletti ve kendisini sevenler ona olan bağlılıklarını sürdürdüler. On sekiz yıl süren bu azlin hangi padişah zamanında olduğu belli değildir. Ferruh Çelebi, I. Ahmed zamanında durumu kendisine anlattı ve meseleyi çözdü. Sefine’de Sakıb Dede, fesatçıların uzaklaştırıldığını belirtmektedir. Ferruh Çelebi’nin şiir ve inşası devrinde takdir edildi ve Mevlevi mecmualarında yeraldı. Konya’da vefat etti ve yerine geçen oğlu Bostan Çelebi kendisi için bir mersiye yazdı. Ölüm tarihi Semahâne-i Edeb’e göre H. 1000/M. 1591/92, Esrar Dede’ye göre ise H. 1010/ M. 1601’dir (Genç 2004: 50).

Kaynakça

Esrar Dede (2000). Tezkire-i Şu’arâ-yı Mevleviyye. hzl. İlhan Genç. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yay.

Genç, İlhan (2004). “Ferruh”, Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi. C. 4. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Yay.

“Ferruh, Çelebi Efendi” (1979). Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi. C. 3. İstanbul: Dergâh Yay. 203.

 

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ARAŞ. GÖR. HİLAL ERDOĞAN
Yayın Tarihi: 03.12.2014
Güncelleme Tarihi: 07.12.2020

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Yâ Rab bize bir tesliyet-i hâtır olur mı

Yohsa bu fütur ile dem-i âhir olur mı

 

Hoş tut görelüm dâmen-i sabrı hele elde

Tagyir-i Hüdâ-dâda adû kâdir olur mı

 

Nâ-geh idecekdür kerem-i Hak sana çâre

Nâ-çâra anun gibi meger nâsır olur mı

 

Fahr eylemsün câme-i fakr ile mukallid

Zişt olsa kişi hil’at ile fâhir olur mı

 

Sâhib-nazar ister recüli mesned-i kârun

Bostâna ser-i lâşe-i har nâzır olur mı

 

Feryâd-res-i gâ’ib olur hâzır ü zinhâr

Şekk ile dime gayret-i Hak zâhir olur mı

 

Ednâ-sitem-i şâh ile hiç bende-i Ferruh

Rû-mâil-i hizmetde dilâ kâsir olur mı

Esrar Dede (2000). Tezkire-i Şu’arâ-yı Mevleviyye. hzl. İlhan Genç. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yay. 412-413.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1GAMÎ, Yazıcı Yahyaoğlu Mahmud Gamî Çelebid. ? - ö. 1576-77Doğum YeriGörüntüle
2Oğuz Tanseld. 15 Şubat 1915 - ö. 30 Ekim 1994Doğum YeriGörüntüle
3MANEVÎ, Konyalıd. ? - ö. 1591?Doğum YeriGörüntüle
4GAMÎ, Yazıcı Yahyaoğlu Mahmud Gamî Çelebid. ? - ö. 1576-77Doğum YılıGörüntüle
5Oğuz Tanseld. 15 Şubat 1915 - ö. 30 Ekim 1994Doğum YılıGörüntüle
6MANEVÎ, Konyalıd. ? - ö. 1591?Doğum YılıGörüntüle
7GAMÎ, Yazıcı Yahyaoğlu Mahmud Gamî Çelebid. ? - ö. 1576-77Ölüm YılıGörüntüle
8Oğuz Tanseld. 15 Şubat 1915 - ö. 30 Ekim 1994Ölüm YılıGörüntüle
9MANEVÎ, Konyalıd. ? - ö. 1591?Ölüm YılıGörüntüle
10GAMÎ, Yazıcı Yahyaoğlu Mahmud Gamî Çelebid. ? - ö. 1576-77MeslekGörüntüle
11Oğuz Tanseld. 15 Şubat 1915 - ö. 30 Ekim 1994MeslekGörüntüle
12MANEVÎ, Konyalıd. ? - ö. 1591?MeslekGörüntüle
13GAMÎ, Yazıcı Yahyaoğlu Mahmud Gamî Çelebid. ? - ö. 1576-77Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Oğuz Tanseld. 15 Şubat 1915 - ö. 30 Ekim 1994Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15MANEVÎ, Konyalıd. ? - ö. 1591?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16GAMÎ, Yazıcı Yahyaoğlu Mahmud Gamî Çelebid. ? - ö. 1576-77Madde AdıGörüntüle
17Oğuz Tanseld. 15 Şubat 1915 - ö. 30 Ekim 1994Madde AdıGörüntüle
18MANEVÎ, Konyalıd. ? - ö. 1591?Madde AdıGörüntüle