Madde Detay

Doğum tarihi bilinmeyen mutasavvıf şair Konya'da doğmuştur. Asıl adı Çelebi Ferruh Mehmed Efendi'dir. Sultan Veled’in kızının torunlarındandır (Genç 2004: 50). Çelebi Hüsrev Efendi’nin oğludur. Mevlevi tarikatına mensuptur. Bursa’da Sultan Murad türbesi şeyhliğinde bulundu (Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi 1979: 203). Babasının terbiyesinde ilim, irfan ve Mesnevi dersleri aldı, Karatay medresesinde müderrislik görevinde bulundu. Babasının vefatı üzerine Konya Mevlevihanesi’nde Çelebilik makamına geçti. II. Selim’in son zamanlarıyla III. Murad ve III. Mehmed zamanlarında bu görevde iken mevlevihaneyi genişletti, hücre evlerini yaptırdı. Ancak Mevleviler arasında onun döneminde ilk fitne ve çekişme hareketi başladı ve saraya şikâyet edildi. Bunun üzerine sadrazam azletti ve kendisini sevenler ona olan bağlılıklarını sürdürdüler. On sekiz yıl süren bu azlin hangi padişah zamanında olduğu belli değildir. Ferruh Çelebi, I. Ahmed zamanında durumu kendisine anlattı ve meseleyi çözdü. Sefine’de Sakıb Dede, fesatçıların uzaklaştırıldığını belirtmektedir. Ferruh Çelebi’nin şiir ve inşası devrinde takdir edildi ve Mevlevi mecmualarında yeraldı. Konya’da vefat etti ve yerine geçen oğlu Bostan Çelebi kendisi için bir mersiye yazdı. Ölüm tarihi Semahâne-i Edeb’e göre H. 1000/M. 1591/92, Esrar Dede’ye göre ise H. 1010/ M. 1601’dir (Genç 2004: 50).

Esrar Dede (2000). Tezkire-i Şu’arâ-yı Mevleviyye. hzl. İlhan Genç. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yay.

Genç, İlhan (2004). “Ferruh”, Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi. C. 4. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Yay.

“Ferruh, Çelebi Efendi” (1979). Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi. C. 3. İstanbul: Dergâh Yay. 203.

Gazel

Yâ Rab bize bir tesliyet-i hâtır olur mı

Yohsa bu fütur ile dem-i âhir olur mı

Hoş tut görelüm dâmen-i sabrı hele elde

Tagyir-i Hüdâ-dâda adû kâdir olur mı

Nâ-geh idecekdür kerem-i Hak sana çâre

Nâ-çâra anun gibi meger nâsır olur mı

Fahr eylemsün câme-i fakr ile mukallid

Zişt olsa kişi hil’at ile fâhir olur mı

Sâhib-nazar ister recüli mesned-i kârun

Bostâna ser-i lâşe-i har nâzır olur mı

Feryâd-res-i gâ’ib olur hâzır ü zinhâr

Şekk ile dime gayret-i Hak zâhir olur mı

Ednâ-sitem-i şâh ile hiç bende-i Ferruh

Rû-mâil-i hizmetde dilâ kâsir olur mı

Esrar Dede (2000). Tezkire-i Şu’arâ-yı Mevleviyye. hzl. İlhan Genç. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yay. 412-413.