Madde Detay

Şah Mehmed, İran'nın Kazvin şehrinde doğdu. Babası tabiplikle uğraşan Mübarek Efendi idi. Tıp ve din dersleri aldı, hekim oldu. Ünlü bilgin Celaleddin Devvânî'nin talebesidir. Künhü'l- Ahbar'da Merzifonlu olduğu ve hocasının Celaleddin Rûmî olduğunun söylenmesi yanlıştır. Hakîm Şah Mehmed, hac ibadeti için gittiği Medine-i Münevvere'de Sultan II. Bayezid'e bir Risale-i Tayyibe yazdı. Müeyyed-zâde'nin padişaha Hakîm Şah Mehmed'i tavsiye etmesinin ardından İstanbul'a gelerek kısa zamanda tanındı ve büyüklerin meclislerinde yer aldı. Bu durum diğer hekimler tarafından kıskanılmasına neden oldu. Yavuz Sultan Selim tahta geçince alaka devam etti ve Şah Mehmed'i hekim başı yaptı.Kanunî Sultan Süleyman zamanında 928/1521 yılında vefat etti. 

Şah Mehmed Türk ve Acem şairlerini çok iyi incelemişti. Türkçe, Arapça, Farsça şiirler ile dinî alanda bir çok eser yazdı. Şah Mehmed Efendi'nin eserleri şunlardır: 

1.Hayâtü'l-Hayvan Tercümesi: Demîrî'nin Hayâtü'l-Hayvan adlı eserini I. Selim için Farsça'ya tercüme etti.

2.Mucez Şerhi: İbnü'n-Nefis'in bir tıp kitabı olan Mucez'i şerh etti.

3.Kur'an tefsiri

4.Haşiye: Hoca-zâde'nin Tehâfüt kitabına haşiye kaleme aldı.

5.Haşiye: Devvânî'nin Akâid-i Adudiyye şerhine Haşiye yazdı.

6.Akaid-i Nesefiyye Şerhine Haşiye

7.Şerh-i Mevâkıf'a Haşiye

8. İsagoci ve Kâfiyye'ye Şerhler

9.Rabtü's-Suver-i ve'l-Âyât

10. Eshâbü's-Sitte ti'z-Zarûriye: Bu eser insanın hayat ve sıhhati için lüzumlu altı sebebi bildiren bir hijyen kitabıdır. Eser Arapça olup, Tatar Hanlarından I. Mengili Giray Han'a ithâf edildi.

11. Bunlardan başka bir kaç risale de vardır (Kurdoğlu 1967: 79-80).

Hakîm Şah Mehmed. Eshâbü's-Sitte ti'z-Zarûriye. Nuruosmaniye. K.A.Y. No: 3509.

Kurdoğlu, Behcet (1967). Şair Tabipler. Ankara : Baha Matbaası. 79-80.

Mehmed Süreyya (1308-15/ 1890-97). Sicill-i Osmânî. C.4. Matbaa-i Âmire. İstanbul. 109.

Bir zaman gerçi bî-huzûr oldu

Za'f-ı ten birle âlemin cânı

Lîk def'-i ufûnet etmekle

Buldu kevvet kuvâ-yı rûhânî

Ten-i pâkinde çıktı bu karha

Bir-ki gün çekti za'f-ı cismânî

Etdi za'fını sıhhate tebdîl

Erişip yine lutf-ı Rabbânî

Dedi bu bende şâd olup târîh

Cân-ı cânâne sıhhat erzânî

***

Fürcedürür ufûnâta çıkmağa

Dümbülî sanmanuz ki karhadürür

Zahmet-i karhadan ne gam çünki

Sûret-i fürce ile karha durur

(Kurdoğlu, Behcet (1967). Şair Tabipler. Ankara : Baha Matbaası. 79-80).