NİGÎNÎ, Mehmed (Mühürdâr) Çelebi

(d. ?/? - ö. 28 Safer 1134/18 Aralık 1721)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 18. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

İstanbul’da doğdu. Doğum tarihi bilinmemektedir. Asıl adı Mehmed’dir. Nigînî Mehmed Çelebi olarak tanındı. Seyyid Hasan Hâşimî’den nesih ve muhakkak hattı meşk etti. Öğrenimini tamamladıktan sonra yeniçeri ağası olan Kara Hasanzâde Mustafa Paşa’ya mühürdâr oldu. Bu yüzden Mühürdâr Çelebi diye de anıldı. Hoşsohbet ve şakacı bir kimse oluşuyla yeniçeri ağalarına musahiplik yaptı. 28 Safer 1134/18 Aralık 1721’de İstanbul’da vefat etti. Doğduğu semtte bulunan ve Tatlı Kuyu Câmii de denilen Kâtip Musliheddin Câmii Mezarlığı’na defnedildi. Tuhfe-i Nâilî (Kurnaz vd. 2001: 1096)’ye göre vefat tarihinin Tuhfe-i Hattatin (Müstakimzâde 1928: 489)’de 1135/1722-23 olarak gösterilmesi ve mahlasının Sicill-i Osmanî (Akbayar 1996: 1255)’de Nikbetî olarak yazılması doğru değildir. 

Biyografik kaynaklarda şairin herhangi bir eserinden söz edilmemiştir. Ancak İçli (2017: 133-134), Nigînî’nin düzenlediği bir şiir Mecmûa' olduğunu tespit etmiş, Müstakimzâde’nin “lehü eşʿârun ve letâʾifün” ifadesine dayanarak da Mecmûa’da yer alan “Mutâyebe” başlığı altındaki 73 latifenin şaire ait olabileceği ihtimaline dikkati çekmiştir. Müstakimzâde (1928: 489), Sâlim (İnce 2005: 679), Safayî (Çapan 2005: 680), Şeyhî Mehmed Efendi (Özcan 1989: 745) ve Şemsettin Sami (1996: 4600)’de şairin şiirlerinden örnekler yer almaktadır.

Kaynakça

Akbayar, Nuri (hzl.) (1996). Mehmed Süreyyâ Sicill-i Osmanî. C. 4. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay. 1255.

Bağlı, E. (2006). “Niginî”. Türk Dünyası Ortak Edebiyatı, Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi. C. 6. Ankara: AKM Yay. 623.

Çapan, Pervin (hzl.) (2005). Mustafa Safâyî Efendi Tezkire-i Safâyî, İnceleme-Metin-İndeks. Ankara: AKM Yay. 680.

İçli, Ahmet (2017). “Nigînî, Mecmuası ve Şiirlerinden Örnekler”. Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi .(58): 129-157. 

İnce, Adnan (hzl.) (2005). Tezkiretü’ş-Şu‘arâ Sâlim Efendi. Ankara: AKM Yay. 679.

İpekten, Halûk, Mustafa İsen, Recep Toparlı, Naci Okçu, Turgut Karabey (1988). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KTB Yay. 340.

Karatay, Halit (2008). Hattat Divân Şairleri. Ankara: Akçağ Yayınları. 316.

Kurnaz, Cemâl ve Mustafa Tatcı (hzl.) (2001). Mehmed Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî -  Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. C.II. Ankara: Bizim Büro Yay. 1096-1097.

Müstakimzâde Süleyman Sa’deddin (1928). Tuhfe-i Hattâtîn. İstanbul: Devlet Matbaası. 489.

Müstakîm-zâde Süleyman Sa’deddin Efendi (2000). Mecelletü’n-Nisâb (Tıpkıbasım). Ankara: KB Yay. 428ab.

Özcan, Abdulkadir (hzl.) (1989). Şeyhî Mehmed Efendi Şakaik-ı Nu’mâniye ve Zeyilleri-Vekâyiü’l-Fudalâ. C.II-III. İstanbul: Çağrı Yay. 745.

Şemsettin Sami (1996). Kâmûsu’l-‘Alâm. Tıpkıbasım. C. 6. Ankara: Kaşgar Neşriyat Yay. 4600.

 

 

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. BEYHAN KESİK
Yayın Tarihi: 05.06.2014
Güncelleme Tarihi: 14.11.2020

Eserlerinden Örnekler

Şi‘r

O hat kim câ-be-câ ruhsâr-ı dil-berde nümâyândır

Diyâr-ı hüsnünü tahrîbe ceyş-i ehl-i tugyândır

Mu‘anber hâmesinden küfrine haml etme kim ol hat

Diyâr-ı hüsne miskîn tâze gelmiş nev-Müselmândır

Nigînî dil ser-â-pâ zahm-hâr-ı tîg-ı hicrândır

Sebeb bu inşirâh-ı kalbe nâm-ı nakş-ı cânândır

(Özcan, Abdulkadir (hzl.) (1989). Şeyhî Mehmed Efendi Şakaik-ı Nu’mâniye ve Zeyilleri-Vekâyiü’l-Fudalâ. C. II-III. İstanbul: Çağrı Yay. 745).


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1VÂHİDÎ, Kara Davud Efendi-zâde Şeyh Abdülvâhid Çelebid. ? - ö. 1567-68Doğum YeriGörüntüle
2İLMÎ, Yahya İlmî Çelebid. ? - ö. 975/1568\'den önceDoğum YeriGörüntüle
3Cihan Demircid. 12 Ağustos 1962 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4VÂHİDÎ, Kara Davud Efendi-zâde Şeyh Abdülvâhid Çelebid. ? - ö. 1567-68Doğum YılıGörüntüle
5İLMÎ, Yahya İlmî Çelebid. ? - ö. 975/1568\'den önceDoğum YılıGörüntüle
6Cihan Demircid. 12 Ağustos 1962 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7VÂHİDÎ, Kara Davud Efendi-zâde Şeyh Abdülvâhid Çelebid. ? - ö. 1567-68Ölüm YılıGörüntüle
8İLMÎ, Yahya İlmî Çelebid. ? - ö. 975/1568\'den önceÖlüm YılıGörüntüle
9Cihan Demircid. 12 Ağustos 1962 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10VÂHİDÎ, Kara Davud Efendi-zâde Şeyh Abdülvâhid Çelebid. ? - ö. 1567-68MeslekGörüntüle
11İLMÎ, Yahya İlmî Çelebid. ? - ö. 975/1568\'den önceMeslekGörüntüle
12Cihan Demircid. 12 Ağustos 1962 - ö. ?MeslekGörüntüle
13VÂHİDÎ, Kara Davud Efendi-zâde Şeyh Abdülvâhid Çelebid. ? - ö. 1567-68Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14İLMÎ, Yahya İlmî Çelebid. ? - ö. 975/1568\'den önceAlan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Cihan Demircid. 12 Ağustos 1962 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16VÂHİDÎ, Kara Davud Efendi-zâde Şeyh Abdülvâhid Çelebid. ? - ö. 1567-68Madde AdıGörüntüle
17İLMÎ, Yahya İlmî Çelebid. ? - ö. 975/1568\'den önceMadde AdıGörüntüle
18Cihan Demircid. 12 Ağustos 1962 - ö. ?Madde AdıGörüntüle