NİHÂLÎ, Cafer Çelebi

(d. ?/? - ö. 949/1542)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Bursa’da doğdu. Asıl adı, Câfer Çelebi’dir. Sehî Bey, Heşt Behişt adlı tezkiresinde mahlasını Nihânî olarak göstermiştir (İsen 1998: 159). Müeyyed-zâde Abdurrahman Efendi’den (ö.1506) mülazım olduktan sonra önce Plevne’de Mihaloğlu Ali Bey ardından İstanbul’da Murad Paşa Medreselerinde müderrislik yaptı. Galata kadısı oldu. Bu görevdeyken uzlete çekilerek tasavvufa yöneldi. Bir ara Sultan Selim’in musahibi olan Nihâlî, dönemin ileri gelen devlet adamlarını eleştirdiği için sık sık görevlerinden azledildi. İçkiye olan düşkünlüğü nedeniyle hayatının sonlarına doğru ellerinde ve ayaklarında sorunlar oluştu. 949/1542 yılında ölen şair, Şeyh Vefa mahallesindeki evinin yakınlarındaki mezarlığa gömüldü (Kılıç 2010: 906-11; İsen 1994: 182, 1998: 159-60; Canım 2000: 540; Eyduran 2009: 383-85).

Kaynaklarda Nihâlî Câfer Çelebi’nin herhangi bir eserinin varlığından bahsedilmemiştir. Şiirlerinde hicve ve hezliyata ağırlık veren şairin kendine has bir tarzı ve üslubu vardır. Bu yönüyle yaşadığı dönemde adından söz ettirmesini bilmiştir. Sadeliğiyle ön plana çıkan şiirleri, tasannudan uzaktır. Bunların büyük çoğunluğunu da çeşitli zanaatkârlar hakkında yazmıştır (Kılıç 2010: 911; İsen 1998: 159-160; Eyduran 2009: 385).

 

Kaynakça

Atlansoy, Kadir (1998). Bursa Şairleri, Bursa Vefeyatnamelerindeki Şairlerin Biyografileri. Bursa: Asa Kitabevi.

Canım, Rıdvan (hzl.) (2000). Latîfî, Tezkiretü'ş-Şu'arâ ve Tabsıratü'n-Nuzamâ. Ankara: AKM Yay.

Sungurhan Eyduran, Aysun (hzl.) (2009). Kınalızâde Hasan Çelebi, Tezkiretü’ş-Şu’arâ. Ankara: Kültür Bakanlığı e-kitap: http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/belge/1-83504/kinalizade-hasan-celebi---tezkiretus-suara.html [erişim tarihi: 20.03.2013]

İsen, Mustafa (hzl.) (1994). Künhü’l-Ahbâr’ın Tezkire Kısmı. Ankara: Akçağ Yay.

İsen, Mustafa (hzl.) (1998). Sehî Bey Tezkiresi, Heşt-Behişt. Ankara: Akçağ Yay.

Kılıç, Filiz (hzl.) (2010). Âşık Çelebi, Meşâ’irü’ş-Şu’arâ-İnceleme-Metin. C. 2. İstanbul: İstanbul Araştırmaları Ens. Yay.

Kutluk, İbrahim (hzl.) (1997). Beyânî, Mustafa bin Carullah, Tezkiretü’ş-Şuarâ. Ankara: TTK Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. YUNUS KAPLAN
Yayın Tarihi: 19.05.2013
Güncelleme Tarihi: 02.12.2020

Eserlerinden Örnekler

 Gazel

Hammâma girdi nâz ile bir sîm-ten güzel

Şu şöyle diyecek yiri yok cümleten güzel

 

Soyındı çıkdı ğonce gibi sebz-câmeden

Bir sûsenî fûtayla o gül-pîrehen güzel

 

Kim sâ’idini kimisi sâkın güzel didi

Ben bildügüm şu bir perîdür cümleten güzel

 

Meh külçe sîne fûtası ebri hicâb idi

O gül yunurken açılı düşdi iñen güzel

 

Koçmaz güzel kocaldı dimişsin Nihâlîyi

İñen güzelsin ey iki gözüm iñen güzel

 (Kılıç, Filiz (hzl.) (2010). Âşık Çelebi, Meşâ’irü’ş-Şu’arâ-İnceleme-Metin. C. 2. İstanbul: İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Yay. 912; İsen, Mustafa (hzl.) (1998). Sehî Bey Tezkiresi, Heşt-Behişt. Ankara: Akçağ Yay. 60)

 


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1BURSEVÎ, Muhyiddin Efendid. ? - ö. 1680Doğum YeriGörüntüle
2İZZET, Osmân İzzet, Bursalıd. 1811 - ö. 1864Doğum YeriGörüntüle
3RAHMÎ, Bursalı Pîr Mehmedd. ? - ö. 1567/68Doğum YeriGörüntüle
4BURSEVÎ, Muhyiddin Efendid. ? - ö. 1680Doğum YılıGörüntüle
5İZZET, Osmân İzzet, Bursalıd. 1811 - ö. 1864Doğum YılıGörüntüle
6RAHMÎ, Bursalı Pîr Mehmedd. ? - ö. 1567/68Doğum YılıGörüntüle
7BURSEVÎ, Muhyiddin Efendid. ? - ö. 1680Ölüm YılıGörüntüle
8İZZET, Osmân İzzet, Bursalıd. 1811 - ö. 1864Ölüm YılıGörüntüle
9RAHMÎ, Bursalı Pîr Mehmedd. ? - ö. 1567/68Ölüm YılıGörüntüle
10BURSEVÎ, Muhyiddin Efendid. ? - ö. 1680MeslekGörüntüle
11İZZET, Osmân İzzet, Bursalıd. 1811 - ö. 1864MeslekGörüntüle
12RAHMÎ, Bursalı Pîr Mehmedd. ? - ö. 1567/68MeslekGörüntüle
13BURSEVÎ, Muhyiddin Efendid. ? - ö. 1680Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14İZZET, Osmân İzzet, Bursalıd. 1811 - ö. 1864Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15RAHMÎ, Bursalı Pîr Mehmedd. ? - ö. 1567/68Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16BURSEVÎ, Muhyiddin Efendid. ? - ö. 1680Madde AdıGörüntüle
17İZZET, Osmân İzzet, Bursalıd. 1811 - ö. 1864Madde AdıGörüntüle
18RAHMÎ, Bursalı Pîr Mehmedd. ? - ö. 1567/68Madde AdıGörüntüle