PERİŞAN GÜZEL, Güzel Köse

(d. 1918 / ö. 2000)
âşık
(Tekke / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Asıl adı Güzel Köse olan Âşık Perişan Güzel, 1918 yılında Kahramanmaraş’ın Afşin ilçesine bağlı Kaşanlı (Büyük Kaşanlı) köyünde dünyaya gelmiştir. (www.ozanlar.biz). Yöredeki çoğu insan gibi, yaşadığı dönemin koşulları sebebiyle çocukluk ve gençlik dönemi yoksulluk içerisinde geçmiştir. Bu nedenle de gençlik döneminde Kahramanmaraş ve Gaziantep gibi illerde geçimini temin etmek için iş arayışı içine girmiştir. Hayatının önemli bir bölümünü doğduğu köyde ve Kahramanmaraş’ta geçiren Perişan Güzel, âşıklık geleneğiyle de doğup büyüdüğü Kaşanlı köyünde tanışmıştır. (www.gaziantep.com).

Kendisi dışında “Perişan” mahlasını kullanan; “Perişan Baba (-1875), asıl adı Vartan olan ve Ermeni kökenli olan Akhisarlı Perişan (1820-1881), asıl adı Mehmet Karadağ olan Merzifonlu Perişan (1910-1979), asıl adı Hüseyin Mutlu olan Artvinli Perişan (1937-2008) ve asıl adı Ali olan Afşinli Perişan Ali (1939-2006) mahlaslı âşıklar da mevcuttur (www.ozanlar.biz). Hayatının son dönemlerini Gaziantep’te geçiren Perişan Güzel, burada rahatsızlandıktan sonra köyüne dönmüş ve 2000 yılında vefat ederek burada toprağa verilmiştir (www.gaziantep.com).

Kahramanmaraş’ın Afşin ilçesine bağlı Kaşanlı (Büyük Kaşanlı) köyü hemen her âşığın evinde bir bağlamanın bulunduğu ve Alevi-Bektaşi inanç sisteminin hâkim olduğu bir yerleşim yeridir. Bu sebeple Perişan Güzel, çocukluk yıllarından itibaren babasının da yardımıyla bağlama çalmayı öğrenmiş ve âşıklık-zâkirlik geleneğine adım atmıştır. Köylerine gelip giden âşıkları, zâkirleri ve geleneksel dede sazını ustaca icra eden Alevi dedelerini dinleyerek ve onlarla vakit geçirerek âşıklık ve zâkirlik geleneğinin inceliklerini öğrenerek kendini geliştirmiştir. Bu sayede kendi yöresinde birçok âşıkla, zâkirle ve bu gelenek içerisinde yetişmiş Alevi ocak dedeleriyle tanışarak onlarla dostluk kurmuş ve bu irfani meclislerde uzun süre zaman geçirmiştir. Diğer âşıklardan farklı olarak kendi yöresi dışına çıkmamış, bu durum doğal olarak şiirlerine de yansımıştır. Bu nedenle de şiirleri kendisini tanıyan diğer âşıklar ve sanatçılar aracılığıyla bulunduğu yerin dışına yayılmış ve diğer kesimlerce bilinmeye başlamıştır (www.ozanlar.biz).

Alevi-Bektaşi inancını konu edinen şiirlerinin yanı sıra tasavvufi (ilahi) aşkı halk edebiyatına ait sembol ve remizleri ustaca kullanarak konu edinen şiirler kaleme alan Perişan Güzel, şiirlerinde hece veznini kullanmayı tercih etmiştir. Şiirlerini kendine has özgün ezgilerle besteleyen Perişan Güzel’in bu eserleri Arif Sağ, Tolga Sağ, Özlem Taner, Mahsun Kırmızıgül, Hüseyin Karakuş gibi saz ve ses sanatçılar tarafından çeşitli albümlerde, TV programlarında ve konserlerde icra edilmiştir.

Hayatı ile yakınlarının elinde kalan ve toparlanan şiirleri hakkında bir kitap çalışmasının çocukları tarafından yapıldığını bildiğimiz Âşık Perişan Güzel’in hakkında bugüne kadar yapılmış herhangi bir akademik çalışma bulunmamaktadır (www.ozanlar.biz).

Kaynakça

http://www.ozanlar.biz/perisan-guzel.html [erişim tarihi: 21.01.2019].

https://www.gaziantep.com/perisan-guzel-kimdir-gozal-kose-esinden-ayrilan-yarali-ordek-gaziantep-afsin-kasanli-29127.html [erişim tarihi: 21.01.2019].

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. BÜLENT AKIN
Yayın Tarihi: 11.04.2019
Güncelleme Tarihi: 10.12.2020

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1ÇELEBİ-ZÂDE HALÎL EFENDİ, Halîld. 1864 - ö. 1919Doğum YeriGörüntüle
2Todur Angelid. 24 Ekim 1935 - ö. 2014Doğum YeriGörüntüle
3HASAN TURANd. 1924 - ö. 29.09.2002Doğum YeriGörüntüle
4Selçuk Kaskand. 1918 - ö. 1978Doğum YılıGörüntüle
5Sabri Sorand. 1918 - ö. 18 Mayıs 1975Doğum YılıGörüntüle
6Fethi Ülküd. 1918 - ö. 10 Ekim 2002Doğum YılıGörüntüle
7Semih Günverd. 1917 - ö. 10 Ocak 2000Ölüm YılıGörüntüle
8Abdülkadir Karahand. 1 Eylül 1913 - ö. 28 Temmuz 2000Ölüm YılıGörüntüle
9GAMGÜDER, Abdulkadir Kılıçd. 1931 - ö. 03.07.2000Ölüm YılıGörüntüle
10ABDULLAH EŞREFÎd. 1952 - ö. ?MeslekGörüntüle
11YETER BİBİ, Yeter Demircid. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
12KÖYLÜ OZAN/KÖYLÜ, Mehmet Özkayad. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
13SU BABA, Celal Metind. 1947 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14ÂRİF ERENd. 1887-1888? - ö. 08.05.1967Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15CEMALİ/SELMAN, Selman Cemali Babad. ? - ö. 1940\'larAlan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16YUSUF, Horasânîd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17HÂLÎ, Ahmed Hâlî Efendid. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18Kamil Erdind. 1914 - ö. 7 Ocak 2002Madde AdıGörüntüle