SAFİNE, Zeynel Kazancı

(d. 1855 / ö. 1942)
âşık
(Âşık / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Asıl adı Zeynel Kazancı olan âşık, 1855 yılında Malatya'nın Hekimhan ilçesine bağlı Güzelyurt (Cüzüngüt) beldesinde doğmuştur. Babasının adı Osman, annesinin adı Hüsne (Hüsniye)’dir. Büyükbabası ise Molla Halil’dir. Güzelyurt’ta Kazancı veya Hocalar olarak anılan ve seçkin kişileri ile tanınan bir aileden gelmektedir. Kazancılar, Türkiye’nin pek çok yöresinde Evlad-ı Fatihan grubunun bir kolu olarak yayılmış durumdadır. Malatya merkez, Kahramanmaraş, Giresun ve Trabzon en yaygın oldukları illerdir. Osmanlı İmparatorluğu ile Mısır’da Kavalalı Mehmet Ali Paşa arasında uç beyliği de yapmışlardır. Âşığın büyükbabası Molla Halil bu tarihlerde Malatya’dan gelerek Güzelyurt’a yerleşmiştir. (Kazancı ve Yardımcı 1993: 189). Âşık, 1942 yılında Güzelyurt’ta vefat etmiştir (Yardımcı 2015: 95).

Safine; şiirlerinde koşma nazım biçimini kullanmış, destan şeklinde de eserler yazmış, tam ve zengin kafiyeyi tercih etmiştir. Mehmet Yardımcı ve Osman Kazancı, Hekimhan Folkloru ve Hekimhanlı Halk Şairleri (1993) adlı eserlerinde âşıktan bahsetmiş, şiirlerinden örnekler vermişlerdir. Safine bir çırak yetiştirmiştir. Çırağı, aynı zamanda yeğeni olan 1912 doğumlu Sefil Âşık mahlaslı Mustafa Kazancı'dır (Yardımcı 2015: 98). Şiirlerinde sade bir Türkçe kullanmış, zaman zaman mahalli söyleyişlere de yer vermiştir. Toplumsal olayların önemli yer tuttuğu şiirlerinde, yerleşim yerlerinin tasviri, yaşlılık, vatan meseleleri ve kıtlık gibi konuları işlemiştir. Kızlar Destanı, Yol Destanı, Cüzüngüt Destanı ve Geleni Destanı’yla zihinlerde yer edinen âşığın özellikle “Kıtlık Destanı”, 1939 yılındaki büyük kıtlığı anlattığı için aynı zamanda tarihi bir belge niteliğindedir (Yardımcı 2017: 3).

Kaynakça

Kazancı, Osman, Mehmet Yardımcı (1993). Hekimhan Folkloru ve Hekimhanlı Halk Şairleri. Malatya: Açıksöz Yay.

Yardımcı, Mehmet (2015). “Malatya’da Âşıklık Geleneği ve Malatyalı Âşıklar”. Kültür Evreni. 23: 77-100.

Yardımcı, Mehmet (2017). “Hekimhan’da Âşıklık Gelenekleri ve Esirî Baba’nın Şiir Dünyası”. Hekimhan Konferansı (21 Nisan 2017)1-21.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ FADİME TİKBAŞ APAK
Yayın Tarihi: 26.03.2019
Güncelleme Tarihi: 11.12.2020

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Evrim Alataşd. 15 Nisan 1976 - ö. 12 Nisan 2010Doğum YeriGörüntüle
2Mustafa Kuşçuoğlud. 01 Ocak 1933 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3BEKİR/BEKİRÎ, Bekird. 1871 - ö. 1934Doğum YeriGörüntüle
4NİDASIZ, Mehmedd. 1855 ? - ö. 1920 ?Doğum YılıGörüntüle
5GÜL BABA HALİMd. 1855/1856 - ö. 1908/1910Doğum YılıGörüntüle
6HÜDAÎ, Hüseyind. 1855-1860? - ö. 1914-1917?Doğum YılıGörüntüle
7HÜSEYİN, Hüseyin Gürsoyd. 1902 - ö. 22.07.1942Ölüm YılıGörüntüle
8Galiesgar Gafurov-Çığtayd. 16 Eylül 1867 - ö. 20 Ağustos 1942Ölüm YılıGörüntüle
9SAFİ, Ahmet Safi Eralpd. 1869 - ö. 1942Ölüm YılıGörüntüle
10TEZANÎ, İsmail Saatçid. 01.01.1965 - ö. ?MeslekGörüntüle
11OSMAN/COŞKUN/KEMTER OSMAN COŞKUN, Osman Çaprazd. 1921 - ö. 2000MeslekGörüntüle
12MAHZÛNÎ/SEYYİD/SEYYİD GAZİ/ZÜNÛBÎ, Seyyid Gökçed. 1869 - ö. 1940MeslekGörüntüle
13TAHİR SERİNd. 1927 - ö. 1999Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14SEYFÎ, Seyfettin Ermişoğlud. 1927 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15SÜLEYMAN/ÂŞIK DAYI, Süleyman Yaşard. 1962 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16YESARÎ, Ahmetd. 1867 - ö. 1934/1935Madde AdıGörüntüle
17MUSTAFA DEMİRd. 1957 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18CELALÎ, Celalettin Tokmakd. 1976 - ö. ?Madde AdıGörüntüle