SAFİNE, Zeynel Kazancı

(d. 1855 / ö. 1942)
âşık
(Âşık / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Asıl adı Zeynel Kazancı olan âşık, 1855 yılında Malatya'nın Hekimhan ilçesine bağlı Güzelyurt (Cüzüngüt) beldesinde doğmuştur. Babasının adı Osman, annesinin adı Hüsne (Hüsniye)’dir. Büyükbabası ise Molla Halil’dir. Güzelyurt’ta Kazancı veya Hocalar olarak anılan ve seçkin kişileri ile tanınan bir aileden gelmektedir. Kazancılar, Türkiye’nin pek çok yöresinde Evlad-ı Fatihan grubunun bir kolu olarak yayılmış durumdadır. Malatya merkez, Kahramanmaraş, Giresun ve Trabzon en yaygın oldukları illerdir. Osmanlı İmparatorluğu ile Mısır’da Kavalalı Mehmet Ali Paşa arasında uç beyliği de yapmışlardır. Âşığın büyükbabası Molla Halil bu tarihlerde Malatya’dan gelerek Güzelyurt’a yerleşmiştir. (Kazancı ve Yardımcı 1993: 189). Âşık, 1942 yılında Güzelyurt’ta vefat etmiştir (Yardımcı 2015: 95).

Safine; şiirlerinde koşma nazım biçimini kullanmış, destan şeklinde de eserler yazmış, tam ve zengin kafiyeyi tercih etmiştir. Mehmet Yardımcı ve Osman Kazancı, Hekimhan Folkloru ve Hekimhanlı Halk Şairleri (1993) adlı eserlerinde âşıktan bahsetmiş, şiirlerinden örnekler vermişlerdir. Safine bir çırak yetiştirmiştir. Çırağı, aynı zamanda yeğeni olan 1912 doğumlu Sefil Âşık mahlaslı Mustafa Kazancı'dır (Yardımcı 2015: 98). Şiirlerinde sade bir Türkçe kullanmış, zaman zaman mahalli söyleyişlere de yer vermiştir. Toplumsal olayların önemli yer tuttuğu şiirlerinde, yerleşim yerlerinin tasviri, yaşlılık, vatan meseleleri ve kıtlık gibi konuları işlemiştir. Kızlar Destanı, Yol Destanı, Cüzüngüt Destanı ve Geleni Destanı’yla zihinlerde yer edinen âşığın özellikle “Kıtlık Destanı”, 1939 yılındaki büyük kıtlığı anlattığı için aynı zamanda tarihi bir belge niteliğindedir (Yardımcı 2017: 3).

Kaynakça

Kazancı, Osman, Mehmet Yardımcı (1993). Hekimhan Folkloru ve Hekimhanlı Halk Şairleri. Malatya: Açıksöz Yay.

Yardımcı, Mehmet (2015). “Malatya’da Âşıklık Geleneği ve Malatyalı Âşıklar”. Kültür Evreni. 23: 77-100.

Yardımcı, Mehmet (2017). “Hekimhan’da Âşıklık Gelenekleri ve Esirî Baba’nın Şiir Dünyası”. Hekimhan Konferansı (21 Nisan 2017)1-21.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ FADİME TİKBAŞ APAK
Yayın Tarihi: 26.03.2019
Güncelleme Tarihi: 11.12.2020

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1ABDî, Abdullah Ertemd. 1916 - ö. 22.05.2001Doğum YeriGörüntüle
2MAHİRİ, Mehmet Özkoluaçıkd. 1888 - ö. 10.02.1952Doğum YeriGörüntüle
3MÜCRİMÎ, Mehmet Özbozokd. 1882 - ö. 28.03.1970Doğum YeriGörüntüle
4VEHHAÇ, Alpsarılı-zâde, Hocazâde Osmand. 1855-1856? - ö. 1911Doğum YılıGörüntüle
5MAHMÛD ES'AD, Konya Seydişehirlid. 1855 - ö. 1918Doğum YılıGörüntüle
6HÜDAÎ, Hüseyind. 1855-1860? - ö. 1914-1917?Doğum YılıGörüntüle
7Ahmet İhsan Tokgözd. 1868 - ö. 27 Aralık 1942Ölüm YılıGörüntüle
8KOCA, Koca Kurban Oğlu Kuliyevd. 1896/1900 - ö. 1942/1957Ölüm YılıGörüntüle
9Rüştü Onurd. 3 Ağustos 1920 - ö. 2 Aralık 1942Ölüm YılıGörüntüle
10RAHİM SAĞLAM/RAHİMÎ, Abdurrahim Sağlamd. 01.01.1961 - ö. ?MeslekGörüntüle
11ZAHMÎ, Çankırılı Ahmedd. ? - ö. 1866-1867MeslekGörüntüle
12SEFİL ÂŞIK, Mustafa Kazancıd. 1912 - ö. ?MeslekGörüntüle
13HÜSEYİN, Hüseyin Çıkmazd. 10.05.1959 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14ÜSTÜNDAĞ, Orhan Üstündağlıd. 1970 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15GÜLÇINAR, Ayten Çınard. 1960 - ö. 05.03.2018Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16ŞAHBUDAK, Kenan Budakd. 1963 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17ASLANÎ, Aykut Asland. 15.12.1968 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18AGÂHÎd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle