ŞEMSÎ ÇELEBİ

(d. ?/? - ö. ?/?)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

16. yüzyılın ortalarında yazılmış olan ve tezkire niteliği taşıyan bir şiir mecmuasında “Âl-i Fenârîden Sultân Selîm Hân Hazretlerine hürmet ü ‘izzet birle defterdâr olan Burusalı Şemsî Çelebi fermâyed” (Mecmû’a-i Eş’âr vr. 46a) ibaresiyle kayıtlı Şemsî’ye ait bir gazel bulunmaktadır. Bu gazel, aynı yüzyılda yazılmış olan Edirneli Nazmî tarafından yazılan Mecma’u’n-Nezâ’ir’de de yer alır. Yine şair hakkında çok az da olsa Âşık Çelebi ve Kınalı-zâde Hasan Çelebi  tezkirelerinde bilgi verilmiştir. Âşık Çelebi, Şevkî hakkında bilgi verirken Şevkî’nin, Yavuz Sultan Selim Trabzon’da valiyken onun lalalık ve defterdarlığını, padişahlığında da hazine defterdarlığını yapan Fenârî soyundan merhum Şemsî Bey’in hizmetinde bulunduğunu söyler (Kılıç 2010: 1450). Hasan Çelebi de Şevkî hakkında bilgi verirken onun, Sultan Selim’in lalası Fenârî soyundan Şemsî Bey’in hizmetinde bulunduğunu ifade eder (Eyduran 2009: 442). Hem mecmuadaki hem de tezkirelerdeki bu bilgiler ışığında Şemsî’nin Bursalı olduğu, Fenârî soyundan geldiği ve Yavuz Sultan Selim’e lalalık ve defterdarlık yaptığı anlaşılmaktadır. Âşık Çelebi’nin Şemsî hakkında merhum ifadesini kullanması şairin, Meşâ’irü’ş-Şu’arâ’nın yazılış tarihi olan 1568 yılından önce öldüğünü göstermektedir.

Kaynakça

Eyduran, Aysun S. (hzl.) (2009). Kınalı-zâde Hasan Çelebi, Tezkîretü’ş-Şu’arâ, Tenkitli Metin A. Ankara: KTB. Yay. E-kitap: http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/belge/1-83504/kinalizade-hasan-celebi---tezkiretus-suara.html [Erişim Tarihi: 01.12.2013].

Kılıç, Filiz (hzl.) (2010). Âşık Çelebi, Meşâ’irü’ş-Şu’arâ-İnceleme-Metin. C. 3. İstanbul: İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Yay.

Köksal, M. Fatih (hzl.) (2012). Edirneli Nazmî-Mecma'u'n-Nezâ’ir, (İnceleme-Tenkitli Metin). Ankara: KTB. Yay. E-kitap: http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/belge/1-100879/edirneli-nazmi-mecmaun-nezair.html, [Erişim Tarihi: 01.12.2013].

Mecmû’a-i Eş’âr. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atatürk Kitaplığı, Muallim Cevdet Koleksiyonu 479, vr. 46a.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. YUNUS KAPLAN
Yayın Tarihi: 07.12.2013
Güncelleme Tarihi: 03.12.2020

Eserlerinden Örnekler

GAZEL

Olur sûz-ı derûnumdan dehânumda zebân âteş

Söz açarsam şerârından idiser çok ziyân âteş

Derûn-ı dilde ‘ışk odı toludur olur âh itsem

Serâdan tâ Süreyyâya ser-â-ser bu cihân âteş

Göñülde ‘ışk odı cânâ nihân olmaz ne mümkindür

Bu bir fikr-i muhâl ancak kaçan olur nihân âteş

Miyân-ı hırmen-i câna bir âteş urdı ‘ışkuñ kim

Vücûdum şehrini bir gün tutısar nâ-gehân âteş

Zebânumdan ki âteşler olur her dem şirâr-efşân

Görinür dîde-i hûn-bâruma kevn ü mekân âteş

Beni bir resme hiddetle yakar kim âteş-i ‘ışkuñ

Yanup hâk oldugum yirde yanardı bir zamân âteş

Bir âteşdür derûnı ‘ışk ile ‘âşıklaruñ Şemsî

Cinâna varsa ‘âşıklar tolar elbet cinân âteş

(Köksal, M. Fatih (hzl.) (2012). Edirneli Nazmî-Mecma'u'n-Nezâ’ir, (İnceleme-Tenkitli Metin). Ankara: KTB. Yay. E-kitap: http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/belge/1-100879/edirneli-nazmi-mecmaun-nezair.html, [Erişim Tarihi: 01.12.2013]. 1185; Mecmû’a-i Eş’âr. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atatürk Kitaplığı, Muallim Cevdet Koleksiyonu 479, vr. 46a.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1SENÎH, Süleyman Senîhd. 1822 - ö. 1900Doğum YeriGörüntüle
2HAYRETÎ, Mehmed Efendid. ? - ö. 1614Doğum YeriGörüntüle
3EŞREF, Kassâb-zâde Eşref Mehmed Beyd. 1831 - ö. 1889Doğum YeriGörüntüle
4SENÎH, Süleyman Senîhd. 1822 - ö. 1900Doğum YılıGörüntüle
5HAYRETÎ, Mehmed Efendid. ? - ö. 1614Doğum YılıGörüntüle
6EŞREF, Kassâb-zâde Eşref Mehmed Beyd. 1831 - ö. 1889Doğum YılıGörüntüle
7SENÎH, Süleyman Senîhd. 1822 - ö. 1900Ölüm YılıGörüntüle
8HAYRETÎ, Mehmed Efendid. ? - ö. 1614Ölüm YılıGörüntüle
9EŞREF, Kassâb-zâde Eşref Mehmed Beyd. 1831 - ö. 1889Ölüm YılıGörüntüle
10SENÎH, Süleyman Senîhd. 1822 - ö. 1900MeslekGörüntüle
11HAYRETÎ, Mehmed Efendid. ? - ö. 1614MeslekGörüntüle
12EŞREF, Kassâb-zâde Eşref Mehmed Beyd. 1831 - ö. 1889MeslekGörüntüle
13SENÎH, Süleyman Senîhd. 1822 - ö. 1900Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14HAYRETÎ, Mehmed Efendid. ? - ö. 1614Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15EŞREF, Kassâb-zâde Eşref Mehmed Beyd. 1831 - ö. 1889Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16SENÎH, Süleyman Senîhd. 1822 - ö. 1900Madde AdıGörüntüle
17HAYRETÎ, Mehmed Efendid. ? - ö. 1614Madde AdıGörüntüle
18EŞREF, Kassâb-zâde Eşref Mehmed Beyd. 1831 - ö. 1889Madde AdıGörüntüle