Madde Detay

Ağameli Vermezyar, H. 1326/ M. 1947 yılında Hemedan vilayetinin Hemedan ilçesine bağlı Mehbar köyünde doğmuştur. Annesinin adı Hacı Hanım, babası ise bölgedeki âşıklık silsilesinde özel bir yeri bulunan Kurban Bey’dir. On sekiz yaşında evlilik yapan Âşık Ağameli’nin sekiz evladı vardır. Yaklaşık üç yıl süren kısa bir eğitim süreci sonunda okuryazar hâle gelmiş, zaman içerisinde saat tamirciliğiyle de meşgul olmuştur. Bununla birlikte hayatının asıl eksenini âşıklık sanatı oluşturmuş, bu alanda kendisini yetiştirerek usta düzeyine ulaşmıştır.

Âşıklığa yönelişi çocukluk döneminde başlamış, özellikle halk hikâyeleriyle kurduğu özdeşim bu eğilimi kuvvetlendirmiştir. Memmed Beycan Sövdeger Hikâyesi’nin kahramanı Memmed’i kendisine yakın bulması hem çöğür çalmaya hevesini hem de âşıklık mesleğine bağlılığını artırmıştır. Sanata yönelmesinde bir başka etken de geçim sıkıntısı olmuştur. Âşıklıkla birlikte çöğür icrasına 1346/1967 yılında başlamıştır.

Âşık Ağameli, geleneğin aile içinde güçlü biçimde yaşatıldığı bir ortamda büyümüştür. Babası Kurban Bey’i kendi ustası kabul eden sanatçı, âşıklık mirasının büyükbabası Âşık Allamurad’dan başlayarak kendi kuşağına kadar kesintisiz biçimde sürdüğünü ifade etmektedir. Bu soy zinciri ona geniş bir hikâye ve şiir birikimi kazandırmıştır. Aileden devraldığı bu kültürel sermayeye, bireysel gayretiyle okuduğu halk hikâyesi kitaplarını da eklemiş, böylece yalnızca sözlü gelenekten değil, yazılı kaynaklardan da beslenen zengin bir repertuvar oluşturmuştur.

Ailedeki müzik eğilimi yalnızca kendisiyle sınırlı kalmamış, çocuklarına da sirayet etmiştir. Oğullarından Cemşid Vermezyar çöğür, Celal Vermezyar ise dümbek icrasında profesyonel düzeyde ustalık kazanmıştır. Âşık Ağameli, aile fertlerinin yanında bölgedeki pek çok gence de usta olarak rehberlik etmiştir. Âşık Ağameli Hemedanî mahlasını kullanan sanatçı, yetiştirdiği Hacı Cafer, Hacı Memmed, Mehdi Bey ve Muhammed Bey gibi çıraklara hem çöğür icrasını hem de halk anlatılarını öğretmiştir.

Sanatını farklı sosyal ve kültürel ortamlar içinde icra eden Âşık Ağameli; dost meclisleri, sünnet törenleri, resmî ve dinî merasimler ile toylarda aktif rol almıştır. Meşhed, Kerec, Tahran, Zencan, Kum, Arak, Save ve Hemedan gibi birçok şehirde sahneye çıkarak değişik sosyoekonomik çevrelerde dinleyiciyle buluşmuştur. Toylarda aldığı ücret, toy sahibinden ortalama üç yüz bin tümen, dinleyicilerin verdiği bahşişlerle birlikte ise altı yüz bin tümene kadar ulaşmaktadır. Dost meclislerinden elde ettiği gelir ise yaklaşık iki yüz bin tümen civarındadır. Ayrıca radyo ve televizyon (seda sima) kurumlarınca hazırlanan bir programda Hz. Ali hakkında okuduğu şiir, yerel belediye başkanının beğenisini kazanmış ve sanatçı bu vesileyle beş yüz bin tümenle ödüllendirilmiştir.

Âşık Ağameli’nin Hemedan ve Tahran’daki çeşitli müzikevlerinde, halk hikâyeleri ve türkülere ait çok sayıda kaset kaydı bulunmaktadır. Hikâye repertuvarı hem aileden duyduğu sözlü mirastan hem de okumaları yoluyla tanıdığı yazılı kaynaklardan oluşmaktadır. Babası Kurban Bey’den Garip ile Şahsenem, Kerem ile Aslı ve Şah İsmail hikâyelerini öğrenmiş; kendi okuma pratiğiyle ise Şirin ile Birçek, Mesım ile Efruz Peri, Seyidi ile Peri, Memmed Beycan Sövdeger, Tufarganlı Abbas ile Gülgez, Heste Kasım, Tahir ile Zöhre ve Tilim Han gibi hikâyeleri belleğine katmıştır. Âşığın icralarında başvurduğu makamlar da oldukça dikkat çekicidir. Repertuvarında öne çıkan makamlar arasında Çerrah, Dübeytî, Geraylı, Gezme, Hemedanî, Heşterî, Kerem, Koba, Köroğlu, Maran, Mihreban, Şikeste, Tahir Mirza ve Yorgun Kerem bulunmaktadır.