TUFAN GÜVEL

(d. 1923 / ö. 1946)
âşık, tüccar
(Âşık / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Âşık Tufan Güvel, 1923 yılında Adana'nın Kadirli ilçesinin Araplı -şimdi Osmaniye'nin Sunbas ilçesi- köyünde doğmuştur. Araplı'da üç yıl ilkokul eğitimi almıştır. Âşık Tufan Güvel, ilkokuldan mezun olduktan hemen sonra babasının yanında ticaret hayatına başlamıştır. Âşık, tüccarlık yaptığı dönem içerisinde -askerlik vazifesi nedeniyle Araplı köyünden ayrılana kadar- Çukurova'nın pek çok yerini mal alıp satma amacıyla dolaşmış ve bu süre zarfında şiir yazmaya devam etmiştir (Arı 2009: 280).

Tufan Güvel, 1943 yılında nişanlanmış, kısa bir süre sonra da askerlik görevini ifa etmek amacıyla Mardin'in Gercuş ilçesine gitmiştir. Tufan Güvel, 1946 yılında vatani görevini yerine getirirken -yakalandığı zehirli sıtma hastalığı nedeniyle- vefat etmiştir (Arı 2009: 280).

Âşık Tufan Güvel, çok küçük yaşlarda -ilkokul eğitimi aldığı yıllarda- şiir söylemeye başlamıştır. Güvel, usta-çırak ilişkisi içerisinde yetişmemiş; sazlı-sözlü ortamlarda da bulunmamıştır. Âşığın saz çalma niteliği de yoktur. Rüyasında bade de içmemiştir; yani badeli bir âşık da değildir. O, şiirlerinde mahlas olarak adını tapşırmıştır (Arı 2009: 280).

Tufan Güvel, şiirlerini genellikle 11'li (6+5, 4+4+3) hece ölçüsüyle söylemiştir. Şiirlerinin çoğunluğunun abab, cccb, dddb ... koşma kafiye örgüsü ile yazılmış olduğu görülür: "Tazesin sevdiğim gonca gül gibi / Güzellikte hiç akranın bulunmaz / Ağzın şeker şerbet dilin bal gibi / Leblerinden bir busecik alınmaz; Ruhum aldın beni sana bağladın / Fazla bakma ciğerimi dağladın / Biliyorum efkar geldi ağladın / Yar yoluna ağlayana gülünmez" (Arı 2009: 282).

Bir çok âşıkta olduğu gibi, Âşık Tufan Güvel de şiirlerinde daha çok yarım kafiye kullanmıştır. Tufan Güvel'in yarım kafiyeyi kullandığı söz konusu şiirlerde r,l,z,s gibi sesleri daha sık tercih ettiği görülür: "Uygundur gözlüğü çıkarma gözden / Anlarım sevdiğim ben de o nazdan / Sarpa varma işi gel beri düzden / Gör yiğidi nidem şimdi bilinmez" (Arı 2009: 280).

Güvel'in şiirlerinde genellikle hikaye etme, soru-cevap, nasihat ve hitap, delil ve ispat anlatım tekniklerini kullandığı söylenebilir. Tufan Güvel, şiirlerinde anlatım kalıplarından tekrirlere- ikilemelere (bazı bazı, fır fır, baş başına...), deyimlere ( göz dikmek, defterini dürmek, işi sarpa vurmak, ateşe yanmak...), halk söyleyişlerine ( dubaracı, öpem, gelişin, Garun, devşirmek, ne gadara...) sıkça yer vermiştir. Muhtemelen bu anlatım kalıplarını daha iyi anlaşılmak ve şiirde akıcılığı sağlamak amacı ile kullanmıştır.

Güvel'in tespit edilebilen 8 şiiri incelendiğinde, bu şiirlerin koşma ve destan (güzelleme, nasihat) şeklinde olduğu görülür. Âşık, koşma tarzında yazdığı/söylediği bu şiirlerde aşk, din, askerlik, sıla özlemi gibi temalara -diğer temalara göre- daha fazla yer vermiştir (Arı 2009: 283).

Kaynakça

Arı, Bülent (2009). Adana'da Geçmişten Bugüne Âşıklık Geleneği. Adana: Altınkoza Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. BÜLENT ARI
Yayın Tarihi: 06.06.2018
Güncelleme Tarihi: 12.12.2020

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1ELVANÇEŞİT, Elvan Çeşitd. 1915 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2ARZU BACI/BACI, Arzu Yiğitd. 1964 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3FATMA/FATMA MAHREMİ/SEÇİMAY, Fatma Taşkayad. 1957 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4YANYATAN, Ali Bellid. 1923 - ö. 1990Doğum YılıGörüntüle
5MAHFUZİ/YOKSUL, Durdu Mehmet Yoksuld. 1923 - ö. 23.11.2012Doğum YılıGörüntüle
6Selahattin Ertürkd. 1923 - ö. 8 Şubat 1988Doğum YılıGörüntüle
7Muzaffer Tayyip Uslud. 1922 - ö. 3 Temmuz 1946Ölüm YılıGörüntüle
8Güzide Sabri Aygünd. 1886 - ö. 1946Ölüm YılıGörüntüle
9SELÂMÎ, İbrahimd. 1859-1860 - ö. 1946Ölüm YılıGörüntüle
10YAVUZ, Ramazan Yavuzarsland. 01.01.1955 - ö. ?MeslekGörüntüle
11AKSAKAL NURİ, Nuri Aksakald. 1945 - ö. ?MeslekGörüntüle
12CELİLd. 1868 - ö. ?MeslekGörüntüle
13ABDULLAH/DELİ KOÇ, Abdullah Koçd. 1964 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14FAKİR ETHEM/ETEM, Ethem Bakırd. 1916-1917 - ö. 1983Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15AHMET, Ahmet Şanlıd. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16FÂHİRÎd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17İLYASÎ, İlyas Sarıateşd. 25.02.1963 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18MUHAMMED KURBANOĞLUd. 1825 - ö. 1888Madde AdıGörüntüle