Madde Detay

Asıl adı Gazi Sarısakaldır. Urfani, 1939 yılında Çorum’un Sungurlu ilçesi Kemallı köyünde doğmuştur. İlkokulu köyünde okumasına rağmen okuma ve yazmayı da fazla bilmemektedir. Bir Sünnî aileye mensup olmasına rağmen gençliğinde Alevi-Bektaşi inancını benimseyerek Hacı Bektaş Dergâhını ziyarete gitmiş, daha sonra da Çelebileri kendine mürşit kabul etmiştir. İlk dönemlerde Âşık Yarebülbül’ün bağlaması eşliğinde cemlerde deyişler okumuştur. Melamilikle karışan vahdet-i vücutçu bir halk tasavvufu inancını taşıyan âşığın yaşantısı derbederdir. Bunu melametin gereği saymış, yaşantısı ve düşünceleri çevresinde hoşgörüyle karşılanmadığı için köyünden ayrılmak zorunda kalmıştır. Çorum, Tokat, Merzifon, Amasya ve Samsun yörelerini dolaşarak âşık meclislerinde bulunmuştur. 1970 yılında Samsun’da vefat etmiştir. Kabri Samsun Garipler Mezarlığı’ndadır (İvgin 2015: 83; Ercan 1998: 592; www.ozanlar.biz). 

Saz çalmayı yeteri kadar bilmeyen Urfani, çok güzel şiirler yazmış, deyişler söylemiştir. Söylediği şiirler bazı âşıklar tarafından çalınıp okunmaktadır. Urfani'nin güzel eserlerini Âşık Haydar Öztürk sazı ile çalıp söylemiştir (İvgin 2015: 83; Çırakman 1992: 231).

Âşıklık geleneğine ve deyişe olan ilgisi küçük yaşlarda başlamıştır. Şiirlerinde Urfani mahlasını kullanmaktadır. Bağlamasını, aileleri birbirleriyle geçinememesine karşın bu husumete tepki olarak iyi arkadaş olduğu Âşık Yarebülbül’e hediye etmiştir. Dönem dönem Merzifon ve çevresindeki dostlarına giden Urfani, orada meclislere katılmıştır. Halil Öztoprak’tan (1892-1967), Davut Sulari’ye (1925-1985) birçok âşıkla görüşmüş ve deyişmelerde bulunmuştur (www.ozanlar.biz). Urfani genellikle tasavvufa yönelmiş ve hakkın insanda olduğunu söylemiştir (Çırakman 1992: 231).

Sungurlulu İrfani’ye ilişkin Ali Nail Ulusoy tarafından hazırlanan "Ali Raif Ulusoy İle Aşık İrfani (2013)" adlı bir kitap bulunmaktadır. TRT Repertuvarı Uzun Havalarda 951 numara ile Kırıkkale yöresine kayıtlı "Derdimin Ortağı Sinem Bülbülü" adlı türkünün kaynak kişisi olarak Ekrem Çelebi, derleyen kişi olarak Gülşen Kutlu verilmiştir. Aslında bu türkü "Dağlar" ismiyle Urfani'ye aittir. Bestesi mahalli âşıklardan Âşık Haydar tarafından seslendirilmektedir (Çırakman 1992: 237; Ercan 1998:594-595; Duman 2016: 179-180).