ALİHAN NİNE, Ayşe

(d. 1865 / ö. 1950)
halk şairi
(Âşık ve Tekke / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Asıl adı Ayşe olan âşık, 1865 yılında Ankara Ayaş’ın Göklere köyünde doğmuştur. Eşi kolçubaşı Alihan’dan dolayı daha çok onun adı ile Alihan Nine olarak anılan âşık, halk arasında Göklerli Nine ya da çok iyi turşu yaptığı için Turşucu Ayşa adları ile de anılır (Ertan 1971:10). Eşi Alihan’ın otuz yaşında iken vurularak ölmesi üzerine iki çocuğu ile dul kalır. Alihan Nine ebelik yaparak ve bağ bahçe işleri ile uğraşarak çocuklarının geçimini temin eder. Nakşibendi tarikatına mensuptur. Âşık 1950 yılında seksen beş yaşında vefat etmiştir (Turan 1995: 181).

Bir kültür neferi olan Alihan Nine, Ayaş’ın manilerini, türkülerini, ninnilerini de iyi bilen ve aktaran bir şairdir (Ertan 1971: 10). Âşık daha çok yaktığı ağıtlarla tanınır. Şiirlerinde mahlas kullanmamıştır. İrticalen şiir söylediği bilinmesine rağmen elde iki ağıtından başka şiiri bulunmaz. Bu ağıtlarından biri vurulan eşi Alihan’adır. Diğeri ise “Yavrumu bindirdiler ağaçtan ata/ Söylediğim söz de var mı bir hata/ Ölünü attılar Ayaş’tan öte/ Kahbe felek ben de sana darıldım/ Yavrum benden ben yavrumdan ayrıldım” dizelerinde anlattığı, genç yaşta hastalanarak ölen yeğeni ve gelini Nazik Koçak içindir.

Alihan Nine’nin ölümünden sonra hemşehrisi şair Cemal Erkmen de onun şairliğinden, söz söyleme kudretinden ve dürüstlüğünden bir dörtlüğünde şöyle bahseder: “Şiir söylerdi hep dane dane/ Salına salına yürür meydane/ Yalanı hiç bilmez söyler merdane/ Şair-i azamdı Alihan nine” (Erkmen 1972: 17). Âşığı ilk olarak Ayaşlı araştırmacı ve yazar Hüseyin Vahdi Ertan tanıtır. Fatma Ahsen Turan tarafından hazırlanan XIX. Yüzyılda Ankaralı Âşıklar ve Ayaşlı Ahmet Fahri adlı doktora tezi de âşık hakkında bazı bilgiler içerir.

Kaynakça

Erkmen, Cemal (1972). “Alihan Nine”. Göklerin Sesi (5), 3.

Ertan, Hüseyin Vahdi (1971). “Tanıdığım Göklerliler Alihan Nine”. Göklerin Sesi (3), 2.

Turan, Fatma Ahsen (1995). XIX. Yüzyılda Ankaralı Âşıklar ve Ayaşlı Ahmet Fahri. Basılmamış Doktora Tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. FATMA AHSEN TURAN
Yayın Tarihi: 07.01.2019

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Nazlı Karabıyıkoğlud. 1985 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2Levent Yılmazd. 1969 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3ÖZGÜR/TÜRKÜYÜREKLİ, Özgür Akbabad. 1982 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4Şakir Muhammediyevd. 20 Mayıs 1865 - ö. 10 Kasım 1923Doğum YılıGörüntüle
5TEVFÎK NEVZÂD, İzmirlid. 1865 - ö. 1905Doğum YılıGörüntüle
6MEHMED TEVFÎK, Diyarbakırlıd. 1865 - ö. 1905Doğum YılıGörüntüle
7Ozansoy, Faik Alid. 1876 - ö. 1 Ekim 1950Ölüm YılıGörüntüle
8NABURLU BADAMd. 19. yüzyılın sonu - ö. 1950Ölüm YılıGörüntüle
9HÜSEYİNd. 1884 - ö. 1950Ölüm YılıGörüntüle
10ŞAŞKUNÎ, Arif Nevzat Karaoğlud. 1933 - ö. 15.10.1999MeslekGörüntüle
11HİKMET YAVUZd. 14.01.1960 - ö. ?MeslekGörüntüle
12EŞREF, Eşref Tonbuloğlud. 02.01.1945 - ö. ?MeslekGörüntüle
13CEFAKÂR, Recep Ateşd. 03.05.1965 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14FEZO, Sabri Şimşekoğlud. 25.03.1948 - ö. 28.06.1990Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15İMAMOĞLU, Hikmet Okuyard. 1946 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16AYŞEd. 1868/1869 - ö. 30.06.1932Madde AdıGörüntüle
17Turla, Ayşed. 07 Kasım 1963 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18AYŞE İSMET TEYMÛRÎd. 1840 - ö. 1902Madde AdıGörüntüle