Hakkı Kamil Beşe

(d. 1899 / ö. 15 Ocak 1982)
Yazar, Hikâyeci, Tiyatro Yazarı, Müfettiş
(Yeni Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Kastamonu’nun Araç ilçesinin Moğsu [Gökçesu] köyünde doğdu. Çiftçi Kalaycıoğlu Kâmil Ağa'nın oğludur. Konya Sultanisinde öğrenim gördükten sonra Mülkiye Mektebi'nden mezun oldu (1923). Mezuniyetin ardından Fransa’ya staj yapmaya gitti, yurda döndükten sonra Anadolu’nun çeşitli kentlerinde maliye müfettişi olarak görev yaptı. Maliye Bakanlığı Teknik Heyet üyesi, Başbakanlık müsteşar muavini olarak çalıştı. Köy Kalkındırma İşleri Vakıflar Umum Müdürlüğü’nden 1950 yılında kendi isteğiyle emekli oldu. 1950-1960 yılları arasında ticaretle uğraşmış ancak bu işte başarılı olamadı. Vakıflar Bankası’nın kuruluş kanun taslağını hazırladı ve bu bankada 1954 yılında ‘denetçi’ olarak çalıştı. 1957 yılında Güneş Sigorta'nın kurulmasında da görev aldı. Beşe, siyasetle de ilgilendi, Osman Bölükbaşı’nın Cumhuriyetçi Millet Partisi içerisinde yer aldı (Işık, 2006: 672). 1960 askerî darbesinden sonra Kurucu Meclis üyeliğine seçildi. Evli ve iki çocuk babasıydı. 15 Ocak 1982 tarihinde öldü. (Yalçın, 2010: 218).

Hakkı Kâmil Beşe, Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatında hikâyeci kimliği ile ön plana çıkan yazarlardan biridir. Yazar ilk hikâye kitabı Tekçarık Yüzbaşı'yı 1946 yılında neşretti. Bu eserin yayımlanmasının ardından uzun süre edebiyat hayatından uzak kalan Beşe, ikinci hikâye kitabı Kırkkanat'ı 1976 yılında yayımladı. Hikâyelerinde Anadolucu bir söylem geliştirmeye çalıştı. 1935-1945 yılları arasında sınırlı bir çevrede gelişen Anadoluculuk akımına mensup yazarlardandır. "Remzi Oğuz Arık, Şevket Raşit Hatiboğlu, Nurettin Topçu, Mümtaz Turhan gibi ilim ve politika sahasında tanınmış şahsiyetler yetiştiren bu akıma mensup olanlar Anadolu'yu edebi olmaktan ziyade siyasi, ilmi ve felsefi bir gözle incelemişlerdir. Sosyal konulan Marksist bir görüşle ele alan ve edebiyatı bu ideolojiyi yaymak için bir vasıta olarak kullanan yazarlar da köy hikâye ve romanları yazmışlardır. Bunlar arasında başarılı olanlar da köyden çıkmış, Köy Enstitülerinde okumuş yazarlardır. Fakat onların eserlerinde köy, genellikle Marksist şemaya uydurulur. Hakkı Kâmil Beşe, içinden çıktığı köy ve köylüye, gerçekleri ihtimal etmeden, sevgi yolu ile yanaşır." (Kaplan, 2005: 174). Hakkı Kâmil'in hikâyelerinin en belirgin özelliği, folklorik kaynaklardan beslenmesi ve halkbilimi unsurlarına eserlerinde sıkça yer vermesidir. Yazar, memleketi Kastamonu'nun folklorik hususiyetlerini hikâyelerinde yoğun bir şekilde işlemiştir. "... eserlerinde yörenin ağız özelliklerinin yer alması ve söylenen bir türkü veya mâninin hemen not edilmeye çalışılması bizde eserin derleme olduğu havasını uyandırsa da bu, yazarın gördüklerini ve duyduklarını birebir aktarma endişesinden başka bir şey değildir. Yani Beşe’nin eserlerini yazma gayesi halkın hayatını tam ve doğru yansıtabilmektir." (Aydoğdu, 2008: 287). Yazar, iki hikâye kitabının yanı sıra Fırıldak (1969) adlı tarihî bir piyes yayımlamıştır. Fırıldak'ta olaylar Sakarya Savaşı'nın yapıldığı dönemde geçmektedir ve eser Millî Mücadele ruhunun bir köydeki yansımalarını göstermesi açısından dikkat çekicidir. Beşe, edebî eserlerinin yanı sıra çeşitli mesleki kitaplara da imza atmıştır.

Kaynakça

Aydoğdu, Betül (2008). "Hakkı Kâmil Beşe'nin Eserlerine Folklorik Unsurlar", 38. ICANAS Uluslararası Asya ve Afrika Çalışmaları Kongresi Bildirileri Kitabı, C.1, ss. 267-288, Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Yay.

Işık, İhsan (2006), “Hakkı Kâmil Beşe” maddesi, Resimli ve Metin Örnekli Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi, ss. 672-673, Ankara: Elvan Yay.

Kaplan, Mehmet (2005). Hikâye Tahlilleri, 11. Baskı, İstanbul: Dergâh Yay.

Yalçın, Murat (Ed., 2010). Tanzimat'tan Bugüne Edebiyatçılar Ansiklopedisi, 3. Baskı, C.1, s. 218, İstanbul: Yapı Kredi Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. NECATİ TONGA
Yayın Tarihi: 19.05.2018
Güncelleme Tarihi: 19.12.2020

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Memurlar Hakkında Muhakeme UsulleriYeni Cezaevi Matbaası / Ankara1943Diğer
Tekçarık Yüzbaşı? / Ankara1946Hikâye
Radyo'da Üç Konuşma? / ?1948Diğer
FırıldakMinnetoğlu Yay. / İstanbul1969Tiyatro
Milletlerarası İlim Yarışması ve HalkımızHüsnütabiat Matbaası / İstanbul1969Diğer
KırkkanatDergâh Yay. / İstanbul1976Hikâye

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1KEMÂLÎ, Mustafad. 1821 - ö. 1892Doğum YeriGörüntüle
2FUÂDÎ, Ömerd. 1559? - ö. 1636Doğum YeriGörüntüle
3ZİKRÎd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4Muazzez Tahsin Berkandd. 1899 - ö. 4 Ekim 1984Doğum YılıGörüntüle
5Remzi Oğuz Arıkd. 15 Temmuz 1899 - ö. 3 Nisan 1954Doğum YılıGörüntüle
6Peyami Safad. 2 Nisan 1899 - ö. 15 Haziran 1961Doğum YılıGörüntüle
7Faruk Gürtuncad. 1904 - ö. 6 Ağustos 1982Ölüm YılıGörüntüle
8AHMET AĞAd. ? - ö. 1982Ölüm YılıGörüntüle
9Halis Özgüd. 1909 - ö. 1982Ölüm YılıGörüntüle
10Dilek Emird. 1974 - ö. ?MeslekGörüntüle
11Ömer Faik Numanzaded. 1872 - ö. 1937MeslekGörüntüle
12Berat Alanyalıd. 31 Ocak 1961 - ö. ?MeslekGörüntüle
13Abdullah Zühtüd. 1869 - ö. 29 Mayıs 1925Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Hüseyin Rıfat (Işıl)d. 1878 - ö. 24 Şubat 1954Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Celal Nuri İlerid. 15 Ağustos 1882 - ö. 2 Kasım 1938Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16MİSLÎ, İsmail Hakkı Dede, İstanbullud. ? - ö. 1870Madde AdıGörüntüle
17HAKKI, İbrahim Hakkıd. 1876 - ö. 1906Madde AdıGörüntüle
18RİNDÎ/KÂMİLÎ/KAMİL, İsmail Kamild. ? - ö. 1882Madde AdıGörüntüle