ÇELEBİZÂDE, Halil

(d. 1864/1280 - ö. 1919/1335)
âşık
(Âşık / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Âşık Çelebizâde Halil Efendi, şiirlerinde Çelebizâde Halil Efendi mahlasını kullanmıştır. Babası köyde imamlık yaptığı için kendisi İmamoğlu adıyla da anılmaktadır. Çelebizâde Âşık Halil'in âşıkların bilinen ekonomik durumlarının aksine, oldukça varlıklı ve yardımsever biri olduğu rivayet edilmekte; hem varlıklı hem de eğitimli olduğu için kendisine "efendi" şeklinde hitap edildiği söylenmektedir. Kadirli’nin Araplı Köyü'nde 1864 yılında doğmuştur. Babası gibi medrese eğitimi görmüştür. Bilgisine güvenilen ve köyünde sevilen, sayılan biri olduğu için uzun süre muhtarlık yapmıştır. Çelebizâde Halil Efendi'nin saz çalma yeteneği olmadığı ve şiirlerini önce kaleme alıp daha sonra söylediği rivayet edilmektedir. Âşıklığa başlaması ile ilgili mevcut bir bilgi yoktur. Yine usta-çırak ilişkisi içerisinde yetiştiğine dair de kaynaklarda herhangi bir bilgiye rastlanmamıştır. Âşık, 1919 yılında henüz 55 yaşında iken köyünde hayata gözlerini yummuştur (Davutluoğlu 1984:10).

Çelebizâde Halil Efendi'nin Bülent Arı'nın özel arşivinde bulunan 5 şiirinden başka henüz tespit edilmiş bir eseri yoktur. Çelebizâde Halil Efendi mevcut şiirlerinin hepsinde 11’li hece ölçüsü kullanmıştır. Söz konusu bu şiirlerde daha çok yarım kafiye ve redif kullanımına yer vermiştir. Âşığın şiirlerinde çoğunlukla kullandığı kelimelere bakıldığında “ruz, şeb, Eyyub, bülbül, gül, gonca, medrese…” gibi kelimelerle sıklıkla karşılaşılır. Âşığın şiirlerindeki kelime kadrosu, aldığı medrese eğitimi ile ilgili ipuçları verir. Şiirleri genellikle güzelleme tarzında, koşma nazım şekliyle; koşma ve semai türündedir. Şiirlerine dikkatle bakıldığında aşk, ayrılık ve doğa temasının yoğunlukla işlendiği görülebilir (Arı 2009: 177-179).

Kaynakça

Arı, Bülent (2009). Adana'da Geçmişten Bugüne Âşıklık Geleneği. Adana: Altınkoza Yay.

Davutluoğlu, İbrahim (1984). "Kadirli'nin Araplı Köyünden Çelebizade Halil Efendi'nin Hayatı ve Şiirleri". Erciyes Dergisi 76:10-14.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ BÜLENT ARI
Yayın Tarihi: 23.06.2013

Eserlerinden Örnekler

Koşma

Ruz u şeb aşkınla pervane oldum

Söğünmez alevim, kora düşürdün

Eyyub'un derdini başıma verdin

Yusuf Kenan gibi dara düşürdün

Bülbül'ün figanı şol hasret güle

Hoş gonca reyhalı bir bergüzara

Gövel turnam kuzgun takmış çengele

Tavusun cığalın yere düşürdün

Ruz u şeb çekerim feryad-ı ahım

Olmasın berhüdar zülfü siyahım

İnci mercan, la'l ü gevher matahım

Kıymetin bilmeyen köre düşürdün

Bülbül âşık olmuş güle feryada

Yusuf'u kuyudan çıkaran Hüda

Cemaline âşık Çelebizâde

Biçare gönlümü dara düşürdün

Arı, Bülent (2009). Adana'da Geçmişten Bugüne Âşıklık Geleneği. Adana: Altınkoza Yay. 179-183.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1MEMMED SULTANOVd. 1897 - ö. 1971Doğum YeriGörüntüle
2BEYÂNÎ, Halil İbrahim Güleçd. 1938 - ö. 2005Doğum YeriGörüntüle
3FETULLA İBAD OĞLU ALLAHVERDİYEVd. 1910 - ö. 1943Doğum YeriGörüntüle
4FİKRİ/EDNA FİKRİ, Ahmetd. 1864 - ö. 1954Doğum YılıGörüntüle
5SEYFİ KILIÇd. 1864 - ö. 1954Doğum YılıGörüntüle
6BANU, Cevriye Banu Hanımd. 1864 - ö. 1916Doğum YılıGörüntüle
7Şahabettin Süleymand. 1885 - ö. 1919Ölüm YılıGörüntüle
8MECBÛR (VEFDÎ)d. 1857 - ö. 1919Ölüm YılıGörüntüle
9MEHMED NÛRÎ, İstanbullud. 1841 - ö. 1919Ölüm YılıGörüntüle
10NİHÂNÎ, İskenderd. 1967 - ö. 1919MeslekGörüntüle
11KENAN/KENANî, Kenan Alibekiroğlud. 01.04.1933 - ö. ?MeslekGörüntüle
12MUHİTTİN ASARKAYAd. 1923 - ö. 16.02.1976MeslekGörüntüle
13ALİd. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14SEFEROĞLU, Mustafad. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15GÜFERÎd. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16DERVİŞ BAKİd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17MAHBUBÎd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18Halil İbrahim Göktürkd. 1920 - ö. ?Madde AdıGörüntüle