Turhan Doyran

(d. 1926 / ö. 1 Mart 2004)
Şair, Oyun Yazarı, Eleştirmen
(Yeni Edebiyat / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Ankara’da dünyaya geldi. İlk ve ortaöğrenimini Ankara’da tamamlayan Turhan Doyran, Ankara Atatürk Lisesi’nden 1943'te mezun oldu. Liseden sonra eğitim hayatına Ankara’da devam ederek Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’ne kaydoldu. Fakat öğrenimini kısa bir süre sonra yarıda bırakıp Fransa’ya gitme kararı aldı. Fransa’da Grenoble Üniversitesi’nde sinema ve tiyatro üzerine tahsil gören Doyran, resim ve fotoğraf sanatıyla da yakından ilgilendi. Paris’te Paris-Graphies isimli bir sergi açtı, bu serginin temsilî bir örneğini önce Ankara'da daha sonra ise 22 Kasım-7 Aralık 1984 tarihleri arasında İstanbul’da sergiledi. Türkiye’de Kaynak, Yeditepe, Varlık ve Yenilik gibi muhtelif dergilerde hem şiir hem tiyatro hem de sinema üzerine yazılar yayımladı. 1 Mart 2004 tarihinde vefat etti.

Partir adlı Fransızca kitabı ile Roma'da Uluslararası Şiir Yarışması'nda armağan kazanmış, böylece Leonardo Da Vinci Akademisi'ne üye seçilen ilk Türk sanatçısı olmuştur (Necatigil 2016: 137). Yurt dışında şiir, sinema ve tiyatro gibi türlerde başarısını kanıtlayan Turhan Doyran, 1955'te Şiirler, 1959’da Şehir, 1962’de Geçilmez, 1967’de Ağaç, 1975’te Yol ve Ayna, 1986’da Buluttan Önce Yağmur adlı eserlerini yayımlar. Genellikle kısa şiirler yazmayı tercih eder ve şiirlerinde söz ve kelime tekrarlarını sıklıkla kullanır. Yaşamak, Derde Dair, Gözyaşları, Çok, Kader gibi şiirleri, söz sanatlarından tekririn en yoğun olduğu metinlere örnektir. Sözün etkisini güçlendirmek için şairin başvurduğu bu yöntem, hem anlamı pekiştirmek hem de sessel bütünlük sağlamak amacı taşır. Çoğu zaman şiirlerin başlıklarına metnin içerisinde de yer veren şair, şiirlerini kimi zaman serbest nazım tekniğiyle kimi zaman ise kafiye düzenine bağlı kalarak yazar. Günümüz Türkçesiyle yazdığı şiirlerinde sade, açık ve anlaşılır bir üslup kullanan Turhan Doyran, yalnızlık, hüzün, ayrılık, hasret, ölüm, sevgi ve aşk gibi konuları özellikle ele alıp tematik yönelimine bu doğrultuda yön verir.

Şiir hakkındaki düşüncelerini 1947 ve 1970 yılları arasında Kaynak, Varlık, ve Yeditepe isimli dergilerde kaleme alan Turhan Doyran, adı geçen dergilerde diğer anlatı türlerinin de sanat içindeki yeri ve önemi üzerine yazılar yayımlar. Tiyatro, sinema ve resim sanatıyla da yakından ilgilenen yazar, bu türler hakkındaki fikirlerine Yenilik isimli derginin haftalık çıkan sayılarında yer verir.

Kaynakça

Akengin, Yahya (2015). Yollar, Ülkeler, Şehirler. Bayburt Postası.

Doyran, Turhan (1962). "Televizyon, Sinema ve Tiyatro". Türk Dili Dil ve Edebiyat Dergisi. C. 11. S. 129. s. 734-735.

Doyran, Turhan (1963). "Modern Tiyatro Üzerine". Türk Dili Dil ve Edebiyat Dergisi. C. 12. S. 136. s. 189-192.

Doyran, Turhan (1963). "Yeni Yıl Fransız Tiyatrosu". Türk Dili Dil ve Edebiyat Dergisi. C. 12. S. 143. s. 764-767.

Doyran, Turhan (1964). "Doğu Paris Tiyatrosu". Türk Dili Dil ve Edebiyat Dergisi. C. 13. S. 148. s. 228-231.

Doyran, Turhan (1955). Şiirler. Ankara: Güven Matbası.

Doyran, Turhan (1953). "Sanatın Altısı, Yedisi". Kaynak Dergisi. C. 6. S. 78. s. 272.

Işık, İhsan (2007). "Turhan Doyran". Resimli ve Metin Örnekli Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi. Ankara: Elvan Yayınları. C. 3. s. 1093-1094.

Kahveci, Leyla (2013). Yenilik Dergisinde Edebi Faaliyet. Yüksek Lisans Tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi.

Necatigil, Behçet (2016). Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları. s. 137.

Türkiye Ünlüleri İnternet Ansiklopedisi. htttp//www.biyaografi.com. [Erişim Tarihi: 2016]

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ YELİZ AKAR
Yayın Tarihi: 14.03.2019
Güncelleme Tarihi: 19.12.2020

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Onur- / -1946Diğer
Söz- / -1946Diğer
ŞiirlerGüven Matbaası / Ankara1955Şiir
Şehir- / Ankara1957Şiir
La Prémeditation- / Paris1961Tiyatro
Marée Haute- / Liege1965Tiyatro
AğaçYeditepe Yayınları / İstanbul1967Şiir
Le Mobile- / Liege1967Tiyatro
AynaBaşkent Yayınevi / Ankara1975Şiir
YolYeditepe Yayınları / İstanbul1975Şiir
Buluttan Önce YağmurBaşkent Yayınevi / Ankara1986Şiir

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Pelin Güneşd. 19 Mart 1974 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2Sevgi Özeld. 9 Ocak 1948 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3Hamdi Olcayd. 1910 - ö. 2 Temmuz 1986Doğum YeriGörüntüle
4Fikret Otyamd. 19 Aralık 1926 - ö. 9 Ağustos 2015Doğum YılıGörüntüle
5Bekir Sıtkı Erdoğand. 8 Aralık 1926 - ö. 24 Ağustos 2014Doğum YılıGörüntüle
6Turhan Gürkand. 18 Mart 1926 - ö. 2001Doğum YılıGörüntüle
7ERTEKİN, Ali Ertekind. 1929 - ö. 2004Ölüm YılıGörüntüle
8Mehmet Emiroğlud. 1918 - ö. 7 Eylül 2004Ölüm YılıGörüntüle
9Alaettin Tahird. 1949 - ö. 2004Ölüm YılıGörüntüle
10Tamer Öncüld. 3 Ekim 1960 - ö. ?MeslekGörüntüle
11Hidayet Karakuşd. 1946 - ö. ?MeslekGörüntüle
12Ali Akınd. 12 Ağustos 1967 - ö. ?MeslekGörüntüle
13Sevgi Soysald. 30 Eylül 1936 - ö. 22 Kasım 1976Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Tunay Özerd. 1976 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Aydın Aydemird. 20 Mart 1932 - ö. 23 Mayıs 2008Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Seyfettin Turhand. 15 Mayıs 1923 - ö. 16 Aralık 2002Madde AdıGörüntüle
17KARASU, Yaşar Turhand. 01.01.1967 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18M. Turhan Tan (M. Samih Fethi)d. 1885 - ö. 25 Aralık 1939Madde AdıGörüntüle