HASAN/NEBİOĞLU/NEBİOĞLU HASAN, Hasan Ertuğrul

(d. 1902 / ö. 1988)
âşık, çiftçi
(Âşık ve Tekke / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Hasan Ertuğrul, 1902 yılında Kırşehir Mucur'a bağlı Geycek köyünde doğmuştur. Babası Yusuf onbaşı, annesi Meryem Hanım'dır. Ertuğrul babasını küçük yaşta kaybetmesi ve annesinin maddi sıkıntı içerisinde olması sebebiyle okula gidememiştir. Çiftçilikle geçimini sağlamıştır. Akrabası olan Zeliha Hanım'la 1931 yılında evlenen âşığın on üç çocuğu vardır (Sever 2007:13-14).

Okuma yazması yoktur (Sever 2007: 14) ancak bu durum kendisini geliştirmesine engel olmamıştır. Hoşsohbet ve sosyal ortamlarda bulunmaktan hoşlanan bir şairdir. Sık sık seyahat etmiştir. Söylediği şiirleri bastırarak köylerde, pazarlarda ve panayırlarda varaklar hâlinde satmıştır. Böylece geniş bir okuyucu ve dinleyici kitlesine ulaşmıştır.

Nakşibendîliğin Halidî koluna mensuptur. Ehl-i sünnet inanışına sahip bir mutasavvıftır. Hasan Eruğrul 1988 yılında vefat etmiştir (Sever 2007: 17).

Hasan Ertuğrul gençlik çağlarından itibaren şiirle ilgilenmeye başlamıştır. Önceleri beşeri güzelliği konu alan şiirler söylemiştir. Orta yaşlarına doğru mensubu olduğu tarikatın etkisiyle dinî konulara ağırlık vermiştir. Millî konulara da duyarsız kalmamıştır. Şiirleriyle insanları bilgilendirmeyi ve çevresini aydınlatmayı amaçlamıştır. Âşığın bir destan şairi olduğu söylenebilir. Güçlü bir hafızaya sahip olması sebebiyle öğrendiği bilgileri ve tanık olduğu olayları kendi üslubuyla şekillendirerek dile getirmiştir. Özellikle tarihî ve siyasi gelişmeleri dillendirdiği destanlarını haber verme amacıyla söylemiştir. Kimi şiirlerinde ise devrin iktidarına ya da toplumda gördüğü aksaklıklara karşı çıkmıştır. Ahlâkî yozlaşmayı ve manevi değerlerin kaybedilmesini eleştirmiştir. Şiirlerinde toplumu ilgilendiren hemen her konuyu işlemiştir. Sosyal ve kültürel hayat, din, din büyükleri, tarikatlar, siyasi olaylar, doğal çevre ve burada yaşayan canlılar, insanlar, yöreye ait mekânlar onun şiirlerine konu edilmiştir. Halkı etkileyen kimi olayları halk zihninde ve vicdanında yer ettiği şekliyle dillendirmiştir (Sever 2007: 14- 35). Âşığın ağıt türünde şiirleri de vardır. Özellikle Kırşehir'in o dönemde siyasi nedenlerden dolayı ilçe statüsüne geçirilerek Nevşehir'e bağlanması dolayısıyla söylediği ağıt yörede meşhurdur (Altınok 2003: 2).

Âşık saz çalmamıştır. İrticalen şiir söyleme yeteneğine sahiptir. Söylediği bir şiirden yola çıkılarak badeli âşık olduğu söylenebilir (Sever, 2007: 16). Şiirlerini genellikle düz koşma şeklinde söylemiştir. Mahlas olarak Âşık Hasan, Hasan, Nebioğlu ve Nebioğlu Âşık Hasan'ı kullanmıştır. Şiirlerinde genellikle akıcı ve anlaşılır bir dil kullanmıştır. Dinî ve tasavvufî terimlere yer vermiştir. Onun şiirlerinde yöreye özgü sözcüklere de rastlamak mümkündür. Söz sanatlarını ustaca kullanmıştır (Sever 2007: 16-21). Şiirlerinin bir kısmını Bugünkü Halk Şairlerinden Geycekli Âşık Hasan Nebioğlu (1977) adlı eserinde yayımlamıştır. Bu eserde âşığın çoğunlukla destan türünde söylediği altmış kadar şiiri yer almaktadır.

Kaynakça

Altınok, Baki Yaşa (2003). Öyküleriyle Kırşehir Türküleri, Destanları, Ağıtları. Ankara: Oba Yay.

Nebioğlu, Hasan (1977). Bugünkü Halk Şairlerinden Geycekli Âşık Hasan Nebioğlu. İstanbul: Sağlam Kitabevi.

Sever, Mustafa (2007). Bir Destan Şairi Geycekli Âşık Hasan. Kırşehir: Kırşehir Belediyesi Eğitim ve Kültür Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ÖZLEM DAĞDELEN
Yayın Tarihi: 06.06.2019

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Bugünkü Halk Şairlerinden Geycekli Âşık Hasan NebioğluSağlam Kitabevi / İstanbul1977Şiir

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1SÜNBÜLE KADIN, Rukiyed. 1863 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2KARAGÖZ, Abdullah Karagözd. 1943 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3TELLİ SUNA/NECEFÎ/BACI, Suna Gölpekd. 1956 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4ABDÜŞŞEKÜR DİNÇERd. 1901-1902 - ö. 12.10.1957Doğum YılıGörüntüle
5Orhan Şaik Gökyayd. 16 Temmuz 1902 - ö. 2 Aralık 1994Doğum YılıGörüntüle
6Necmettin Halil Onand. 1902 - ö. 17 Ağustos 1968Doğum YılıGörüntüle
7Şükrü Ramod. 1918 - ö. 1988Ölüm YılıGörüntüle
8Niyazi Berkesd. 21 Ekim 1908 - ö. 18 Aralık 1988Ölüm YılıGörüntüle
9Sıtkı Yırcalıd. 13 Eylül 1908 - ö. 29 Eylül 1988Ölüm YılıGörüntüle
10ESEMURATd. 1893 - ö. 1979MeslekGörüntüle
11ELİFAĞA ELİ OĞLU SAİLOVd. 1943 - ö. ?MeslekGörüntüle
12ABDİ İSAOĞLU ABDİYEVd. 1907 - ö. 1988MeslekGörüntüle
13ZÂKİRÎ BERNAd. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14MİSALÎ, Üzeyir Yükselced. 1931 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15YUNİS İBRAHİMOVd. 1895 - ö. 1974Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16DEVRANİ, Hasan Tutald. 1928 - ö. 20.02.1993Madde AdıGörüntüle
17HASAN BEY ZERDÂBÎd. 1837 - ö. 1907Madde AdıGörüntüle
18HÜSEYİN, Hasan Hüseyin Şahind. 1944 - ö. ?Madde AdıGörüntüle