Meçiyev, Kazım Gökkiyeviç

(d. 1859 / ö. 14 Mart 1945)
Şair, Yazar
(Yeni Edebiyat / 20. Yüzyıl / Türkiye Dışı)

Kafkasya’daki Balkar bölgesinde bulunan Holam-Bızıngı Vadisi’ndeki bir dağ köyü olan Şıkı’da dünyaya geldi. Babası Meçi (Möçü) soyundan gelir, ismi Bekki’dir. Annesi ise Appo soyundan Aytek kızı Sayleli’dir (Tavkul 2010: 65). Babası Bekki, demirci ustasıydı. Kazım’ın doğuştan sol ayağı topaldı. Babası ona yürümesini pek gerektirmeyecek bir meslek edindirme düşüncesiyle demirciliği öğretti (Balkan 1997: 14; Sarı ve Balkan 2009: 11). Babasının yanında demirciliği öğrenen Kazım, ömrü boyunca bu meslekle geçimini sağladı.

Babası, Kazım’daki okuma istidadını fark edince onu medreseye gönderdi. Medresede Kumuklu bir hocadan eğitim aldı. Bızıngı’da Bözülanı Çöpellev adında bilgili, dindar bir hocanın bilgi birikimi ile zengin kütüphanesinden istifade etti. 40 yaşında iken (1900-1901) hacca gitti. 50 yaşında iken ikinci kez hacca gitti. Bu defa bilgisini arttırmak maksadıyla yola çıkan Kazım, Şam, Bağdat, İstanbul ve Kahire’ye seyahatlerde bulundu. Buralardaki önemli medreselerde dersler aldı. 8 Mart 1944 tarihinde bütün Malkar halkı ile birlikte Kazakistan’a sürgüne gönderildi. 14 Mart 1945’te Kazakistan’ın Taldıkorgan şehrinde vefat etti (Balkan 1997: 14, 17-18).

Şiirlerini yazıya dökmek için kendi geliştirdiği Arap alfabesini kullandı (Miziev 2017: 6). Böylece Karaçay-Malkar Türkçesi ilk kez yazılı bir dili olarak kullanılmış oldu. Şiirleri de yazılı Karaçay-Malkar Türkçesinin ilk örnekleri arasında yer aldı.

Eserlerinde dinî konulara ağırlık verdi. Allah, Peygamber, vatan ve millet sevgisi en çok işlediği temalar arasında yer aldı. Hayatın içindeki pek çok duyguyu, ahlâkî öğretiyi şiirlerinde bulmak mümkündür.

Kazım Meçiyev, Kâzim Meçiev, Möçülanı Kâzım, Kâzim Meçi gibi farklı şekillerde anılan şair, Karaçay-Malkar yazılı edebiyatının kurucularından biri olarak kabul edilir. Karaçay-Malkar halkı için çok özel, çok kıymetli bir yere sahip olan Kazım Meçiyev’in şiir parçaları Karaçay-Malkar halkı arasında atasözü gibi benimsenmiştir.

Kaynakça

Balkan. Vedat (1997). Karaçay-Malkar Türk Edebiyatı’ndan Kâzim Meçi’nin Hayatı, Edebî Kişiliği ve Eserlerinden Örnekler. Yüksek Lisans Tezi, Afyon: Afyon Kocatepe Üniversitesi.

Miziev, Kanşaubiy (2017). Balkar Şiiri Antolojisi. Ankara: Bengü Yay.

Sarı, Mehmet-Vedat Balkan (2009). Kâzim Meçi’nin Karaçay Türkçesi Mevlidi. Afyon: Afyon Kocatepe Üniversitesi Yay.

Tavkul, Ufuk (2010). Kafkaslarda Sözlü Edebiyat Geleneği Karaçay-Malkar Halk Şairleri Antolojisi. Ankara: Bengü Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ARAŞ. GÖR. ZEYNEP ASLAN
Yayın Tarihi: 28.03.2019

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Kitabü Mürşidi'n-Nisa- / Temirhan Şura1906Diğer
Meni Sözüm- / -1940Şiir
Caşavubuznu Bayrağı- / Frunze1956Şiir
Nazmula bla PoemalaElbrus Kitab Basma / Nalçik1987Diğer
Kâzim- / Nalçik1989Diğer

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1AĞACAN, Ağacan Cabbar Oğlu Cabbarlıd. 1886 - ö. 1952Doğum YeriGörüntüle
2FEREHMEND/YAŞAR, Mehemmed Ferehmendd. 1970 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3Emirhan Yenikid. 2 Mart 1909 - ö. 16 Şubat 2000Doğum YeriGörüntüle
4Ziya (ADANALI)d. 1859 - ö. 26 Ağustos 1932Doğum YılıGörüntüle
5LÜTFÎ, Hacı Velid. 1859 - ö. 1929Doğum YılıGörüntüle
6AHMED NAZİF EFENDİd. 1859 - ö. 1911Doğum YılıGörüntüle
7HUBBİ, Hasand. 1880 - ö. 1945Ölüm YılıGörüntüle
8GÜLBAHAR ATAKANd. 1878 - ö. 1945Ölüm YılıGörüntüle
9KASIM GÖYÇELİd. 1880 - ö. 1945Ölüm YılıGörüntüle
10İrem Uzunhasanoğlud. 27 Ağustos 1983 - ö. ?MeslekGörüntüle
11Kırıkkanat, Mine G.d. 1951 - ö. ?MeslekGörüntüle
12Mustafa Muharremd. 1968 - ö. ?MeslekGörüntüle
13Cəfər Cabbarlıd. 22 Mart 1899 - ö. 31 Aralık 1934Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Ali Kadird. 1936 - ö. 1997Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Dimitri Karaçoband. 1933 - ö. 1986Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Cömert, Kâzımd. 1956 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17Yardımcı, Kâzımd. 06 Mart 1936 - ö. 12 Mayıs 2008Madde AdıGörüntüle
18TURGUT ABDAL/TURGUT BABA/KAZIM OĞLU TURGUT, Turgut Kocad. 1921 - ö. 15.10.1997Madde AdıGörüntüle