Ramazan Gökalp Arkın

(d. 21 Ağustos 1914 / ö. 26 Ocak 2011)
Şair, Yazar, Yayımcı, Eğitimci
(Yeni Edebiyat / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Malatya'nın Pötürge kazasına bağlı Keferdiz (Yenidoğan) nahiyesinin Mezraa köyünde doğdu. Babası, Hasan Bey; annesi Esma Hanım'dır. Doğumundan kısa bir süre sonra annesini, birkaç sene sonra da babasını kaybetti. Üvey annesiyle kalan Arkın, yedi sekiz yaşlarındayken dayısı tarafından İstanbul'daki akrabalarının yanına getirilerek darüleytama verildi. Bir sene Trabzon'da yatılı okuduktan sonra, Hopa'ya nakledildi. İlkokulu, Hopa Yatılı Okulunda bitirdi (1928). İstanbul'a dönerek Resimli Ay Matbaasında çalışmaya başladı. Burada günleri edebiyatçılar, eğitimciler ve yayımcılar arasında geçen Arkın, onların desteğiyle İstanbul Muallim Mektebine kaydoldu. Yatılı kısmı olmayan okula devam ederken çoğu gece matbaanın bir odasında kalıyordu. Zorlanan Arkın, Esat Mahmut Karakurt'un yardımıyla Ankara Gazi Muallim Mektebine yatılı olarak gönderildi (1931). Okuldaki kefili ve velisi, Peyami Safa'ydı.

Okulun ilkokul öğretmen bölümü kapatılınca Balıkesir Necati Bey Öğretmen Okuluna nakledildi. Mezun olduğu yıl, ilkokul öğretmeni oldu. Göreve başlamasından birkaç ay sonra Gazi Eğitim Enstitüsü Pedagoji Bölümünün sınavını kazanarak Ankara'ya gitti (1937). Yükseköğrenimini tamamlamasının ardından ilköğretim müfettişi olarak Mersin'e tayin edilen Arkın, askerliğini yaptıktan sonra aynı görevle İstanbul'a atandı. 1946'da tayin edildiği Van'a gitmeyince memurluğu son buldu ve kendisini tamamen yayımcılığa verdi.

Fazıl Hüsnü Dağlarca'nın "Yaşamım boyunca tanıdığım iki kişi vardır ki, bunlar tek başına eğitim bakanlığının görevini yapmışlardır: İlki Yaşar Nabi Nayır, ikincisi Ramazan Gökalp Arkın." (Kaynardağ 1985: 120) sözleriyle andığı Arkın; çocuk yaşlardan itibaren çalıştığı yayınevi ve gazetelerde öğrendiklerine eklediği başarılı eğitimi ve meslek yıllarındaki dikkatleri sayesinde 1944'te Bir Yayınevi'ni (yayınevini resmî olarak 1946'da üzerine aldı), 1957'de Arkın Kitabevi'ni, 1964'te ise Arkın Ofset Basımevi ile kendi matbaasını kurarak ilk ve ortaokul çocukları ile öğretmenlerine yönelik dergi, kitap, atlas, ansiklopedi, antoloji gibi türler de dâhil olmak üzere beş yüze yakın eser yayımladı. Sadece piyasa ihtiyaçlarını değil, yurtdışını da izleyerek sürdürdüğü yayımcılık hayatı boyunca Avusturya devletinin ders kitabı ressamına hazırlattığı ve İtalya'da bastırdığı Canlı Alfabe gibi kitaplar ve Frankfurt Kitap Fuarı'na katılan ilk Türk yayınevi olmak önemli başarıların sahibi oldu. Aynı zamanda Resimli Ay Matbaasına girmesiyle dâhil olduğu edebiyat âleminde kurduğu ilişkileri hiç kesmedi ve zor dönemlerinde sanatkârların yardımına koşarak dolaylı yoldan edebiyata daima hizmet etti.

Gazi Eğitim Enstitüsünde okurken tanıştığı kendi gibi öğretmenlik öğrencisi olan Mefharet Hanımla, yedek subaylığını yaparken Bursa'da evlenen Arkın, 2011'de vefat etti.

İlkokul çağında edebiyata ilgi duymaya başlayan ve ilk şiiri, 1929'da Çocuk Esirgeme Kurumunun yayımladığı Çocuk dergisinde çıkan Arkın, yazarlığını, Balıkesir'de yayımlanan Türk Dili ve Savaş gazetelerine düzenli olarak şiir, öykü, tefrika roman, oyun ve fıkralar verdiği 1934'ten başlatsa da aslında, muallim mektebine girdikten itibaren hazırladığı duvar gazeteleri ve yazdığı oyunlarla sürekli yazı faaliyetleri içerisindedir. Köye Doğru, İnkılap Yolu, Bir Zaferin Yası gibi başlıklar taşıyan oyunların hemen hepsi İstiklâl Savaşı ve kahramanlıkla ilgili metinlerdir. Bazıları manzum ve müziklidir. Hepsi halkevinde yahut sinema salonlarında sahneye konulmuş; "Köye Doğru", Türk Dili gazetesinde yayımlanmıştır. Ayrıca daha önce bir yaz tatilinde Cumhuriyet gazetesinde çalışan Arkın, Savaş gazetesinin bir dönem başına geçmiş ve birinci sayfa yazılarını yazmıştır. Mezun olup İstanbul'a döndükten sonra kısa dönemler Son Posta ve Tan gazetelerinde de çalışacaktır.

Daha sonra kendi yayınevinde bastıracağı “Ezber İnşad Öğretimi ve Çocuk Manzumeleri” adlı teziyle bitirdiği pedagoji bölümde öğrenciyken çok sevdiği Rıza Tevfik'in şiirlerini topladığı Rıza Tevfik, Hayatı ve Şiirleri adlı çalışmasını yayımlar. Yine aynı yıllarda Mefharet Hanım'a duyduğu aşkla kaleme aldığı şiirlerini Yüzgörümlüğü adlı kitapta toplayıp ona hediye eder. Şiiri çok sevdiğini, ancak şairlik iddiası olmadığını söyleyen Arkın'ın eserleri, Sadettin Kaynak ve Safiye Ayla gibi şahsiyetlerin ilgisini çekmiş; “Kara Bulutları Kaldır Aradan”, “Gönül Şarkıları” gibi bazıları bestelenerek bugüne kadar gelen şiirleri, Arkın'a ilk telif ücretini kazandırmıştır. Buna rağmen Arkın, müfettişlik yıllarında kaleme aldığı İlkokul Öğretmenine Temel Kitap ile gurur duyduğunu ifade eder.

Arkın'ın yayımlayan, hazırlayan ve yazar olarak onlarca eğitim ve meslek kitabında adı geçmektedir.

Kaynakça

(2011). “Yayıncı Ramazan Gökalp Arkın Öldü”. Cumhuriyet. 27 Ocak. s. 17.

(2003). "Arkın, Ramazan Gökalp". Tanzimat'tan Bugüne Edebiyatçılar Ansiklopedisi. C. I. (ed. Murat Yalçın). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.

Kaynardağ, Arslan (1985). Eğitim ve Yayın: Ramazan G. Arkın'la Söyleşi. İstanbul: Arkın Kitapevi.

Özdemir, Ahmet (2016). "Ramazan Gökalp Arkın". İstanbul Gazetesi. http://www.istanbulgazetesi.com.tr/ramazan-gokalp-arkin-makale,25190.html [Erişim Tarihi: 27 Aralık 2018].

Şüyün, Faruk (2011). "Ramazan Gökalp Arkın...". Dünya. https://www.dunya.com/kose-yazisi/ramazan-gokalp-arkin/8928 [Erişim Tarihi: 27 Aralık 2018].

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇİLEM TERCÜMAN
Yayın Tarihi: 18.01.2019

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Bir Zaferin YasıSavaş Kitapevi / Balıkesir1935Tiyatro
Gönüllerin TürküsüVilayet Matbaası / Balıkesir1937Tiyatro
Canlı TarihAkın Kitapevi / Balıkesir1939Tiyatro
Rıza Tevfik: Hayatı ve ŞiirleriResimli Ay / İstanbul1939Derleme
YüzgörümlüğüSertel Matbaası / İstanbul?1941Şiir
Ezber-İnşaat Öğretimi ve Çocuk Manzumeleriİnkılâp Kitabevi / İstanbul1942Araştırma
İlkokul Öğretmenine Temel KitapTürkiye Yayınevi / İstanbul1945Diğer

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1PENÂHİ, Mustafa Müslim Ocakd. 1847 - ö. 1942Doğum YeriGörüntüle
2Güneyli, Abidind. 26 Haziran 1947 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3NECÂTÎd. ? - ö. 19. yy.Doğum YeriGörüntüle
4CAVADOVA, Nebat Paşa Kızıd. 1914 - ö. 1973Doğum YılıGörüntüle
5Cahit Tanyold. 1914 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6İZHARÎ, Mehmet Ayıkd. 1914 - ö. 1983Doğum YılıGörüntüle
7Muazzez Menemencioğlud. 25 Haziran 1929 - ö. 7 Ekim 2011Ölüm YılıGörüntüle
8Beki L. Bahard. 16 Aralık 1927 - ö. 19 Ağustos 2011Ölüm YılıGörüntüle
9Erbek, Turgutd. 20 Ağustos 1959 - ö. 24 Ocak 2011Ölüm YılıGörüntüle
10ABBAS SEYİDOVd. 01.04.1957 - ö. ?MeslekGörüntüle
11Esra Demircid. 15 Mart 1983 - ö. ?MeslekGörüntüle
12Azad Ziya Erend. 27 Ekim 1976 - ö. ?MeslekGörüntüle
13Feryal Tilmaçd. 04 Eylül 1969 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Taner, Nurid. 23 Şubat 1952 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Faruk Güçlüd. 24 Eylül 1961 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Hamdi Gökalp Akalınd. 1907 - ö. 1962 (?)Madde AdıGörüntüle
17BEHİŞTÎ, Ramazan b. Abdülmuhsind. ? - ö. 1571-72Madde AdıGörüntüle
18Velieceoğlu, Ramazand. 31 Ekim 1938 - ö. ?Madde AdıGörüntüle