ŞAMİLÎ/GEYRANÎ, Şamili Işıkdemir

(d. 1914 / ö. 1987)
âşık
(Âşık / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Asıl adı Şamilî Işıkdemir olan âşık, şiirlerinde Şamilî ve Geyranî mahlaslarını kullanmıştır (Koç 1990: 157). Artvin'in Yukarı Maden (Hod) köyünde 1914'te dünyaya gelmiştir. Henüz birkaç aylıkken ailesi, 1. Dünya Savaşı sırasındaki seferberlik nedeniyle Beyşehir’e göçmüş, savaş bitiminde Hod’a geri dönmüşlerdir. Bir başka Artvinli âşık Şamilî ile karıştırılmamak için Küçük Şamilî olarak anılmıştır (Karadeniz 2002: 227). İkinci Şamilî olarak da bilinmektedir (Koç 1990: 157). Babası, Heyranî mahlaslı Muhammet Işıkdemir’dir. Âşıklık geleneğini ondan öğrenmiştir. Küçük kardeşi Ali de Geylanî mahlasıyla şiirler yazar. Her ikisiyle de karşılıklı deyişmeleri mevcuttur (Koç 1990: 157). Badeli âşık olup olmadığına ve çıraklarına dair herhangi bir bilgiye ulaşılamamıştır. 1987'de doğduğu köy olan Yukarı Maden köyünde vefat etmiş ve burada defnedilmiştir (Karadeniz 2002: 227).

Şamilî'nin ulaşılabilen şiirlerinde hece ölçüsünü ve koşma nazım biçimini kullandığı; tam, yarım ve zengin kafiye ile şiirlerini kafiyelendirdiği görülmektedir. "Eserlerinin birçoğu yitip giden Şamilî’ye ilişkin Mehmet Koç’un Hodlu Halk Ozanları ve Kalem Şuaraları adlı kitabında bilgi verilmiş, söz konusu eserde âşığın dokuz şiiri yayımlanmıştır" (1990: 167, 171-175). Osman İlker’in Aşağı ve Yukarı Maden köylerine ilişkin yaptığı araştırmalarda da âşıkla ilgili bilgiler bulunmaktadır (Karadeniz 2002: 227). Bekir Karadeniz, Artvinli Halk Şairleri adlı eserinde âşıkla ilgili bilgi verip, dört şiirini yayımlamıştır (Karadeniz 2002: 227-229). Musa Öksüz, Artvinde Aşıklık Geleneği adlı doktora tezinde âşığın hayatı üzerinde kısaca durup, bir şiirine yer vermiştir (Öksüz 2013: 317).

Şamilî, âşık tarzı şiir geleneğinin öne çıkan kaidelerinden tapşırmaya önem vermiş, şiirlerinin son bendinde mahlasını kullanmıştır. İlaveten Şamilî, şiirlerinde bir saçı Leylanın peşinden diyardan diyara gezdiğini anlatmakta, âşıklık geleneğinin yaygın temayüllerinden birine örnek oluşturmaktadır. Güzele dair anlatımlarında Karacaoğlanvari söyleyişler dikkati çekmektedir. Şiirlerinde sade bir Türkçeyle açık, anlaşılır bir ifade tarzını benimsemiştir. Ömrünün büyük bir bölümünü gurbette geçirmiş olan âşık, şiirlerinin içeriğine sıla özlemini yerleştirmiştir. Gurbette gördüğü yerlerin güzelleri ve güzellikleri şiirlerinde kendilerine yer bulmuştur.

Kaynakça

Karadeniz, Bekir (2002). Artvinli Halk Şairleri. Ankara: AKYD Yay.

Koç, Mehmet (1990). Hod’lu Halk Ozanları ve Kalem Şueraları. Aydın: Hürtunç Ofset.

Öksüz, Mehmet (2013). Artvinde Aşıklık Geleneği. Doktora Tezi. Trabzon: Karadeniz Teknik Üniversitesi.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ FADİME TİKBAŞ APAK
Yayın Tarihi: 12.03.2019
Güncelleme Tarihi: 11.12.2020

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1ZEKİ, Zeki Gençd. 1939 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2Abdülmecit Tokdemird. 1894 - ö. 17 Ağustos 1974Doğum YeriGörüntüle
3AKSAKAL NURİ, Nuri Aksakald. 1945 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4FEYZULLAH, Feyzullah Demirayd. 1914 - ö. 06.04.1994Doğum YılıGörüntüle
5İZHARÎ, Mehmet Ayıkd. 1914 - ö. 1983Doğum YılıGörüntüle
6HÜSEYİN/PÜRYANÎ, Hüseyin Kumcud. 1914 - ö. 16.09.1997Doğum YılıGörüntüle
7ETO/DİDARİ, Ekvtime Davlaşeridzed. 1907 - ö. 1987Ölüm YılıGörüntüle
8Nilgün Marmarad. 13 Şubat 1958 - ö. 13 Ekim 1987Ölüm YılıGörüntüle
9Necmettin Necip Esind. 1912 - ö. 12 Ağustos 1987Ölüm YılıGörüntüle
10AHMET AĞAd. ? - ö. 1982MeslekGörüntüle
11VEHBİ/SOYBAL/ ÂŞIK VEHBİ, Vehbi Soybald. 01.05.1960 - ö. ?MeslekGörüntüle
12TÜRKSEVER, Battal Türkseverd. 01.07.1925 - ö. 28.03.2016MeslekGörüntüle
13ŞAHİNÎ, İbrahim Şahind. 1929 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14HÜDAİ, Hüdaverdi Erd. 01.05.1969 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15NURCAN BETÜL ALTUNd. 04.03.1975 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16DÖNEd. 1893 - ö. 1992Madde AdıGörüntüle
17AKDAĞ, Güzel Akdağd. 1949 - ö. 21.03.1985Madde AdıGörüntüle
18COŞKUN GÖKTEKİNd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle