Dinçer Sümer

(d. 19 Mart 1938 / ö. 9 Eylül 2019)
Şair, yazar, yönetmen, akademisyen, oyuncu, seslendirme sanatçısı.
(Yeni Edebiyat / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

İzmir'de doğdu. 1957'de İzmir Namık Kemal Lisesini bitirdi. 1961 yılında Ankara Devlet Konservatuvarı Tiyatro Bölümü’nden mezun oldu. 1960'dan itibaren çeşitli tiyatrolarda yönetmenlik ve oyunculuk yaptı. Polonya, Almanya ve Amerika Birleşik Devletleri'ne giderek tiyatro üzerine araştırmalarda bulundu. Anadolu Üniversitesi'nde öğretim görevlisi olarak çalıştı. Burada dramaturji dersleri verdi. Süleyman Demirel'in Cumhurbaşkanlığı döneminde Cumhurbaşkanlığı Sanat Danışmanı oldu. 1998 yılında Sümer'e Kültür Bakanlığı tarafından Devlet Sanatçısı unvanı verildi. Tiyatro Yazarları Derneği ve Devlet Tiyatroları Edebi Kurulu yönetimlerinde bulundu. 9 Eylül 2019 tarihinde İzmir'de tedavi gördüğü sırada vefat etti.

Edebi hayatına şiir ve öyküyle başlayan Sümer'in yazıları ve şiirleri 1953 yılından itibaren Türk Dili, Varlık, Cumhuriyet, Dost ve Yeditepe gibi dergi ve gazetelerde yayımlandı. 1955 ve 1965 yılları arasında Güne Bakan, Denize Çıkan Cadde ve Küçük Kızın Adı Ayşe adlı üç şiir kitabı basıldı. Daha sonra tiyatroya yöneldi ve Konak Sahnesi'nde tiyatro macerasına başladı. 1970 yılında ilk oyunu olan Kâtip Çıkmazı yayımlandı. Bu eserinde İzmir'in bir kenar mahallesinde, yoksul kesimlerden olan insanların hüzünlü yaşamlarını anlattı. Aynı yıl “Küpe Çiçeğinin Ölümü” ile TRT Sanat Ödülleri Yarışması Radyo Oyunu Dalında; "Gecenin Bir Yerinde" ile de aynı yarışmanın Televizyon Oyunu Dalında Başarı Ödülü'nü aldı. 1976'da yazarın ilk romanı olan Bozuk Bir Şey yayımlandı. Bu eserinde toplumda her an rastlanabilecek olan insanların yaşadığı olayları gözler önüne serdi.

1976'da yazarın en bilinen oyunlarından olan ve defalarca sahnelenen Eski Fotoğraflar adlı tiyatro eseri yayımlandı. Sevtap adlı bir kadın ve Seyit adlı bir erkekten oluşan bu iki kişilik dramda Sevtap'ın hayat yolculuğu sırasında yaşadıklarıyla, Seyit'in geleceği birbirine bağlı ve değişken şekilde işlendi. Sümer bu oyunuyla 1997 yılında TDK Oyun Ödülü'nü kazandı. İlginç bir kurguya sahip Eski Fotoğraflar 1998 yılında sinemaya da uyarlandı. Senaryosunu Sümer'in yazdığı, Necef Uğurlu ve Jülide Övür‘ün yönetmenliğinde çekilen filmde Sevtap'ı Bennu Yıldırımlar, Seyit'i ise Ahmet Uğurlu canlandırdı.

Sümer'in Aklımda Kalan Masallar adlı kitabı 1983 yılında yayımlandı. Sümer çocuklar için yazdığı bu eserinde masalsı ve lirik bir anlatım kullandı. Aynı yıl basılan Karacaoğlan'da ise 17. yüzyılın en önemli halk şairlerinden biri olan Karacaoğlan ve âşık olduğu Sanem'in hikâyelerini anlattı. 1987'de çocuk oyunu olan Meddah Amca basıldı ve yazar bu eseriyle TBMM Kültür Sanat Kurulu Ödülü'nde üçüncü oldu. Sümer 1992'de yayımlanan, kendisinin ikinci ve son romanı olan Bir Düş Müydü O İzmir'de okuyucuyu kendi çocukluğunda içinde bulunduğu İzmir'e götürdü. İzmir'i ve İzmir'in insanlarını edindiği gözlemler sonucu romanında aktardı.

1994 yılında yayımlanan Toplu Oyunları 1'de "Eski Fotoğraflar", "Gül Satardı Melek Hanım", "Kâtip Çıkmazı" ve "Maviydi Bisikletim" adlı dört oyunu toplandı. 1997'de basılan Toplu Oyunları 2'de "Gecenin Kulları" ve "Memuroğlumemur" birlikte yayımlandı. Sümer, 1997'de yayımlanan Ortakçılar'ı Talip Apaydın'ın aynı isimli romanından uyarlayarak bir oyuna dönüştürdü. Yazar bu oyunla Bakırköy Belediyesi Uyarlama Oyun Yarışmasında Yunus Emre Büyük Ödülü'nü aldı. 2003'de basılan Toplu Oyunları 3'de "Ali Ayşe'yi Seviyo" ve "Beni Dünya Kadar Sev", 2008'de de Toplu Oyunları 4 eseriyle de "Sandalım Kıyıya Bağlı" ve "Marion ile Memet" oyunlarını topladı.

Sümer ayrıca "Gelinin Muradı", "Çileli Bülbül", "İstanbul'un Kızları", "Bağdat Hatun", "Kurtuluş" ve "Cumhuriyet" adlı film ve dizilerde rol aldı.

Kaynakça

Sümer, Dinçer (2017). Toplu Oyunları 1. İstanbul: Mitos Boyut Yayınları.

Işık, İhsan (2007). "Sümer, Dinçer". Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi. C. VIII. Ankara: Elvan Yayınları. 3272-3274.

Özkırımlı, Atilla (2004). "Sümer, Dinçer". Türk Edebiyatı Tarihi. C. II. İstanbul: İnkılâp. 1156.

(2010). "Sümer, Dinçer". Tanzimat’tan Bugüne Edebiyatçılar Ansiklopedisi. C. II. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları. 936-937.

https://www.biyografi.info/kisi/dincer-sumer [erişim tarihi: 30.12.2019]

https://odatv.com/bu-dunyadan-dincer-sumer-gecti-18091918.html [erişim tarihi: 30.12.2019]

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: SERENAY COŞKUN
Yayın Tarihi: 30.12.2019
Güncelleme Tarihi: 20.12.2020

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Güne BakanGayret Yayınları / İzmir1955Şiir
Denize Çıkan CaddeGutenberg Yayınları / İzmir1957Şiir
Küçük Kızın Adı AyşeDoğan Basım / Ankara1965Şiir
Kâtip ÇıkmazıBatı Yayınları / Ankara1970Tiyatro
Bozuk Bir ŞeyKoza Yayınları / İstanbul1976Roman
Bu Topraklar İçinKültür Bakanlığı / Ankara1976Tiyatro
Eski FotoğraflarT.C. Ziraat Bankası Yayınları / Ankara1978Tiyatro
Aklımda Kalan MasallarBilge Yayınları / İstanbul1983Hikâye
KaracaoğlanDevlet Tiyatroları Yayınları / Ankara1983Tiyatro
Sandalım Kıyıya BağlıYazko / İstanbul1983Şiir
Meddah AmcaTBMM Kültür, Sanat ve Tarih Kurulu Yayınları / Ankara1987Tiyatro
Old PhotographsMinistry of Culture / Ankara1990Tiyatro
Bir Düş Müydü O İzmirBilgi Yayınevi / Ankara1992Roman
MemuroğlumemurGerçek Sanat Yayınları / İstanbul1994Tiyatro
Toplu Oyunları 1Mitos Boyut Yayınları / İstanbul1994Tiyatro
Toplu Oyunları 2Mitos Boyut Yayınları / İstanbul1997Tiyatro
OrtakçılarDevlet Tiyatroları Yayınları / Ankara1997Tiyatro
Toplu Oyunları 3Mitos Boyut Yayınları / İstanbul2003Tiyatro
Toplu Oyunları 4Mitos Boyut Yayınları / İstanbul2008Tiyatro

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Ilgın Olutd. 1969 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2Selahattin Birkand. 1913 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3Mehmet Arif Bilgid. 1903 - ö. 1955Doğum YeriGörüntüle
4ADİL, Adil Yamand. 1938 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5Şahin Mustafovd. 1938 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6KORYANALI HÜSEYİN, Hüseyin Kösed. 17.05.1938 - ö. 13.05.1996Doğum YılıGörüntüle
7Şahin Çandırd. 14 Aralık 1931 - ö. 17 Mayıs 2019Ölüm YılıGörüntüle
8Kamuran Şipald. 24 Eylül 1926 - ö. 19 Eylül 2019Ölüm YılıGörüntüle
9Haluk Dursund. 02 Ocak 1957 - ö. 19 Ağustos 2019Ölüm YılıGörüntüle
10Filiz Naldövend. 1953 - ö. 2016MeslekGörüntüle
11Mehmed Kemal Kurşunluoğlud. 11 Nisan 1921 - ö. 14 Eylül 1998MeslekGörüntüle
12Suzan Çatalolukd. 01 Ocak 1951 - ö. ?MeslekGörüntüle
13Bekir Sıtkı Kuntd. 1905 - ö. 8 Mart 1959Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Talip Uluşand. 15 Mart 1938 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Nergihan Yeşilyurtd. 07 Nisan 1985 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Dinçer Ateşd. 1976 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17Halit Asımd. 1918 - ö. 1941Madde AdıGörüntüle
18Hatice Mualla Sümerd. 13 Ağustos 1929 - ö. ?Madde AdıGörüntüle