ALİHAN NİNE, Ayşe

(d. 1865 / ö. 1950)
âşık
(Âşık / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Asıl adı Ayşe olan âşık, 1865 yılında Ankara Ayaş’ın Göklere köyünde doğmuştur. Eşi kolçubaşı Alihan’dan dolayı daha çok onun adı ile Alihan Nine olarak anılan âşık, halk arasında Göklerli Nine ya da çok iyi turşu yaptığı için Turşucu Ayşa adları ile de anılır (Ertan 1971: 10). Eşi Alihan’ın otuz yaşında iken vurularak ölmesi üzerine iki çocuğu ile dul kalır. Alihan Nine ebelik yaparak ve bağ bahçe işleri ile uğraşarak çocuklarının geçimini temin eder. Nakşibendi tarikatına mensuptur. Âşık 1950 yılında seksen beş yaşında vefat etmiştir (Turan 1995: 181).

Bir kültür neferi olan Alihan Nine, Ayaş’ın manilerini, türkülerini, ninnilerini de iyi bilen ve aktaran bir şairdir (Ertan 1971: 10). Âşık daha çok yaktığı ağıtlarla tanınır. Şiirlerinde mahlas kullanmamıştır. İrticalen şiir söylediği bilinmesine rağmen elde iki ağıtından başka şiiri bulunmaz. Bu ağıtlarından biri vurulan eşi Alihan’adır. Diğeri ise “Yavrumu bindirdiler ağaçtan ata/ Söylediğim söz de var mı bir hata/ Ölünü attılar Ayaş’tan öte/ Kahbe felek ben de sana darıldım/ Yavrum benden ben yavrumdan ayrıldım” dizelerinde anlattığı, genç yaşta hastalanarak ölen yeğeni ve gelini Nazik Koçak içindir.

Alihan Nine’nin ölümünden sonra hemşehrisi şair Cemal Erkmen de onun şairliğinden, söz söyleme kudretinden ve dürüstlüğünden bir dörtlüğünde şöyle bahseder: “Şiir söylerdi hep dane dane/ Salına salına yürür meydane/ Yalanı hiç bilmez söyler merdane/ Şair-i azamdı Alihan nine” (Erkmen 1972: 17). Âşığı ilk olarak Ayaşlı araştırmacı ve yazar Hüseyin Vahdi Ertan tanıtır. Fatma Ahsen Turan tarafından hazırlanan XIX. Yüzyılda Ankaralı Âşıklar ve Ayaşlı Ahmet Fahri adlı doktora tezi de âşık hakkında bazı bilgiler içerir.

Kaynakça

Erkmen, Cemal (1972). “Alihan Nine”. Göklerin Sesi (5): 3.

Ertan, Hüseyin Vahdi (1971). “Tanıdığım Göklerliler Alihan Nine”. Göklerin Sesi (3): 2.

Turan, Fatma Ahsen (1995). XIX. Yüzyılda Ankaralı Âşıklar ve Ayaşlı Ahmet Fahri. Basılmamış Doktora Tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. FATMA AHSEN TURAN
Yayın Tarihi: 07.01.2019
Güncelleme Tarihi: 05.12.2020

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1ŞERÎFÎ, Şerîf Çelebi (Çiçekli Şerîfî)d. ? - ö. 1819-20Doğum YeriGörüntüle
2VÂLÎ, Nefes-zâde Seyyid Abdurrahman Vâlî Efendid. ? - ö. 1696Doğum YeriGörüntüle
3Tolga Özenç Özençeld. 17 Şubat 1975 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4Mehmet Ali Ulvid. 1865 - ö. 16 Ekim 1922Doğum YılıGörüntüle
5Ahmet Rasimd. 1865 - ö. 21 Eylül 1932Doğum YılıGörüntüle
6DİDARİ/EFGAN DİDARİ, Ökkeş Adil Toprakd. 1865/1872? - ö. 1914Doğum YılıGörüntüle
7MUHLİSÎ, Alid. 1880\\\'ler - ö. 1950\\\'lerÖlüm YılıGörüntüle
8Faik Ali Ozansoyd. 1876 - ö. 1 Ekim 1950Ölüm YılıGörüntüle
9Abdülvahit Coşkunlud. 1883 - ö. 03 Şubat 1950Ölüm YılıGörüntüle
10ADEVİYE ÖZERTÜRKd. 1950 - ö. ?MeslekGörüntüle
11VALEH, Kerbelayi Safid. 1729 - ö. 1822MeslekGörüntüle
12SERVET DENİZERd. 1934 - ö. ?MeslekGörüntüle
13CEFAÎ, Binali Aydınd. 20.04.1958 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14KARACAKIZ, Selma Vurald. 1959 - ö. 2005Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15HASAN, Hasan Asland. 1908 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16MEHEMMED, Mehemmed İskenderîd. 1960 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17TURAN/ÂMÂ TURAN, Turan Karakaşd. 04.02.1940 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18MERYALI/BİBER, Fatma Biberd. 1952 - ö. ?Madde AdıGörüntüle