CEVLÂNÎ, Muhammed

(d. 1261/1845 - ö. 1320/1904/1919?)
Âşık
(Âşık / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Asıl adı Muhammed’dir (Ergun 1926: 18). İbrahim Aczî Kendi’nin Türk Şairleri ve Âşıkları’nda (1. Risale) verdiği bilgiye göre Konya’nın Uluırmak Mahallesi'nde doğmuştur. Sadettin Nüzhet Ergun, Cevlânî’nin 1904'te vefat ettiğini belirtir. Ragıb Mahmut Gazimihâl ise, şairin 1854-1919 yılları arasında yaşadığını, altmış beş yaşında iken vefat ettiğini kaydeder (Ergun 1926: 18; Gazimihâl 1946a: 3; Gazimihâl 1947: 52).

Konya Hükûmet Konağı’nda kapıcılık görevinde bulunan ve güzel saz çalan bu halk şairinin şiirleri tasavvufî mahiyettedir. Kalender meşrep herkesle hoş geçinir bir kişi olduğu aktarılır. Şiirleri sade ve canlıdır. Okuryazar değildir. İyi saz çaldığı; içten düzgün gazel koşma söylediği belirtilir (Kendi yty: 9). Koşmaları parlaktır. Kendisine yan gözle bakan hocalara karşı söylemiştir.

 

Kaynakça

Kendi, İbrahim Aczî (yty). Türk Şairleri ve Âşıkları (1. Risale). Yusuf Ağa Kütüphanesi D NO 10470/1. s. 9

Ergun, Sadettin Nüzhet-Mehmed Ferîd [Uğur] (1926). Konya Vilâyeti Halkiyyât ve Harsiyyâtı. Konya: yey.

Gazimihal, R. Mahmut (1945a). “Konyalı Halk Musikicileri”. Folklor Postası. I (9): 5-6.

Gazimihal, R. Mahmut (1945b). “Konyalı Halk Musikicileri II”. Folklor Postası. I (10): 3-4.

Gazimihal, R. Mahmut (1946a). “Konya Halk Sazcıları III”. Folklor Postası. II (15): 3-6.

Gazimihal, R. Mahmut (1946b). “Konya Halk Sazcıları IV”. Folklor Postası. II (17): 7.

Gazimihal, R. Mahmut (1947). Konya’da Musiki. Ankara: yyy.

Kendi, İbrahim Aczî (yty). Türk Şairleri ve Âşıkları (1. Risale). Yusuf Ağa Kütüphanesi D NO 10470/1. 9.

Yeniterzi, Emine (2001). “Tanzimat’tan Cumhuriyetin İlk Yıllarına Kadar Konyalı Şair ve Yazarlar”. Türkiyat Araştırmaları Dergisi (Selçuk Üniversitesi). 10: 77-161.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. İSMAİL HAKKI AKSOYAK
Yayın Tarihi: 21.12.2013
Güncelleme Tarihi: 06.12.2020

Eserlerinden Örnekler

Koşma

Sanma zâhit bizi yatar gaflette

Gözüm hâb-ı nâzda dil uyanıktır

Azalarım hep çağırır vahdette

Esmâ-i hüsnâya bağrım yanıktır

 

Aşk-ı ilâhîye etmem itirâz

Kurbet-i Hakk’a eylerim niyâz

Yere göğe sığmadım buyurdu Feyyâz

Dedi mü’min kulum bana âşıktır

 

Tut Cevlânî sözün eden kardaşın

Hakîkati sana gösterir sırdaşın

Zekeriyâ gibi biçseler baştan başın

Of demezse aşkın bize sâdıktır

 

Kendi, İbrahim Aczî (yty). Türk Şairleri ve Âşıkları (1. Risale). Yusuf Ağa Kütüphanesi D NO 10470/1, 9

Yeniterzi, Emine (2001). “Tanzimat’tan Cumhuriyetin İlk Yıllarına Kadar Konyalı Şair ve Yazarlar”. Türkiyat Araştırmaları Dergisi (Selçuk Üniversitesi). 10: 77.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1MEHMEDd. 1858 - ö. 1920Doğum YeriGörüntüle
2SEYYİD FİGÂNÎd. 1884 - ö. 1929Doğum YeriGörüntüle
3FEŞÂNÎ, Bekird. 1809 - ö. 1900/1902?Doğum YeriGörüntüle
4BEDRÎ, Niksarlıd. 1845 - ö. 1897Doğum YılıGörüntüle
5NAKİYYE, Hadîce Nakiyye Hanım, Nakiyye Hanımd. 1845-46 - ö. 1899Doğum YılıGörüntüle
6İSMET EFENDİ, Fındıklılıd. 1845 - ö. 1904Doğum YılıGörüntüle
7BEDRÎ, Niksarlıd. 1845 - ö. 1897Ölüm YılıGörüntüle
8NAKİYYE, Hadîce Nakiyye Hanım, Nakiyye Hanımd. 1845-46 - ö. 1899Ölüm YılıGörüntüle
9İSMET EFENDİ, Fındıklılıd. 1845 - ö. 1904Ölüm YılıGörüntüle
10BEDRÎ, Niksarlıd. 1845 - ö. 1897Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11NAKİYYE, Hadîce Nakiyye Hanım, Nakiyye Hanımd. 1845-46 - ö. 1899Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12İSMET EFENDİ, Fındıklılıd. 1845 - ö. 1904Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13BEDRÎ, Niksarlıd. 1845 - ö. 1897Madde AdıGörüntüle
14NAKİYYE, Hadîce Nakiyye Hanım, Nakiyye Hanımd. 1845-46 - ö. 1899Madde AdıGörüntüle
15İSMET EFENDİ, Fındıklılıd. 1845 - ö. 1904Madde AdıGörüntüle