BAHÂEDDÎN MEHMED, İstanbullu

(d. 1261/1845 - ö. 1335/1917)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Asıl adı Mehmed Bahâeddîn Tevfîk'tir. Şiirlerinde Bahâ mahlasını kullandı. 1845 yılında İstanbul'da doğdu. Mabeyn başkâtibi ve A'yândan Tevfîk Bey (ö.1880)'in oğlu, Sâmi Paşa-zâde Subhi Paşa'nın damadıdır. Babası Tevfîk Bey şıkk-ı sânî defterdarı Mehmed Rüşdî Efendi'nin oğlu ve Alemdar Vak'ası'nda katlolunan defterdar Tahsîn Efendi'nin amcasının oğludur. Mehmed Bahâeddîn, öğrenimini Sıbyan mektebiyle Bayezid Rüşdiyesi'nde yaptı. Şehzâde Camii'nde Arapça ve Farsça okudu. 1858'de on dört yaşında iken Meclis-i Vâlâ Mazbata Odasında sonra sırasıyla Tahrîr-i Emlak Kalemi, Adalar Emlak Komisyonu Başkanlığı ve İstanbul Şehremaneti Emlak Dairesinde görevlendirildi. Ticaret ve Nafia Nezareti İstatistik Kalemi müdürü, Mahkeme-i Cinayet başmümeyyizi, Aydın ve Bursa illeri İstinaf Mahkemeleri Ceza Dairesi başkanı, İstanbul İstinaf Mahkemesi üyesi oldu. 1896 yılında 5000 kuruş maaşla Temyiz Mahkemesi üyeliğine, 1900'de Temyiz Mahkemesi Ceza Dairesi Başkanlığına atandı ve maaşı 8000 kuruşa yükseltildi. 1862'de salise ile başlayan rütbesi 1881'de ûlâ saniliğine, 1887'de ûlâ evvelliğine, 1901'de bâlâlığa terfi edilmiştir. 1900'de üçüncü, 1901'de ikinci rütbeden Mecîdî nişanı verilmiştir. 1908 tarihinde emekliye sevk edildi. 1917 yılında İstanbul'da vefat etti. Beşiktaş'ta Yahya Efendi Türbesi haziresine defnedildi.

Bilinen tek eseri Ufak Mecmu'a-i Şi’r'dir: 36 küçük sayfadan ibaret olan bu eser 1329'da İstanbul'da basılmıştır. Oğlu Salahaddîn tarafından neşredilmiştir. Gençlik yıllarında yazdığı şiirlerinin bir kısmıdır. Kitabın kapağında "Yazıcızâde Bahâeddin Tevfîk Bey'in eski tarzda ve çoğu gençlik vaktinde söylenmiş eş'ârından bir parçasını muhtevî ufak mecmû'a-i eş'âr" şeklinde bir açıklama vardır.

Yakın arkadaşı ve kendisini çok iyi tanıyanlardan Üsküdarlı Tal'at Bey İbnü'l-Emin'e gönderdiği bir varakada Bahaeddîn ve şiirleri hakkında şunları söylemiştir: "Nüktedân, zarif, mülâtefeyi sever bir zât idi. Kitâbet-i resmiyye ve husûsiyyesi vecîz idi. Münakkah şiir söyler, tannân kasideler yazardı" (İnal 1988: 176).

Kaynakça

Ergun, Sadeddin Nüzhet (yty). Türk Şairleri. C. II. İstanbul.

İnal, İbnü'l-Emin Mahmud Kemal (1988). Son Asır Türk Şairleri. C. I. İstanbul. Dergah Yay.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatcı (hzl.) (2001). Mehmed Nail Tuman, Tuhfe-i Nâ'ilî-Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. C. I. Ankara: Bizim Büro Yay.

Selçuk, Hava (hzl.) (2008). Mehmed Zeki Pakalın - Sicill-i Osmânî Zeyli. C. IV. Ankara: TTK Yay.

Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi (1977). "Bahaeddin". C. I. İstanbul: Dergah Yay. 287.

Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi (2002). "Bahâeddin". C. II. Ankara: AKM Yay. 139-140.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. MEHMET ARSLAN
Yayın Tarihi: 03.04.2014
Güncelleme Tarihi: 01.12.2020

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Nâ-merde ihtiyâcım ahbâba külfetim yok

Sad-hamd kim bu yüzden ukdem kasâvetim yok

Bir âfete kapıldım çıkdı o da vefâsız

Varsa budur günâhım başka kabâhatim yok

Binlerce bildiğim var sûretde rind-i ülfet

Hayfâ ki meşrebimce hem-râz-ı sohbetim yok

Çok ârzûlarımdan encâm fâriğ oldum

Lâkin gamıyla dehrin meyden ferâgatim yok

Nabzın tutup Bahâ'nın derd-i dilin sorarsan

Afv et beni tabîbim teşrîhe kudretim yok

(İnal, İbnülemin Mahmud Kemal (1988). Son Asır Türk Şairleri. C. I. İstanbul. Dergah Yay. 176.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1M. Sunullah Arısoyd. 25 Mart 1925 - ö. 19 Aralık 1989Doğum YeriGörüntüle
2İZZET, Ahmed Efendid. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3RÂKIM, Giritli-zâde Abdülazîz Râkım Beyd. 1820 - ö. 1883Doğum YeriGörüntüle
4ABDÜNNAFİd. 1845 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5SÜREYYÂ PAŞA, İstanbullud. 1845 - ö. 1894Doğum YılıGörüntüle
6CEVRÎd. 1845 - ö. 1925Doğum YılıGörüntüle
7Şakir (Ayaşlı)d. 1871 - ö. 18 Haziran 1917Ölüm YılıGörüntüle
8MEHMED CEMÂLEDDÎN EFENDİd. 1848 - ö. 1917Ölüm YılıGörüntüle
9RİF’AT, Hasan Rif’at Efendid. 1847 - ö. 1917Ölüm YılıGörüntüle
10Memmedguluzade Celild. 22 Şubat 1869 - ö. 4 Ocak 1932MeslekGörüntüle
11HÂFIZ, Erzurumlu İshâk Efendid. 1838 - ö. 1903MeslekGörüntüle
12Cevat Turand. 01 Ocak 1966 - ö. ?MeslekGörüntüle
13TAKÎ, Seyyid Mehmed Takiyüddîn Efendid. 1785 başları - ö. 1835’ten sonraAlan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14ABDURRAHMAN SÜREYYÂ, Mîrdûhî-zâded. 1841 - ö. 1904Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15VAHÎD, Ebû Bekird. 1802 - ö. 1887Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16ABDÜLHAMİD EFENDİd. ? - ö. 1861Madde AdıGörüntüle
17ÂRİF, Ağa Hüseyind. ? - ö. 1813Madde AdıGörüntüle
18NÂKÂMd. 1839 - ö. 1906Madde AdıGörüntüle