GÜLŞANÎ, Hafız

(d. ?/1879 - ö. ?/1918)
Âşık
(Âşık / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Asıl adı Hafız olan âşık, 1878'de Yozgat Sorgun’un Dedik kasabasında doğmuştur. Dalmızrak Oğullarından Osman Ağa’nın oğludur. Üç yaşında geçirdiği çiçek hastalığından sonra görme yetisini kaybetmiş ve civarda Kör Hafız olarak anılmıştır. Civarın zengin ailelerinden birine mensup olan Gülşanî, babasının odasına gelerek sanatını icra eden âşıkları dinleme ve tanıma imkânı bulur. Odasında her kış âşık karşılaşmaları düzenleyen, ödüller veren Osman Ağa, çocuğunun hayatının tek tesellisi olarak saza ve âşıklığa heves etmesine izin verir. Böylece, odalarına gelen âşıklardan saz çalıp şiir söylemeyi öğrenen Gülşanî, zaman zaman onlarla atışmalar da yaparak sanatını ilerletir. 1918'de vefat eder (Işıtman 1977: 7929-7930).

Gülşanî’nin söylediği şiirlerden bazıları kendi köyünde bugün de ezgili olarak okunmaktadır. Elimizde üç şiiri bulunan Gülşanî, okuryazar olmaması, bir mesleğinin bulunmaması, saz çalması ve şiir söylemeyi âşıklardan öğrenmesi ile Yozgatlı şairler hakkında yapılacak genellemenin dışına çıkan birkaç simadan biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Hakkındaki çok az bilgiye ve eldeki üç şiirine bakarak, Gülşanî’nin “âşıklık” geleneği içerisinde yetişen istisnai şairlerden biri olduğunu söylenebilir.

Kaynakça

Işıtman, Mahmut (Mart 1977). “Âşık Gülşanî”. Türk Folklor Araştırmaları. 17 (332): 7929-7930.

Oğuz, M. Öcal (1994). Yozgat’ta Halk Şairliğinin Dünü ve Bugünü. Ankara: Kültür Bakanlığı Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. MEHMET ÖCAL OĞUZ
Yayın Tarihi: 11.01.2014
Güncelleme Tarihi: 07.12.2020

Eserlerinden Örnekler

Koşma

Gözlerin süzerek hopcivan geldi

Gayet güzellikte hürdane imiş

Gelince ruyumdan bir buse aldı

Ağzında dişleri dürdane imiş

Mecnun oldum yâr cemalin görünce

Seni görüp muradıma erince

Selvi fidan gibi boyları ince

Âferin doğuran merdane imiş

Gün-be-gün artmakta hem şöhretimiz

Bulunan ahbaplar eylesin methimiz

Dalmızrak oğludur aslî zatımız

Gülşanî Dedik’te bir tane imiş

Işıtman, Mahmut (Mart 1977). “Âşık Gülşanî”. Türk Folklor Araştırmaları. 17 (332): 7929-7930.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Gülten Akınd. 23 Ocak 1933 - ö. 4 Kasım 2015Doğum YeriGörüntüle
2Ethem Barand. 01 Mayıs 1962 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3KARACAOĞLAN, Yozgatlıd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4HÜZNÎ BABA/HİZBÎ, Mehmed Bahaeddind. 1879 - ö. 1936Doğum YılıGörüntüle
5CAVAD HÜSEYNOVd. 1879 - ö. 1967Doğum YılıGörüntüle
6SÂMÎ/NİYAZÎ, Abdurrahman Sami Efendid. 06.03.1879 - ö. 31.07.1934Doğum YılıGörüntüle
7AHMED MÜNİB, Bandırmalı-zâded. 1858 - ö. 1918Ölüm YılıGörüntüle
8ALİd. 1854 - ö. 1918Ölüm YılıGörüntüle
9MUHAYYİRd. 1842 - ö. 1918Ölüm YılıGörüntüle
10KÖR HASAN, Dadaylıd. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11SABRİ BABA, Çankırılıd. ? - ö. 1851Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12HEMDEMÎd. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13PEHLİVAN, Pehlivan Dinkcid. 1941 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
14ALYANSOĞLU, Rüstem Alyansoğlud. 1939 - ö. 21.10.1984Madde AdıGörüntüle
15Tacettin Şimşekd. 20 Nisan 1961 - ö. ?Madde AdıGörüntüle