İsmail Gümüş

Gazi
(d. 05 Temmuz 1938 / ö. 05 Ekim 2015)
Şair, Hikâyeci, Ressam
(Yeni Edebiyat / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Kırklareli'nin Demirköy ilçesinde doğdu. Demirköy Merkez İlkokulundan (1950), Kepirtepe Köy Enstitüsü ve İstanbul Öğretmen Okulundan (1957) ve Ankara Gazi Eğitim Enstitüsü Resim Bölümünden (1963) mezun oldu. Kepirtepe Köy Enstitüsünde okurken edebiyata ilgi duymaya başlayan sanatçı, Gazi Eğitim Enstitüsünde okuduğu yıllarda şiir ve hikâye denemelerine başladı. Kocaeli (1960-1963), Rize (1963-1965), Beşikdüzü/Trabzon (1969-1974), Ankara (1974-1976) ve Ankara/Kayaş'ta (1976-1978) ilk ve orta okullarda öğretmenlik görevinde bulundu. 1985 yılında emekliye ayrıldı. Emekli olduktan sonra Ankara'da kurduğu ve yönettiği resim atölyesinde dersler verdi. Eğit-Der, Ankara Sanat Kurumu, Edebiyatçılar Derneği üyelikleri bulunan yazar, yazılarını Varlık, İmbat, Türk Dili, Orman ve Av, Bilim ve Sanat gibi dergilerde yayımladı.

Edebiyat hayatına şiirle başlayan Gümüş, daha sonra hikâye sahasında eserler vermiştir. Hikayelerinde ilk kitabının adını da oluşturan Boşnaklar yoğun olarak konu edilir. Balkan savaşı sonrası Balkanlardaki karışıklıklar ve yaşanan sıkıntılar sonuncunda göç etmek zorunda kalan Boşnakların çektiği zorluklar ve hayat karşısındaki çabalarını dile getirmiştir. Boşnakça konuşan hikâye kahramanlarının Türkçesi çok zayıftır. Gümüş, realist bir tavırla, gözleme dayalı nesnel gerçeklikleri etkili bir şekilde aktarır. Bu tavır okuyucunun metinle bağ kurmasını ve metni zihninde canlandırmasında kolaylık sağlar. Kısa ve sade cümle yapılarını tecih etmesi de bu etkiyi artırır. Yazar kendisinin de ifade ettiği şekilde yeni nesillere geçmişlerini anlatmak ve unutturmamak amacıyla hikayelerini yapılandırmış ve özellikle toplum içinde fazla dikkat çekmeyen sıradan insanların yoğun duygularını etkileyici bir biçimde yansıtmaya çalışmıştır.

Tek romanı olan "Hançer"de Selçuklu hükümdarı Alparslan'ın Malazgirt savaşında Romen Diyojenle olan karşılaşmasını ve onu yenilgiye uğratmasını konu edinir. Romanda islamiyeti kabul etmiş bir milletin yapılan fetihlerde Allah'ın rızasını kazanmaya çalışması, padişahın şeyhiyle olan konuşmaları ve ondan fikir alması gibi olaylarla karşılaşılır.

Şiirlerini tematik olarak iki gruba ayırabiliriz. İlk grup içerisindeki şiirleri, şahsi duygularla yazılmış ve sevgili ile âşık arasındaki ilişkiye ele alan sevgili merkezli şiirlerdir. İkinci grup içerisinde ele alınabilecek olanlar da sosyal temaları ele alan şiirleridir.

Kaynakça

Anday, Melih Cevdet (1984) "Büyük Bir Öykü Yazarı". Cumhuriyet Gazetesi. 22 Haziran. 2

Enginün, İnci (2015) Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı. İstanbul: Dergah Yayınları. 399-400.

Işık, İhsan (2004) Türkiye Yazarlar Ansiklopedisi. C.II. Ankara: Elvan Yayınları. 830-831.

Işık, İhsan (2006) Resimli ve Metin Örnekli Türkiye Edebiyatçılar Ve Kültür Adamları Ansiklopedisi. C.IV. Ankara: Elvan Yayınları. 1530.

Kollektif, (2003) Tanzimat'tan Bugüne Edebiyatçılar Ansiklopedisi. C.I. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları. 431.

Kollektif, (2013) Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi. C.IV. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları. 257.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: SİNAN ULUALAN
Yayın Tarihi: 12.08.2019
Güncelleme Tarihi: 19.12.2020

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Minicik Resimli ŞiirInkılap Matbaası / Trabzon1969Şiir
Boşnak TürküsüHacan Yayınları / Ankara1984Hikâye
Deli Balkan YeliArdıç Yayınları / Ankara1994Hikâye
Bego Dayının IslığıCumhuriyet Kitapları / Ankara2011Hikâye
HançerProfil Kitap / İstanbul2015Roman

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Necdet Tezcand. 08 Şubat 1942 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2HAYLÎ, Ahmed Çelebid. ? - ö. 1686-87Doğum YeriGörüntüle
3Timur Soykand. 1975 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4ZEYNEL, Zeynel Çetind. 1938 - ö. 1967Doğum YılıGörüntüle
5BEYÂNÎ, Halil İbrahim Güleçd. 1938 - ö. 2005Doğum YılıGörüntüle
6KELİME KUBATd. 1938 - ö. 14.02.2010Doğum YılıGörüntüle
7Mustafa Kemal Sayıld. 1 Ocak 1925 - ö. 12 Şubat 2015Ölüm YılıGörüntüle
8Gülten Akınd. 23 Ocak 1933 - ö. 4 Kasım 2015Ölüm YılıGörüntüle
9Hasan Demird. 12 Temmuz 1954 - ö. 30 Ekim 2015Ölüm YılıGörüntüle
10Ahmet Özdemird. 25 Nisan 1948 - ö. ?MeslekGörüntüle
11Refik Özdekd. 1 Eylül 1928 - ö. 28 Ağustos 1995MeslekGörüntüle
12Mahmut Şevket Özdönmezd. 13 Temmuz 1873 - ö. 1954MeslekGörüntüle
13Zeynep Uzunbayd. 11 Temmuz 1961 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Sırrı Erd. 1961 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Gürsel Koratd. 07 Temmuz 1960 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16GAZİ, Gazi Aksoyd. 1959 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17İsmail Hikmet Ertayland. 1889 - ö. 18 Aralık 1967Madde AdıGörüntüle
18İSMÂİL DEDE EFENDİ, Hammâmî-zâded. 1778 - ö. 1846Madde AdıGörüntüle